Treny

Tekst Trenów został tu podany według drugiego wydania, ostatniego opublikowanego za życia poety, które ukazało się w roku 1583 w Drukarni Łazarzowej w Krakowie. Tekst przygotowałem zgodnie z kryteriami zawartymi w opracowaniu Zasady wydawania tekstów staropolskich. Projekt — typ B (edycje popularnonaukowe) , Wrocław 1955. Zdecydowałem się jednak zachować pewne cechy językowe, których nie uwzględnia się w edycjach popularnonaukowych, zwłaszcza dawne końcówki fleksyjne i większość dawnych form ortograficznych.
Edycja utworu nie opiera się w całości na żadnym z wydań współczesnych, choć uwzględniono zarówno rozstrzygnięcia zawarte w edycji opracowanej w ramach sejmowego wydania Dzieł wszystkich Kochanowskiego przez Marię Renatę Mayenową, Lucynę Woronczakową oraz Jerzego Axera i Marię Cytowską, jak i wydaniu przygotowanym przez Janusza Pelca dla serii Biblioteki Narodowej.
Przy tworzeniu komentarza obok wyżej wspomnianych wydań bardzo pomocna była wcześniejsza edycja Trenów w serii Biblioteki Narodowej w opracowaniu Tadeusza Sinki, a także podstawowe słowniki, w tym Słownik polszczyzny XVI wieku oraz — w zakresie wyjaśnień historyczno-mitologicznych — współczesne wydania klasycznego Dictionary of Phrase and Fable Ebenezera Cobhama Brewera.
Gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w
prof. dr hab. Piotr Wilczek
Uniwersytet Warszawski, Instytut Badań Interdyscyplinarnych ”Artes Liberales”
Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse
Juppiter auctiferas lustravit lumine terras 2 .
ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,
WDZIĘCZNEJ 3 , UCIESZONEJ 4 , NIEPOSPOLITEJ 5 DZIECINIE, KTÓRA CNÓT WSZYTKICH 6 I DZIELNOŚCI 7 PANIEŃSKICH POCZĄTKI WIELKIE POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE 8 , W NIEDOSZŁYM 9 WIEKU SWOIM, Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM 10 RODZICÓW SWYCH ŻALEM ZGASŁA 11 , JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY 12 OCIEC 13 , SWOJEJ NAMILSZEJ 14 DZIEWCE 15 ZŁZAMI 16 NAPISAŁ.
NIE MASZ CIĘ 17 , ORSZULO MOJA.
Wszytki 19 płacze, wszytki łzy Heraklitowe 20