Vesalius

O pracach lekarskich i anatomicznych Vesaliusa mamy obszerne studium Adriana Burggraeve’a 2 ; lecz wiadomości ściśle biograficzne nader są szczupłe. Ograniczają się one niemal do kilku powszechnie znanych szczegółów.
Oto treść ich główna: Vesalius należał do rodziny, która od miejsca pochodzenia, Wesel 3 , przybrała swoje nazwisko. Nauk słuchał w Löwen i w Paryżu, poświęcając się głównie anatomicznym pracom. Około 1544 r. miewał publiczne odczyty w Bazylei, Padwie, Bolonii i Pizie. Główne jego dzieło, Corporis humani fabrica 4 , ukazało się w Bazylei w 1543 r. Był kolejno przybocznym lekarzem Karola V 5 i Filipa II 6 . To wysokie stanowisko nie ochroniło go od prześladowań Inkwizycji, która na mocy bulli 7 Bonifacego VIII, zakazującej pod klątwą dysekcji 8 ciał ludzkich po śmierci 9 , niezmordowanego tego badacza przyrody uwięziła i na śmierć skazała 10 . Później dopiero, łagodząc pierwotny wyrok, zmieniono karę śmierci na pokutną do Ziemi Świętej pielgrzymkę, skąd przyzwała Vesaliusa Rzeczpospolita Wenecka, chcąc mu na powrót 11 powierzyć katedrę anatomii w Padwie po śmierci Fallopiusza 12 w 1560 r. Vesalius w powrocie rozbił się z okrętem około wyspy Zante 13 — i tam umarł z głodu. Cuvier 14 w swojej historii nauk przyrodzonych 15 16 takie mu daje świadectwo: „Padł on, jak Sokrates, ofiarą tej walki, to utajonej, to otwartej, którą ciemnota i fanatyzm po wszystkie czasy toczyły z badaczami przyrody i prawdy”.
Obszerna komnata w maurytańskim 17 stylu; w pośrodku 18 wielki stół, na którym leży ksiąg kilka; jedną z nich zamyka pogrążony w myślach Vesalius . Przed nim stoi przyjaciel jego Silvio ; w głębi stary sługa . Wieczór. Rzecz dzieje się w Madrycie w XVI wieku.
Dziwna budowa! Z tęczy i z mgły cała...
Bez żadnych podstaw, jako rajskie ptaki,
Które — jak mówią — przyroda skazała,
By na piór swoich zawieszone złocie,
Nie tknąwszy ziemi, w błękitnych zórz szlaki
Leciały — gniazda nawet ścieląc w locie...
Dziwna budowa!... Człowiek myśl swą ciska