III

Lêros oun makros hapasa porôn hypothesis eis physikên energeian. ei mê gar dynamis tis symphytos hekastô tôn organôn hypo tês physeôs euthys ex archês dotheiê, diarkein ou dynêsetai ta zôa, mê hoti tosouton arithmon etôn all' oud' hêmerôn oligistôn; anepitropeuta gar easantes auta kai technês kai pronoias erêma monais tais tôn hylôn oiakizomena rhopais, oudamou dynameôs oudemias tês men helkousês to prosêkon heautê, tês d' apôthousês to allotrion, tês d' alloiousês te kai prosphyousês to threpson, ouk oid' hopôs ouk an eiêmen katagelastoi peri te tôn physikôn energeiôn dialegomenoi kai poly mallon eti peri tôn psychikôn kai || 81 sympasês ge tês zôês.

Oude gar zên oude diamenein oudeni tôn zôôn oud' eis elachiston chronon estai dynaton, ei tosauta kektêmenon en heautô moria kai houtô diapheronta mêth' helktikê tôn oikeiôn chrêsetai dynamei mêt' apokritikê tôn allotriôn mêt' alloiôtikê tôn threpsontôn. kai mên ei tautas echoimen, ouden eti porôn mikrôn ê megalôn ex hypotheseôs anapodeiktou lambanomenôn eis ourou kai cholês diakrisin deometha kai tinos epikairou theseôs, en hô monô sôphronein eoiken ho Erasistratos hapanta kalôs tethênai te kai diaplasthênai ta moria tou sômatos hypo tês physeôs oiomenos.

All' ei parakolouthêseien heautô physin onomazonti technikên, euthys men ex archês hapanta kalôs diaplasasan te kai diatheisan tou zôou ta moria, meta de tên toiautên energeian, hôs ouden eleipen, eti proagagousan eis phôs auto syn tisi dynamesin, hôn aneu zên ouk êdynato, kai meta tauta kata brachy prosauxêsasan achri tou prepontos megethous, ouk oida pôs hypomenei porôn smikrotêsin || 82 ê megethesin ê tisin allais houtô lêrôdesin hypothesesi physikas energeias epitrepein. hê gar diaplattousa ta moria physis ekeinê kai kata brachy prosauxousa pantôs dêpou di' holôn autôn ektetatai; kai gar hola di' holôn ouk exôthen monon auta diaplattei te kai trephei kai prosauxei. Praxitelês men gar ê Pheidias ê tis allos agalmatopoios exôthen monon ekosmoun tas hylas, katha kai psauein autôn êdynanto, to bathos d' akosmêton kai argon kai atechnon kai apronoêton apelipon, hôs an mê dynamenoi katelthein eis auto kai katadynai kai thigein hapantôn tês hylês tôn merôn. hê physis d' ouch houtôs, alla to men ostou meros hapan ostoun apotelei, to de sarkos sarka, to de pimelês pimelên kai tôn allôn hekaston; ouden gar estin apsauston autê meros oud' anexergaston oud' akosmêton. alla ton men kêron ho Pheidias ouk êdynato poiein elephanta kai chryson, all' oude ton chryson kêron; hekaston gar autôn menon, hoion ên ex archês, exôthen monon êmphiesmenon eidos ti kai schêma technikon, agalma teleion || 83 gegonen. hê physis d' oudemias eti phylattei tôn hylôn tên archaian idean; haima gar an ên houtôs hapanta tou zôou ta moria, to para tês kyousês epirrheon tô spermati, dikên kêrou tinos hylê mia kai monoeidês hypobeblêmenê tô technitê. gignetai d' ex autês ouden tôn tou zôou moriôn out' erythron houtôs outh' hygron. ostoun gar kai artêria kai phleps kai neuron kai chondros kai pimelê kai adên kai hymên kai myelos anaima men, ex haimatos de gegone.

Tinos alloiôsantos kai tinos pêxantos kai tinos diaplasantos edeomên an moi ton Erasistraton auton apokrinasthai. pantôs gar an eipen êtoi tên physin ê to sperma, tauton men legôn kath' hekateron, diaphorois d' epinoiais hermêneuôn; ho gar ên proteron sperma, touth', hotan arxêtai phyein te kai diaplattein to zôon, physis tis gignetai. kathaper gar ho Pheidias eiche men tas dynameis tês technês kai prin psauein tês hylês, enêrgei d' autais peri tên hylên—hapasa gar dynamis argei aporousa tês oikeias hylês—, houtô kai to sperma tas men || 84 dynameis oikothen ekektêto, tas d' energeias ouk ek tês hylês elaben, alla peri tên hylên epedeixato.

Kai mên ei pollô men epiklyzoito tô haimati to sperma, diaphtheiroit' an; ei d' holôs aporoiê pantapasin argoun, ouk an genoito physis. hin' oun mête phtheirêtai kai gignêtai physis anti spermatos, oligon epirrhein anankaion autô tou haimatos, mallon d' ouk oligon legein chrê, alla symmetron tô plêthei tou spermatos. tis oun ho metrôn autou to poson tês epirrhoês? tis ho kôlyôn ienai pleon? tis ho protrepôn, hin' endeesteron mê iê? tina zêtêsomen entautha triton epistatên tou zôou tês geneseôs, hos chorêgêsei tô spermati to symmetron haima? ti an eipen Erasistratos, ei zôn taut' êrôtêthê? to sperma auto dêlonoti; touto gar estin ho technitês ho analogôn tô Pheidia, to d' haima tô kêrô proseoiken.

Oukoun prepei ton kêron auton heautô to metron exeuriskein, alla ton Pheidian. helxei dê tosouton haimatos ho technitês eis heauton, hoposou deitai. all' en||85tautha chrê prosechein êdê ton noun kai skopein, mê pôs lathômen tô spermati logismon tina kai noun charisamenoi; houtô gar an oute sperma poiêsaimen oute physin all' êdê zôon auto. kai mên ei phylaxomen amphotera, tên th' holkên tou symmetrou kai to chôris logismou, dynamin tina, kathaper hê lithos helktikên eiche tou sidêrou, kai tô spermati phêsomen hyparchein haimatos epispastikên. ênankasthêmen oun palin kantautha, kathaper êdê pollakis emprosthen, helktikên tina dynamin homologêsai kata to sperma.

Ti d' ên to sperma? hê archê tou zôou dêlonoti hê drastikê; hê gar hylikê to katamênion estin. eit' autês tês archês prôtê tautê tê dynamei chrômenês, hina genêtai tôn hyp' autês ti dedêmiourgêmenôn, amoiron einai tês oikeias dynameôs ouk endechetai. pôs oun Erasistratos autên ouk oiden, ei dê prôtê men hautê tou spermatos energeia to symmetron haimatos epispasthai pros heauto? symmetron d' an eiê to lepton houtô kai atmôdes, hôst' euthys eis pan morion helkomenon tou spermatos drosoeidôs mêdamou tên || 86 heautou paremphainein idean. houtô gar autou kai kratêsei rhadiôs to sperma kai tacheôs exomoiôsei kai trophên heautô poiêsetai kapeit' oimai deuteron epispasetai kai triton, hôs onkon heautô kai plêthos axiologon ergasasthai traphenti. kai mên êdê kai hê alloiôtikê dynamis exeurêtai mêd' autê pros Erasistratou gegrammenê. tritê d' an hê diaplastikê phaneiê, kath' hên prôton men hoion epipagon tina lepton hymena peritithêsin heautô to sperma, ton hyph' Hippokratous epi tês hektaias gonês, hên ekpesein elege tês mousourgou, tô tôn ôôn eikasthenta chitôni; meta de touton êdê kai tall', hosa pros ekeinou legetai dia tou peri physios paidiou syngrammatos.

All' ei tôn diaplasthentôn hekaston houtô meineie smikron, hôs ex archês egeneto, ti an eiê pleon? auxanesthai toinyn auta chrê. pôs oun auxêthêsetai? pantê diateinomena th' hama kai trephomena. kai moi tôn emprosthen eirêmenôn epi tês kysteôs, hên hoi paides emphysôntes etribon, anamnêstheis mathêsê mallon || 87 kak tôn nyn rhêthêsomenôn.

Ennoêson gar dê tên kardian houtô men mikran einai kat' archas, hôs kenchrou mêden diapherein ê, ei boulei, kyamou, kai zêtêson, hopôs an allôs hautê genoito megalê chôris tou pantê diateinomenên trephesthai di' holês heautês, hôs oligô prosthen edeiknyto to sperma trephomenon. all' oude tout' Erasistratos oiden ho tên technên tês physeôs hymnôn, all' houtôs auxanesthai ta zôa nomizei kathaper tina krêseran ê seiran ê sakkon ê talaron, hôn hekastô kata to peras epiplekomenôn homoiôn heterôn tois ex archês auta syntitheisin hê prosthesis gignetai.

Alla touto g' ouk auxêsis estin alla genesis, ô sophôtate; gignetai gar ho thylakos eti kai ho sakkos kai thoimation kai hê oikia kai to ploion kai tôn allôn hekaston, hotan mêdepô to prosêkon eidos, hou charin hypo tou technitou dêmiourgeitai, sympeplêrômenon ê. pot' oun auxanetai? hotan êdê teleios ôn ho talaros, hôs echein pythmena te tina kai stoma kai hoion gastera kai ta toutôn metaxy, meizôn hapasi toutois genêtai. kai pôs || 88 estai touto? phêsei tis. pôs d' allôs ê ei zôon exaiphnês ê phyton ho talaros hêmin genoito? monôn gar tôn zôntôn hê auxêsis. sy d' isôs oiei tên oikian oikodomoumenên auxanesthai kai ton talaron plekomenon kai thoimation hyphainomenon. all' ouch hôd' echei; tou men gar êdê sympeplêrômenou kata to eidos hê auxêsis, tou d' eti gignomenou hê eis to eidos hodos ouk auxêsis alla genesis onomazetai; auxanetai men gar to on, gignetai de to ouk on.