APPENDIX II

Fondo Vaticano 4428, ms. perg. in fol. saec. xiii. cum min.

p. 1 recto. ‘Incipit Logica Avicennae. Studiosam animam meam ad appetitum translationis lib. avicennae quem asschiphe i. sufficientiam nuncupavit invitare cupiens, et quaedam capitula … in latinum eloquium ex arabico transmutare.’ Then follows a column and a half commencing: ‘Dixit abunbeidi filius ab,’ (? avicennae) which seems to give an account of the manner in which he was wont to compose. At the middle of col. 2 begins a new paragraph:—‘Dixit princeps abualy alhysenni filius abdillei filius sciue’ noted in the margin as: ‘Vita avicennae.’ This closes at the middle of the first col. of p. 1, verso.

p. 8 recto. A footnote says ‘translatus ab auendbuch de libro avicennae de logico.’

p. 9 recto. ‘Incipit collectio secundi libri sufficientiae a principiis ph’ici prologus. Dixit princeps Avicenna. Postquam expedivimus nos auxilio dei.’ A short prologue follows extending to three-quarters of a col. Then follows the treatise: ‘Iam nosti ex tractatu.’ It closes on p. 20 recto with the words ‘per se notae sunt. Explicit liber phisicorum avicennae Amen.’

p. 20 verso. ‘Incipit liber Avicennae de celo et mundo, seu collectiones expositionum ab antiquis graecis in librum Aristotelis. Expositiones autem istae in quatuordecim continentur capitulis. Per unum quod corpus perficiens.’ This tract closes on

p. 27 recto. with the words ‘completum xv capitulum, et ideo completione completus est liber totus, et laus sit creatori nostro et largitori … et sic pax et salus omni animae modestae et benignae. Amen.

p. 27 verso. ‘Incipit particula prima Methaᶜᵉ avicennae cap. 1. de inquisitione … ad hoc ut ostendatur ipsam esse de numero scientiarum liberalium. Avicenna de philosophia prima, sive scientia prima divina. Postquam autem auxilio Dei explevimus tractatum scientiarum logicalium et naturalium et doctrinalium, convenientius est accedere ad cogitationem intentionum spiritualium.’

p. 78 recto. The Metaphysica end here with the words:—‘quia ipse est rex terreni mundi, et vicarius dei in illo. Completus est liber. Laudetur deus super omnia … quem transtulit diaconus gundissalui archidyaco’ tholeti de arabico in latinum.’

p. 78 verso. ‘Incipit liber primus Avicennae de anima et dicitur sextus de naturalibus. Reverentissimo tholetanae sedis archiepiscopo et yspaniarum primati Johannes Avendaut israelita philosophus gratiam et vitae futuris obsequium.’ … ‘Incipiunt capitula totius libri. Liber iste dividitur in partes.’ … ‘Ordinatio librorum Avicennae. Iam explevimus in primo libro.’ …

p. 79 recto. ‘Capitulum 1. Dicemus ergo …’ The De Anima closes on

p. 114 verso. with these words: ‘sicut postea scies cum loquitur de animalibus. Explicit sextus naturalium Avicennae. Deo gratias et nunc et semper Amen. Qui scripsit hunc librum Dominus benedicat illum. Ffinito libro sit laus et gloria Christo. Incipit sermo de generatione lapidum Avicennae. Terra pura non fit lapis quia continuationem non facit.’ The second chapter is: ‘De generatione montium’ and the third ‘De generatione corporum mineralium.’ In the latter chapter occurs the curious passage: ‘Sciant autem artifices alkimiae … et salem amoniacum’ which we have translated on p. 74.

p. 115 recto. The short tract on minerals closes at the foot of this page with the words: ‘exhibere res quaedam extraneae. Explicit vere.’

p. 115 verso. is blank.

p. 116 recto. ‘De animalibus Avicennae. Frederice, romanorum imperator, domine mundi, suscipe devote hunc librum michaelis scoti ut sit gratia capiti tuo et torques collo tuo. Incipit abbreviatio avicennae super librum animalium aristotelis. Et animalia quaedam communicant in membris, sicut equus et homo.’ The treatise closes on

p. 158 recto, in the usual way: ‘sed de dentium utilitatibus jam scis ex alio loco. Completus est liber avicennae de animalibus scriptus per magistrum henricum coloniensem ad exemplar magnifici imperatoris domini frederici apud meffiam civitatem Apuliae ubi dominus imperator eidem magistro hunc librum permissum comodavit anno domini mº ccº xxxijº in vigilio beati laurentii in domo magistri volmari medici imperialis liber iste inceptus est et expletus cum adiutorio iesu christi qui vivit.…

Frenata penna, finito nunc avicenna

Libro Caesario gloria summa Deo

Dextera scriptoris careat gravitate doloris.’

In the second col. of this page commences the arabo-latin glossary ([see facsimile]):—

Fondo Vaticano 2089 ms. in fol. perg. finiss. saec. xiii. The first 265 pages of this volume contain the De Causis (pp. 1-5) and the following commentaries by Averroës: De coelo et mundo (pp. 6-195); De generatione et corruptione (pp. 195-254); on the fourth book of the Meteora (pp. 254-260); De substantia orbis, (pp. 260-265). Then follow the commentaries by Avicenna in this order:—

p. 266 recto. ‘Titulus, Collectio secunda libri sufficientiae avicennae principis philosophi. Prologus. Dixit princeps, Postquam expedivimus nos auxilio dei ab eo quod opus fuit.’ … ‘Liber primus de quaestionibus et principiis naturalium Capitulum de affligenda via qua pervenitur ad scientiam naturalium per principia eorum. Iam scisti ex tractatu.’

p. 282 verso. ‘et consummate certo fine cessabit interrogatione. Completus est primus tractatus de naturalibus cum auxilio Dei et gratia. Incipit tractatus secundus de motu et de quiete et de consimilibus. Capitulum de motu. Postquam perfecimus librum de principiis.’

p. 306 verso. ‘cuius tempus non habet (?) esse initium. Completa est pars secunda de collectione naturalium. Et ei qui dedit intelligere gratiae sint infinitae. Pars tertia de hiis quae habent naturalia ex hoc quod habent quantitatem. Prologus de qualitate tractandi precipue in hoc libro. Naturalia sunt corpora.’

p. 307 recto. ‘et haec propositiones per se notae sunt. Explicit liber sufficientiae avicennae. Prologus in sextum naturalium Avicennae. Reverentissimo toletanae sedis archiepiscopo et yspanorum primati auendeueth israelita philosophus gratiam et vitae futuris obsequium.… Quapropter, domine, jussum vestrum de transferendo librum avicenae (cod. 4428 p. 78 verso reads aristotelis) philosophi de anima effectui mancipare curavi ut vestro munere et meo (4428 nostro) labore latinis fieret certum quod hactenus extitit incognitum scilicet an sit anima, et quid et qualis sit, secundum essentiam rationibus verissimis comprobatum. Haberis (4428 habes) ergo librum vobis precipiente (4428 percipientibus) et me (4428 omits me) singula verba vulgariter proferente et dominico archidiacono singula in latinum convertente ex arabico translatum quo quidquid aristotelis dixit in libro suo de anima et de sensu et sensato et de intellecto et intellectu ab auctore libri scias esse collectum. Unde postquam deo volente hunc habes. In hoc illos tres plenissime vos habere non dubiteris.’

p. 307 verso. ‘Incipit sextus de naturalibus auicenae translatus a magistro Girardo cremonensi de arabico in latinum in toleto. Iam explevimus in primo libro.’ … ‘Capitulum in quo affirmatur esse anima et diffinitur secundum quod est anima. Dicemus igitur quia quod primum.’

p. 315 verso. ‘Expleta est pars prima sexti libri de collectione naturalium. Incipit pars secunda eius. Capitulum de certificando virtutes quae sunt propriae animae vegetabilis. Incipiemus nunc notificare sigillatim.’

p. 322 recto. ‘Completa est pars secunda sexti libri de collectione naturalium. Deo sit gratia. Incipit pars eius tertia de visu. Debemus loqui de visu.’

p. 335 recto. ‘non habet sensum communem ullo modo. Completa est pars tertia sexti libri de naturalibus, Deo sint gratiae. Incipit iiij vj libri de naturalibus. Capitulum in quo est verbum commune de sensibilibus interioribus quos habent animalia. Sensus autem qui est communis.’

p. 344 verso. ‘et hic est finis eius quod transtulit Auohaueth ex capitulis illius libri ad hunc locum huius libri de anima. Completa est quarta pars sexti libri de naturalibus auxilio Dei. Incipit pars quinta libri eiusdem. Capitulum de proprietatibus actionum et passionum hominis, et de assignatione contemplationis et actionis. Quoniam jam explevimus tractatum de virtutibus sensibilibus.’

p. 356 verso. ‘quorum quaedam attrahunt materiam et quaedam expellunt sicut postea scies cum loquitur de animalibus. Completus est liber de anima qui est sextus liber collectionis secundae de naturalibus. Et ei qui dedit intelligere sint gratiae infinitae. Post hunc sequitur liber septimus de vegetabilibus et viijº de animalibus qui et finis scientiae naturalis. Post ipsum autem sequitur collectio tercia de disciplinalibus in quatuor libris, seu arismetica, geometria, musica, astrologia, et post hunc sequitur liber de causa causarum.’ Then follows an index to the chapters of the De Anima which ends the whole codex on p. 357 recto.

I have thought it well to give this complete account of these two remarkable manuscripts not only because they show the exact place held by the De animalibus in the body of commentaries written by Avicenna, but also on account of the view they give of the translations made by the early Toledan school. In this respect they serve in some measure to correct and extend the conclusions of Jourdain. It is evident, for instance, that Avendeath did not finish translating the De Anima, but only proceeded in it as far as the end of the fourth part.