Footnotes
[1.] In his “Doctrine of Scripture and of the Primitive Church upon Religious Celibacy,” in reply to the author of “Antient Christianity.” [2.] Tertullian (adv. Valent. 5.) calls him omnium doctrinarum curiosissimus explorator. [3.] Epist. ad Florinum. Εῖδον γάρ σε, παῖς ὢν ἔτι ἐν τῇ κάτω Ἀσίᾳ παρὰ τῷ Πολυκάρπῳ, λαμπρῶς πράττοντα ἐν τῇ βασιλικῇ αὐλῇ, καὶ πειρώμενον εὐδοκιμεῖν παρ᾽ αὐτῷ. Μᾶλλον γὰρ τὰ τότε διαμνημονεύω τῶν ἔναγχος γινομένων· αἱ γὰρ ἐκ παίδων μαθήσεις, συναύξουσαι τῇ ψυχῇ, ἐνοῦνται αὑτῇ· ὥστε με δύνασθαι εἰπεῖν καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾦ καθεζόμενος διελέγετο ὁ μακάριος Πολύκαρπος, καὶ τὰς προόδους αὐτοῦ καὶ τὰς εἰσόδους, καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ βίου, καὶ τὴν τοῦ σώματος ἰδέαν, καὶ τὰς διαλέξεις ἃς ἐποιεῖτο πρὸς τὸ πλῆθος, καὶ τὴν μετὰ Ἰωάννου συναναστροφὴν ὡς ἀπήγγελλε, καὶ τὴν μετὰ τῶν λοιπῶν τῶν ἑωρακότων τὸν Κύριον· καὶ ὡς ἀπεμνημόνευε τοὺς λόγους αὐτῶν, καὶ περὶ τοῦ Κυρίου τίνα ἧν ἂ παρ᾽ ἐκείνων ἠκηκόει· καὶ περὶ τῶν δυνάμεων αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς διδασκαλίας, ὡς παρὰ τῶν αὐτοπτῶν τῆς ζώης τοῦ Λόγου παρειληφὼς ὁ Πολύκαρπος ἀπήγγελλε, πάντα σύμφωνα ταῖς γραφαῖς. Ταῦτα καὶ τότε διὰ τὸ ἕλεος τοῦ Θεοῦ τὸ ἐπ᾽ ἐμοὶ γεγονὸς σπουδαίως ἤκουον, ὑπομνηματιζόμενος αὐτὰ οὐκ ἐν χάρτῃ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ· καὶ ἀεὶ διὰ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ γνήσιως αὐτὰ ἀναμαρυκῶμαι. [4.] Adv. Hær. III. iii. 4. Καὶ Πολύκαρπος δὲ οὐ μόνον ὑπὸ ἀποστόλων μαθητευθεὶς, καὶ δυναναστραφεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν Χριστὸν ἑωρακόσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἀποστόλων κατασταθεὶς εἰς τὴν Ἀσίαν, ἐν τῇ ἐν Σμύρνῃ ἐκκλησίᾳ, ἐπίσκοπος, ὃν καὶ ἡμεῖς ἑωράκαμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμῶν ἡλικίᾳ· (ἐπιπολὺ γὰρ παρέμεινε, καὶ πάνυ γηραλέος, ἐνδόξως καὶ ἐπιφανέστατα μαρτυρήσας, ἐξῆλθε τοῦ βίου)· κ. τ. λ. [5.] Ep. ad Flor. [6.] Diss. in Irenæum, III. § 10, 11. [7.] Auteurs Ecclésiastiques, tom. i. S. Irenée. [8.] The Benedictine Editor: Dissert. Præv. II. § 2. [9.] Mémoires, tom. iii. S. Irenée, art. ii. [10.] Ep. ad Flor. supra. [11.] Epist. 53. al. 29. ad Theodoram viduam. Refert Irenæus, vir Apostolicorum temporum, et Papiæ, auditoris Evangelistæ Joannis, discipulus, Episcopus Ecclesiæ Lugdunensis, quod Marcus quidam, de Basilidis Gnostici stirpe descendens, primum ad Gallias venerit, et eas partes, per quas Rhodanus et Garumna fluunt, suâ doctrinâ maculaverit, maximeque nobiles fœminas, quædam in occulto mysteria repromittens, hoc errore seduxerit, magicis artibus et secretâ corporum voluptate amorem sui concilians: inde Pyrenæum transiens, Hispanias occuparit; et hoc studii habuerit, ut divitum domos, et in ipsis fœminas maxime appeteret, quæ ducuntur variis desideriis, semper discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes. Hoc ille scripsit ante annos circiter trecentos; et scripsit in iis libris, quos adversus omnes hæreses doctissimo et eloquentissimo sermone composuit. [12.] Adv. Hær. I. Præf. 2. xv. 6. III. xvii. 4. xxiii. 3. IV. xxvii. 1. [13.] See Massuet, Diss. Præv. II. § 3. [14.] Diss. in Iren. IV. 3. [15.] Irenæus (IV. xxvii. 1.) calls him quendam presbyterum qui audierat ab his qui apostolos viderant, et ab his qui didicerant. [16.]
Euseb. Hist. Eccl. V. iii. 2. Καὶ δὴ διαφωνίας ὑπαρχούσης περὶ τῶν δεδηλωμένων [sc. Montanus and his disciples] αὖθις οἱ κατὰ τὴν Γαλλίαν ἀδελφοὶ τὴν ἰδίαν κρίσιν καὶ περὶ τούτων εὐλαβῆ καὶ ὀρθοδοξοτάτην ὑποτάττουσιν· ἐκθέμενοι καὶ τῶν παρ᾽ αὐτοῖς τελειωθέντων μαρτύρων διαφόρους ἐπιστολὰς, ἃς ἐν δεσμοῖς ἔτι ὑπάρχοντες τοῖς ἐπ᾽ Ἀσίας καὶ Φρυγίας ἀδελφοῖς διεχάραξαν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ἐλευθέρῳ τῷ τότε Ῥωμαίων ἐπισκόπῳ, τῆς τῶν ἐκκλησιῶν εἰρήνης ἕνεκα πρεσβεύοντες.
iv. 1. Οἱ δ᾽ αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Εἰρηναῖον, πρεσβύτερον τότ᾽ ὅντα τῆς ἐν Λουγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλωθέντι κατὰ Ῥώμην ἐπισκόπῳ συνίστων, πλεῖστα τῷ ἀνδρὶ μαρτυροῦντες, ὡς αἱ τοῦτον ἔχουσαι τὸν τρόπον δηλοῦσι φωναί.
Jerome, Catalog. Irenæus Pothini Episcopi, qui Lugdunensem in Gallia regebat ecclesiam, Presbyter, à Martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesiæ quæstiones legatus Romam missus, honorificas super nomine suo ad Eleutherium Episcopum perfert literas. Postea jam Pothino prope nonagenario ob Christum martyrio coronato, in locum ejus substituitur. Constat autem Polycarpi, cujus supra fecimus mentionem, sacerdotis et martyris, hunc fuisse discipulum. Scripsit quinque adversus Hæreses libros, et contra Gentes volumen breve, et de Disciplina aliud, et ad Marcianum fratrem de Apostolica prædicatione, et librum Variorum tractatuum, et ad Blastum de Schismate, et ad Florinum de Monarchia, sive, quod Deus non sit conditor malorum, et de Octava egregium commentarium, in cujus fine significans se Apostolicorum temporum vicinum fuisse, sic subscripsit:
“Adjuro te qui transcribis librum istum, per Dominum Jesum Christum, et per gloriosum ejus adventum, quo judicaturus est vivos et mortuos, ut conferas postquam transcripseris, et emendes illum ad exemplar, unde scripsisti, diligentissime: hanc quoque obtestationem similiter transferas, ut invenisti in exemplari.” Feruntur ejus et aliæ ad Victorem Episcopum Romæ de quæstione Paschæ epistolæ, in quibus commonet eum, non facile debere unitatem collegii scindere: siquidem Victor multos Asiæ et Orientis Episcopos, qui decimaquarta luna cum Judæis pascha celebrabant, damnandos crediderat; in qua sententia hi qui discrepabant ab illis, Victori non dederunt manus. Floruit maxime sub Commodo principe, qui Marco Antonino Vero in imperium successerat.
Adv. Hær. I. v. 3. οἱ δὲ καὶ ταῖς τῆς σαρκός ἡδοναῖς κατακόρωσ δουλεύοντες, τὰ σαρκικὰ τοῖς σαρκικοῖς, καὶ τὰ πνευματικὰ τοῖς πνευματικοῖς ἀποδίδοσθαι λέγουσι. Καὶ οἱ μὲν αὐτῶν λάθρα τὰς διδασκομένας ὑπ᾽ αὐτῶν τὴν διδαχὴν ταύτην γυναῖκας διαφθείρουσιν, ὡς πολλάκις ὑπ᾽ ἐνίων αὐτῶν ἐξαπατηθεῖσαι, ἔπειπα ἐπιστρέψασαι γυναῖκες εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, σὺν τῇ λοιπῇ πλάνῃ καὶ τοῦτο ἐξωμολογήσαντο. οἱ δὲ καὶ κατὰ τὸ φανερὸν ἀπερυθριάσαντες, ὧν ἂν ἐρασθῶσι γυναικῶν, ταύτας ἀπ᾽ ἀνδρῶν ἀποσπάσαντες, ἰδίας γαμετὰς ἡγήσαντο. ἄλλοι δὲ αὖ πάλιν σεμνῶς κατ᾽ ἀρχὰς, ὡς μετὰ ἀδελφῶν προσποιούμενοι συνοικεῖν, προϊόντος τοῦ χρόνου ηλέγχθησαν, ἐγκύμονος τῆς ἀδελφῆς ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ γενηθείσης.
Ib. xiii. 7. Τοιαῦτα δὲ λέγοντες καὶ πράττοντες, καὶ ἐν τοῖς καθ᾽ ἡμᾶς κλίμασι τῆς Ῥοδανουσίας, πολλὰς ἐξηπατήκασι γυναῖκας, αἵτινες κεκαυτηριασμέναι τὴν συνείδησιν, αἱ μὲν καὶ εἰς φανερὸν ἐξομολογοῦνται, αἱ δὲ δυσωπούμεναι τοῦτο, ἡσυχῆ δέ πως ἑαυτὰς, ἀπηλπικυῖαι τῆς ζωῆς τοῦ Θεοῦ, ἔνιαι μὲν εἰς τὸ παντελὲς ἀπέστησαν, ἔνιαι δὲ ἐπαμφοτερίζουσι, καὶ τὸ τῆς παροιμίας πεπόνθασι, μήτε ἔξω, μήτε ἔσω οὖσαι, ταύτην ἔχουσαι τὴν ἐπικαρπίαν τοῦ σπέρματος τῶν τέκνων τῆς γνώσεως.
Eusebius indeed says (V. xxiii. 1) that the Churches of all Asia were united in differing from the rest of the world; but it is evident, from chap. xxv. that he means Asia Minor; for he mentions the bishops of Jerusalem, Cæsarea, Tyre, and Ptolemais, as asserting that the Church of Alexandria agreed with them in their present practice, which was the same as that of the West.
Τῆς Ἀσίας ἁπάσης αἱ παροικίαι, ὡς ἐκ παραδόσεως ἀρχαιοτέρας, σελήνης τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην ᾥοντο δεῖν ἐπὶ τῆς τοῦ σωτηρίου πάσχα ἑορτῆς παραφυλάττειν, ἐν ᾗ θύειν τὸ πρόβατον Ἰουδαίοις προηγόρευτο· ὡς δέον ἐκπαντὸς κατὰ ταύτην, ὁποίᾳ δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος περιτυγχάνοι, τὰς τῶν ἀσιτιῶν ἐπιλύσεις ποιεῖσθαι· οὐκ ἔθους ὄντος τοῦτον ἐπιτελεῖν τὸν τρόπον ταῖς ἀνὰ τήν λοιπὴν ἄπασαν οἰκουμένην ἐκκλησίαις, ἐξ ἀποστολικῆς παραδόσεως τὸ καὶ εἰς δεῦρο κρατῆσαν ἔθος φυλαττούσαις· ὡς μηδ᾽ ἑτέρᾳ προσήκειν παρὰ τὴν τῆς ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἡμέραν τὰς νηστείας ἐπιλύεσθαι.
Firmilian, bishop of Cæsarea in Cappadocia, in a letter addressed to Cyprian, preserved amongst those of Cyprian (Epist. 75. ed. Potter. p. 220.), says, in reference to the diversity of customs “circa celebrandos dies paschæ, et circa multa alia divinæ rei sacramenta,” “Nec tamen propter hoc ab ecclesiæ Catholicæ pace atque unitate aliquando discessum est.”
Athanasius, (de Synodis Arimini et Seleuciæ, § 5.), says, that before the Council of Nice, οἱ μὲν ἀπὸ τῆς Συρίας καὶ Κιλικίας καὶ Μεσοποταμίας ἐχώλευον περὶ τὴν ἑορτὴν, καὶ μετὰ τῶν Ἰουδαίων ἐποιοῦντο πάσχα.
Chrysostom, in his Discourses against the Jews, in that one in which he dissuades the Christians of Antioch from joining in their observances, (tom. v. Hom. 55. p. 608. ed. Benedict.) reminds them that the Church of Antioch once universally kept the ante-paschal fast with the Jews, although they had, since the Council of Nice, given up that practice: Καὶ ἡμεῖς οὕτως ἐνηστεύομεν πρότερον, ἀλλ᾽ ὄμως προετιμήσαμεν τὴν συμφωνίαν τῆς τῶν χρόνων παρατηρήσεως.
IV. xl. 3. Ἐκ τότε γὰρ ἀποστάτης ὁ ἄγγελος αὐτοῦ καὶ ἐχθρὸς, ἀφ᾽ ὅτε ἐζήλωσε τὸ πλάσμα τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐχθροποιῆσαι αὐτὸ πρὸς τὸν Θεὸν ἐπεχείρησε.—V. xxiv. 4. supra.
Tertullian, Cyprian, and Cyril of Jerusalem, were of the same opinion. I subjoin the passages.—Tertullian de Patientia, 5. Natales impatientiæ in ipso diabolo deprehendo, jam tunc cum Dominum Deum universa opera quæ fecisset, imagini suæ, id est, homini subjecisse impatienter tulit. Nec enim doluisset, si sustinuisset; nec invidisset homini, si non doluisset. Adeo decepit eum, quia inviderat.——Cyprian, de Zelo et Livore, p. 223, ed. Potter. Hinc diabolus inter initia statim mundi et petit primus et perdidit. Ille dudum angelica majestate subnixus, ille Deo acceptus et carus, postquam hominem ad imaginem Dei factum conspexit, in zelum malevolo livore prorupit ... stimulante livore homini gratiam datæ immortalitatis eripit.——Cyril. Hierosol. Catech. xii. 5. Ἀλλὰ τοῦτο τὸ μέγιστον τῶν δημουργημάτων, ἐν παραδείσῳ χορεῦον, φθόνος ἐξέβαλε διαβολικός.
IV. xxxvi. 4. Et temporibus Noë diluvium inducens, uti extingueret pessimum genus eorum, qui tunc erant homines, qui jam fructificare Deo non poterant, cum angeli transgressores commixti fuissent eis.——xvi. 2. Sed et Enoch sine circumcisione placens Deo, cum esset homo, legatione ad angelos fungebatur, et conservatur usque nunc testis justi judicii Dei: quoniam angeli quidem transgressi deciderunt in terram in judicium, homo autem placens translatus est in salutem.
The nature of the intercourse or commixture is not indeed stated by Irenæus; but, as Feuardent and Grabe have pointed out in commenting on these passages, he is evidently alluding to the tradition spoken of more fully by Josephus, Justin Martyr, Athenagoras, and Clement of Alexandria, whose words I subjoin.
Joseph. Antiq. I. ii. 1. Πολλοὶ γὰρ ἄγγελοι Θεοῦ, γυναιξὶ συμμιγέντες, ὑβριστὰς ἐγέννησαν παῖδας, καὶ παντὸς ὑπερόπτας καλοῦ, διὰ τὴν ἐπὶ τῇ δυνάμει πεποίθησιν· ὅμοια γὰρ τοῖς ὑπο γιγάντων τετολμῆσθαι λεγομένοις ὑφ᾽ Ἑλλήνων καὶ οὗτοι δράσαι παραδίδονται.
Justin M. Apol. II. 5. Ὁ Θεός ... τὴν μὲν τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν πρόνοιαν ἀγγέλοις, οὓς ἐπὶ τούτοις ἔταξε, παρέδωκεν. Οἱ δὲ ἄγγελοι, παραβάντες τήνδε τὴν τάξιν, γυναικῶν μίξεσιν ἡττήθησαν, καὶ παῖδας ἐτέκνωσαν, οἱ εἰσιν οἱ λεγόμενοι δαίμονες.
Athenag. Legat. 22. Οἱ δὲ (the fallen angels) ἐνύβρισαν καὶ τῆς τῆς οὐσίας ὑποστάσει καῖ τῇ ἀρχῇ, οὗτός τε (Satan) ὁ τῆς ὕλης καὶ τῶν ἐν αὐτῇ εἰδῶν ἄρχων καὶ ἕτεροι τῶν περὶ τὸ πρῶτον τοῦτο στερέωμα· ἐκεῖνοι μὲν εἰς ἐπιθυμίαν πεσόντες παρθένων, καὶ ἥττους σαρκὸς εὑρεθέντες, οὗτος δὲ ἀμελήσας καὶ πονηρὸς περὶ τὴν τῶν πεπιστευμένων γενόμενος διοίκησιν. Ἐκ μὲν οὖν τῶν περὶ τὰς παρθένους ἐχόντων οἱ καλούμενοι ἐγεννήθησαν γίγαντες.
Clem. Alex. Pædag. III. 2. § 14. Οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ τὸ κάλλος καταλελοιπότες διὰ κάλλος μαραινόμενον.——Strom. III. 7. § 59. Ἄγγελοί τινες ἀκρατεῖς γενόμενοι ἐπιθυμίᾳ ἁλόντες οὐρανόθεν δεῦρο καταπεπτώκασιν.
The opinion contained in these quotations has been discountenanced since the time of Cyril of Alexandria; but is it therefore necessarily unfounded?
This is the argument of the first twenty chapters of the fourth book, and the quotations are too copious and diffuse to be given at length. A few, therefore, must suffice.
IV. ii. 7. Non enim Lex prohibebat eos credere in Filium Dei, sed et adhortabatur, dicens non aliter salvari homines ab antiqua serpentis plaga, nisi credant in eum qui secundum similitudinem carnis peccati in ligno martyrii exaltatur a terra, et omnia trahit ad se, et vivificat mortuos.—He alludes to the brazen serpent exhibited on a pole in the wilderness.
v. 4. In Abraham enim prædidicerat et assuetus fuerat homo sequi Verbum Dei. Etenim Abraham secundum fidem suam secutus præceptum Verbi Dei, προθύμως τὸν ἴδιον μονογενῆ καὶ ἀγαπητὸν παραχωρήσας θυσίαν τῷ Θεῷ, ἵνα καὶ ὁ Θεὸς εὐδοκήσῃ ὑπὲρ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ πάντως τὸν ἴδιον μονογενῆ καὶ ἀγαπητὸν Υἱὸν θυσίαν παρασχεῖν εἰς λύτρωσιν ἡμετέραν.—5. Propheta ergo cum esset Abraham, et videret in Spiritu diem adventus Domini, et passionis dispositionem, per quem ipse quoque, et omnes qui, similiter ut ipse credidit, credunt Deo, salvari inciperent, exsultavit vehementer.
ix. 1. Pater familias enim Dominus est, qui universæ domui paternæ dominatur: et servis quidem et adhuc indisciplinatis condignam tradens legem, liberis autem et fide justificatis congruentia dans præcepta, et filiis adaperiens suam hæreditatem.—3. Novo enim testamento cognito et prædicato per prophetas, et ille qui illud dispositurus erat secundum placitum Patris prædicabatur; manifestatus hominibus, quemadmodum voluit Deus, ut possint semper proficere credentes in eum, et per testamenta maturescere perfectum salutis. Una enim salus, et unus Deus; quæ autem formant hominem præcepta multa, et non pauci gradus qui ducunt hominem ad Deum.
xiii. 1. Et quia Dominus naturalia legis, per quæ homo justificatur, quæ etiam ante legislationem custodiebant, qui fide justificabantur et placebant Deo, non dissolvit, sed extendit et implevit; ex sermonibus ejus ostenditur.... Hæc autem non quasi contraria Legi docebat; sed adimplens Legem, et infigens justificationes Legis in nobis. Illud autem fuisset Legi contrarium, si quodcumque Lex vetasset fieri, idipsum discipulis suis jussisset facere. Et hoc autem quod præcepit, non solum vetitis a Lege, sed etiam a concupiscentiis eorum abstinere, non contrarium est, quemadmodum diximus; neque solventis Legem, sed adimplentis et extendentis et dilatantis.
Euseb. Hist. VI. xxv. 1. Τὸν μέντοιγε πρῶτον ἐξηγούμενοσ ψαλμὸν, ἔκθεσιν πεποίηται τοῦ τῶν ἱερῶν γραφῶν τῆς παλαιᾶς διαθήκης καταλόγου, ὦδέ πως γραφῶν κατὰ λέξιν· Οὐκ ἀγνοητέον δ᾽ εἶναι τὰς ἐνδιαθήκους βίβλους, ὡς Ἑβραῖοι παραδιδόασιν, δύο καὶ εἴκοσι· ... ἡ παρ᾽ ἡμῖν Γένεσις ἐπιγεγραμμένη, ... Ἔξοδος, Λευïτικὸν, ... Ἀριθμοὶ, Δευτερονόμιον ... Ἰησοῦς υἱὸς Ναυῆ, ... Κριταὶ, Ῥοὺθ, παρ᾽ αὐτοῖς ἐν ἑνὶ, ... Βασιλειῶν πρώτη, δευτέρα, παρ᾽ αὐτοῖς ἓν, Σαμουὴλ, ... 2. Βασιλειῶν τρίτη, τετάρτη, ἐν ἑνὶ, ... Παραλειπομένων πρώτη, δευτέρα, ἐν ἑνὶ, ... Ἔσδρας πρῶτος καὶ δευτέρος, ἐν ἑνὶ Ἐζρᾶ, ... βίβλος Ψαλμῶν, ... Σολομῶντος παροιμίαι, ... Ἐκκλησιαστὴς, ... Ἆσμα ᾀσμάτων, ... ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν ιβʹ προφητῶν ἕν ἐστιν.... Ἡσαïας, ... Ἱερεμίας σὺν Θρήνοις καὶ τῇ ἐπιστολῇ, ἐν ἑνὶ, ... Δανιὴλ, ... Ἱεζεκιὴλ, ... Ἰὼβ, ... Ἐσθὴρ, ... Ἔξω δὲ τούτων ἐστὶ τὰ Μακκαβαïκά.
Here we have Origen distinctly recognizing the Hebrew canon as the true one, only making a mistake in the matter of fact, that the apocryphal epistle of Jeremiah belonged to the Hebrew book.
II. xxvii. 1. Ὁ ὑγιὴς νοῦς καὶ ἀκίνδυνος καὶ εὐλαβὴς καὶ φιλαληθὴς, ὅσα ἐν τῇ τῶν ἀνθρώπων ἐξουσίᾳ δέδωκεν ὁ Θεὸς, καὶ ὑποτέταχε τῇ ἡμετέρᾳ γνώσει, ταῦτα προθύμως ἐκμελετήσει, καὶ ἐν αὐτοῖς προκόψει, διὰ τῆς καθημερινῆς ἀσκήσεως ῥᾳδίαν τὴν μάθησιν ἑαυτῷ ποιούμενος. Ἔστι δὲ ταῦτα, τά τε ὑπ᾽ ὄψιν πίπτοντα τὴν ἡμετέραν, καὶ ὅσα φανερῶς καὶ ἀναμφιβόλως αὐτολεξεὶ ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς λέλεκται. Et ideo parabolæ debent non ambiguis adaptari: sic enim et qui absolvit, sine periculo absolvit, et parabolæ ab omnibus similiter absolutionem accipient; et a veritate [i. e. per veritatem] corpus integrum, et simili aptatione membrorum, et sine concussione perseverat.—2. Cum itaque universæ Scripturæ et Prophetiæ et Evangelia in aperto et sine ambiguitate et similiter ab omnibus audiri possint, etsi non omnes credunt.——xxviii. 1. Habentes itaque regulam ipsam veritatem, et in aperto positum de Deo testimonium, non debemus per quæstionum declinantes [in] alias atque alias absolutiones ejicere firmam et veram de Deo scientiam: magis autem absolutionem quæstionum in hunc characterem dirigentes, exerceri quidem convenit per inquisitionem mysterii et dispositionis exsistentis Dei; augeri autem in charitate ejus, qui tanta propter nos fecit et facit.
Grabe argues from the first of these passages as though every thing which God would have us know or believe were contained in express words in Scripture, and thus incurs the reprehension of Massuet. (Diss. III. § 11.) All that can be gathered from it legitimately is, that the things clearly revealed are expressed in Scripture without ambiguity, and that these are the most important.
II. xxxiii. 5. Καὶ διὰ τοῦτο πληρωθέντος τοῦ ἀριθμοῦ, οὗ αὐτὸς παρ᾽ αὐτῷ προώρισε, πάντες οἱ ἐγγραφέντες εἰς ζωὴν ἀναστήσονται, ἴδια ἔχοντες σώματα, καὶ ἰδίας ἔχοντες ψυχὰς, καὶ ἴδια πνεύματα, ἐν οἷς ἐυηρέστησαν τῷ Θεῷ· οἱ δὲ τῆς κολάσεως ἄξιοι ἀπελεύσονται εἰς τὴν αὐτὴν, καὶ αὐτοὶ ἰδίας ἔχοντες ψυχὰς καὶ ἴδια σώματα, ἐν οἷς ἀπέστησαν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος. Καὶ παύσονται ἑκάτεροι τοῦ γεννᾷν ἔτι καὶ γεννᾶσθαι, καὶ γαμεῖν καὶ γαμεῖσθαι· ἵνα τὸ σύμμετρον φῦλον τῆς προορίσεως ἀπὸ Θεοῦ ἀνθρωπότητος ἀποτελεσθεὶς τὴν ἁρμονίαν τηρήση τοῦ Πατρός.
The same idea is expressed by Clement of Rome and Justin Martyr.
Clem. R. ad Corr. I. 2. Ἀγὼν ἦν ὑμῖν ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ὑπὲρ πάσης τῆς ἀδελφότητος, εἰς τὸ σώζεσθαι μετ᾽ ἐλέους καὶ συνειδήσεως τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ.
Justin M. Apol. I. 45. Ἀγαγεῖν τὸν Χριστὸν εἰς τὸν οὐρανὸν ὁ Πατὴρ τῶν πάντων Θεὸς ... ἔμελλε, καὶ κατέχειν ἕως ἂν πατάξῃ τοὺς ἐχθραίνοντας αὐτῷ δαίμονας, καὶ συντελεσθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν προεγνωσμένων αὐτῷ, ἀγαθῶν γινομένων καὶ ἐναρέτων, δι᾽ οὓς καὶ μηδέπω τὴν ἐπικύρωσιν πεποίηται.
Clement of Rome and Justin Martyr exhibit the same view. Clem. R. ad Corr. I. 40. Πάντα τάξει ποιεῖν ὀφείλομεν, ὅσα ὁ Δεσπότης ἐπιτελεῖν ἐκέλευσεν· κατὰ καιροὺς τεταγμένους τάς τε προσφορὰς καὶ λειτουργίας ἐπιτελεῖσθαι.—And to show what kind of offering is spoken of in connection with the λειτουργία, take the following passage from § 44. Ἁμαρτία γὰρ οὐ μικρὰ ἡμῖν ἔσται, ἐὰν τοὺς ἀμέμπτως καὶ ὁσίως προσενέγκοντας τὰ δῶρα τῆς Ἐπισκοπῆς ἀποβάλωμεν.
Justin is more express: Dial. cum Tryph. 41. Περὶ δὲ τῶν ἐν παντὶ τόπῳ ὑφ᾽ ἡμῶν τῶν ἐθνῶν προσφερομένων αὐτῷ θυσιῶν, τουτέστι τοῦ ἄρτου τῆς εὐχαριστίας καὶ τοῦ ποτηρίου ὁμοίως τῆς εὐχαριστίας. And again § 117. Ὅτι μὲν οὖν καὶ εὐχαὶ καὶ εὐχαριστίαι ὑπὸ τῶν ἀξίων γινόμεναι τέλειαι μόναι καὶ εὐάρεστοι εἰσὶ τῷ Θεῷ θυσίαι, καὶ αὐτός φημι· ταῦτα γὰρ μόνα καὶ Χριστιανοὶ παρέλαβον ποιεῖν, καὶ ἐπ᾽ ἀναμνήσει δὲ τῆς τροφῆς αὐτῶν ξηρᾶς τε καὶ ὑγρᾶς, ἐν ᾖ καὶ τοῦ πάθους ὃ πέπονθε δι᾽ αὐτοῦ ὁ Θεὸς τοῦ Θεοῦ μέμνηται.
IV. xxxiii. 2. Dominus ... accipiens panem, suum corpus esse confitebatur, et temperamentum calicis suum sanguinem confirmavit.
V. ii. 3. Καὶ τὸ κεκραμένον ποτήριον καὶ ὁ γεγονὼς ἄρτος ἐπιδέχεται τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, καὶ γίνεται ἡ εὐχαριστία σῶμα Χριστοῦ· ἐκ τούτων δὲ αὔξει καὶ συνίσταται ἡ τῆς σαρκὸς ἡμῶν ὑπόστασις.
Beverigii Annotationes in Canones Apostolicos. In Can. lxix.
Τὴν ἁγίαν τεσσαρακοστήν.
Codices quibus usus est Valesius, eodem modo, quo nos jam transcripsimus, legunt atque interpungunt.... Et huic quidem lectioni favit Σύνοψις τῆς εὐαγγελικῆς ἱστορίας, in quam Beatus Rhenanus in præf. ad Ruffinum se incidisse refert, ubi hæc Irenæi verba sic citantur, seu potius explicantur: Οἱ μὲν γὰρ μίαν μόνον ἡμέραν ἐνήστευον, οἱ δὲ δύο, οἱ δὲ πλείονας· οἱ δὲ μʹ ὥρας μόνας ἡμερινὰς καὶ νυκτερινὰς, ὥραν ἀντὶ ἡμέρας, νηστεύοντες. Quod etiam observatum est a doctissimo nostro Petro Gunning jam episcopo Cicestriensi in appendice ad tractatum de paschali jejunio. Verum multa sunt quæ huic lectioni refragantur. Ut alia omittam, quis miri hujus jejunii quadraginta horis commensurati, e veteribus præsertim, meminit? Quadraginta dierum jejunio nihil in antiquis scriptoribus frequentius occurrit; at de quadraginta horarum jejunio altum iis silentium. Porro aliud quoque in his verbis, sic interpunctis, æque si non magis inauditum observare licet, diem viz. quadraginta horis diurnis ac nocturnis commensuratum. Quo nihil absurdius excogitari potest: ac proinde Valesius pro ἡμέραν substituendum putat νηστείαν, ut non dies, sed jejunium quadraginta horis commensuretur. Hanc autem violenter introductam verborum commutationem contra unanimem omnium codicum consensum docti nunquam admittent; præcipue cum e verbis ipsis, ut in omnibus codicibus leguntur, et in nonnullis distinguuntur, verior et ecclesiæ primitivæ ritibus magis consonus sensus elucescat: nimirum Johannes Christophorsonus et Henricus Savilius hunc Irenæi locum sic distinxerunt; ... τεσσαράκοντα. ὥρας τε ἡμερινὰς καὶ νυκτερινὰς συμμετροῦσι τὴν ἡμέραν αὐτῶν. Sic etiam legit et distinxit olim Ruffinus, qui sic vertit: “Quidam enim putant uno tantum die observari debere jejunium, alii duobus, alii vero pluribus, nonnulli etiam quadraginta; ita ut horas diurnas nocturnasque computantes diem statuant.” Quibus verbis nihil aliud indigitatur, quam quod hi uno, illi duobus, alii pluribus, nonnulli etiam quadraginta diebus jejunarunt; omnes autem unamquamque diem, quam jejunii peregerunt, per nocturnas æque ac diurnas horas emensi sunt; ut nulla hora vel diei vel noctis, usque ad numeri dierum, quos sibi constituerant, exitum, jejunium solverent. Contra hanc expositionem H. Valesius duo objicit: primo, quod hinc necessario consequetur, eos qui xl dies jejunabant, toto illo tempore nihil prorsus comedisse, quando quidem horas tam diurnas quam nocturnas jejunio deputabant. Respondeo, nihil minus quam hoc ex dicta expositione consequi: in jejuniis enim celebrandis, præsertim hoc paschali, non ab omni prorsus alimento, ut cuique notum est, sed a carnibus tantum vel aliis fortasse nonnullis ciborum generibus abstinebant; at reliquis vesci licebat. Hoc egregie confirmatur ex concil. Laod. can. 50, quo dicitur δεῖ πᾶσαν τὴν τεσσαρακοστὴν νηστεύειν ξηροφαγοῦντας. Hic enim per totam quadragesimam, ac proinde nocturnas æque ac diurnas horas, jejunare præcipitur; et tamen aridis vesci permittitur; vel potius per istius modi ξηροφαγίαν, sive aridorum esum, totum hoc quadragesimale jejunium celebrari constituitur. Alterum, quod objicit, est, quod cum Irenæus dixerit, alios uno die, alios biduo, alios vero pluribus diebus jejunare, quid necesse est addere alios 40 dies jejunare, cum in eo quod plures dies dixit, quadraginta satis comprehendantur. Respondeo, quod etiamsi nonnullos plures quam duos dies jejunare dixerat, non tamen superfluum erat, eorum etiam, qui xl dies jejunabant, mentionem facere. Cum enim a minimo jejunio, viz. unius diei, inceperit, quidni in maximum quoque expresse desineret, ut maximus viz. dierum numerus, quem quispiam in jejuniis observabat, æque ac minimus innotesceret?
IV. xx. 12. Sic autem et Raab fornicaria semetipsam quidem condemnans, quoniam esset gentilis, omnium peccatorum rea, suscepit autem tres speculatores, qui speculabantur universam terram, et apud se abscondit, Patrem scilicet et Filium cum Spiritu sancto. Et cum universa civitas, in qua habitabat, concidisset in ruinam, canentibus septem tubicinis, in ultimis Raab fornicaria conservata est cum universa domo sua, fide signi coccini: sicut et Dominus dicebat his, qui adventum ejus non excipiebant, Pharisæis scilicet, et coccini signum nullificant, quod erat pascha, redemptio et exodus populi ex Ægypto, dicens: “Publicani et meretrices præcedunt vos in Regno cœlorum.”
The same type is acknowledged by Clement of Rome, in his First Epistle to the Corinthians, § 12. Καὶ προσέθεντο αὐτῇ δοῦναι σημεῖον, ὅπως κρεμάσῃ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτῆς κόκκινον, πρόδηλον ποιοῦντες ὅτι διὰ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου λύτρωσις ἔσται πᾶσι τοῖς πιστεύουσιν καὶ ἐλπίζουσιν ἐπὶ τὸν Θεόν.——Likewise by Justin, Tryph. 111. Καὶ γὰρ τὸ σύμβολον τοῦ κοκκίνου σπαρτίου, οὗ ἔδωκαν ... οἱ κατάσκοποι Ῥαὰβ τῇ πόρνῃ, ... ὁμοίως τὸ σύμβολον τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ἐδήλου, δι᾽ οὗ οἱ πάλαι πόρνοι καὶ ἄδικοι ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν σώζονται, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν λαβόντες.
Frag. xix. Λάβε πρὸς σεαυτὸν τὸν Ἰησοῦν υἱὸν Ναυῆ. Ἔδει γὰρ ἐξ Αἰγύπτου Μωüσῆν τὸν λαὸν ἐξαγαγεῖν, τὸν δὲ Ἰησοῶν εἰς τὴν κληροδοσίαν εἰσαγαγεῖν· καὶ τὸν μὲν Μωüσῆν, ὡς νόμον, ἀνάπαυλαν λαμβάνειν, Ἰησοῦν δὲ, ὡς Λόγον, καὶ τοῦ ἐνυποστάτου Λόγου τύπον ἀψευδῆ, τῷ λαῷ δημηγορεῖν· καὶ τὸν μὲν Μωüσῆν τὸ μάννα τοῖς πατράσι τροφὴν διδόναι, τὸν δὲ Ἰησοῦν τὸν νέον ἄρτι [rather ἄρτον], τὴν ἀπαρχὴν τῆς ζωῆς, τύπον τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ· καθά φησι καὶ ἡ γραφὴ, ὅτι τότε ἐπαύσατο τὸ μάννα Κυρίου μετὰ τὸ φαγεῖν τὸν σῖτον λαὸν ἀπὸ τῆς γῆς.
Clement of Alexandria, Protrept. 9. § 85. & Pædag. I. 7. § 60, makes Joshua a type of Christ, but draws other parallels than those of Irenæus.
IV. xxvii. 2. Et propter hoc Dominum in ea, quæ sunt sub terra, descendisse, evangelizantem et illis adventum suum; remissione peccatorum exsistente his qui credunt in eum. Crediderunt autem in eum omnes qui sperabant in eum, id est, qui adventum ejus prænuntiaverunt, et dispositionibus ejus servierunt, justi et prophetæ et patriarchæ; quibus similiter ut nobis remisit peccata.
Clem. Alex. Strom. VI. 6. § 44. Διόπερ ὁ Κύριος εὐηγγελίσατο καὶ τοῖς ἐν Ἅιδου.——45. Φησὶ γοῦν ἡ γραφή· Λέγει ὁ Ἅιδης τῇ ἀπολείᾳ· Εἶδος μὲν αὐτοῦ οὐκ εἴδομεν, φωνὴν δὲ αὐτοῦ ἠκούσαμεν.... Τί δ᾽ οὐχὶ δηλοῦσιν εὐηγγελίσθαι τὸν Κύριον τοῖς τε ἀπολωλόσιν ἐν τῷ κατακλυσμῷ, μᾶλλον δὲ πεπεδημένοις καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ τε καὶ φρουρᾷ συνεχομένοις.——Tertullian de Anima, 55. Christus Deus, quia et homo, mortuus secundum Scripturas, et sepultus secus easdem, huic quoque legi satisfecit, forma humanæ mortis apud inferos functus; nec ante ascendit in sublimiora cœlorum, quam descendit in inferiora terrarum, ut illic patriarchas et prophetas compotes sui faceret.—See also Cyril of Jerusalem, Catech. xiv. 18, 19.
V. xxviii. 3. See p. [215], note 1.
The very ancient writer under the name of Barnabas, contemporary at least with Justin Martyr, says, (Epist. § 11.) Προσέχετε, τέκνα, τί λέγει τό· Συνετέλεσεν ἐν ἓξ ἡμέραις. Τοῦτο λέγει ὅτι συντελεῖ Κύριος ἐν ἑξακισχιλίοις ἔτεσι τὰ πάντα.
V. xxxii. 1. Quoniam igitur transferuntur quorundam sententiæ ab hæreticis sermonibus, et sunt ignorantes dispositiones Dei et mysterium justorum resurrectionis et Regni quod est principium incorruptelæ, per quod regnum qui digni fuerint paulatim assuescunt capere Deum; necessarium est autem dicere de illis quoniam oportet justos primos in conditione hac quæ renovatur, ad apparitionem Dei resurgentes, recipere promissionem hæreditatis quam Deus promisit patribus, et regnare in ea; post deinde fieri judicium. In qua enim conditione laboraverunt sive afflicti sunt, omnibus modis probati per sufferentiam, justum est in ipsa recipere eos fructus sufferentiæ.... Oportet ergo et ipsam conditionem, reintegratam ad pristinum, sine prohibitione servire justis.——xxxiii. 4. Hæc ergo tempora prophetans Esaias ait: “Et compascetur lupus cum agno, et pardus conquiescet cum hædo, et vitulus et taurus et leo simul pascentur, et puer pusillus ducet eos. Et bos et ursus simul pascentur, et simul infantes eorum erunt: et leo et bos manducabunt paleas. Et puer infans in cavernam aspidum, et in cubile filiorum aspidum manum mittet; et non male facient, nec poterunt perdere aliquem in monte sancto meo.” Et iterum recapitulans ait: “Tunc lupi et agni pascentur simul, et leo quasi bos vescetur paleis, serpens autem terram quasi panem: et non nocebunt neque vexabunt in monte sancto meo, dicit Dominus.” Non ignoro autem, quoniam quidam hæc in feros, et ex diversis gentibus et variis operibus credentes, et cum crediderint consentientes justis, tentent transferre. Sed etsi nunc hoc sit in quibusdam hominibus, ex variis gentibus in unam sententiam fidei venientibus, nihilominus in resurrectione justorum super iis animalibus, quemadmodum dictum est: dives enim in omnibus Deus. Et oportet conditione revocata, obedire et subjecta esse omnia animalia homini, et ad primam a Deo datam reverti escam, (quemadmodum autem in obedientia subjecta erant Adæ,) fructum terræ. Alias autem et non est nunc ostendere leonem paleis vesci. Hoc autem significabat magnitudinem et pinguedinem fructuum. Si enim leo animal paleis vescitur; quale ipsum triticum erit, cujus palea ad escam congrua erit leonum?
Theophilus ad Autolycum, II. 25. Ὁπόταν οὖν πάλιν ὁ ἄνθρωπος ἀναδράμῃ εἰς τὸ κατὰ φύσιν, μηκέτι κακοποιῶν; κακεῖνα (i. e. τὰ θηρία) ἀποκατασταθήσεται εἰς τὴν ἀρχῆθεν ἡμερέτητα.
Justin Martyr, Dial. cum Tryph. 80, makes Tryphon ask the question: Εἰπὲ δὲ μοι ἀληθῶς, ὑμεῖς ἀνοικοδομηθῆναι τὸν τόπον Ἰερουσαλὴμ τοῦτον ὁμολογεῖτε, καὶ συναχθήσεσθαι τὸν λαὸν ὑμῶν, καὶ εὐφρανθῆναι σὺν τῷ Χριστῷ ἅμα τοῖς πατριάρχαις καὶ τοῖς προφήταις καὶ τοῖς ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου γένους ἢ καὶ τῶν προσηλύτων, πρὶν ἐλθεῖν ὑμῶν τὸν Χριστὸν, προσδοκᾶτε; And to this Justin replies, Ὡμολόγησα οὖν σοι καὶ πρότερον, ὅτι ἐγὼ μὲν καὶ ἄλλοι πολλοὶ ταῦτα φρονοῦμεν, ὡς καὶ πάντως ἐπίστασθε, τοῦτο γενησόμενον· πολλοὺς δ᾽ αὖ καὶ τῶν τῆς καθαρᾶς καὶ εὐσεβοῦς ὄντων Χριστιανῶν γνώμης τοῦτο μὴ γνωρίζειν ἐσήμανά σοι. And further on: Ἐγὼ δὲ, καὶ εἰ τινές εἰσιν ὀρθογνώμονες κατὰ πάντα Χριστιανοὶ καὶ σαρκὸς ἀνάστασιν γενήσεσθαι ἐπιστάμεθα· καὶ χίλια ἔτη ἐν Ἰερουσαλὴμ οἰκοδομηθείσῃ καὶ κοσμηθείσῃ καὶ πλατυνθείσῃ οἱ προφῆται Ἰεζεκιὴλ καὶ Ησαΐας καὶ οἱ ἄλλοι ὁμολογοῦσιν.—Perhaps I ought to notice, that some persons have supposed Justin in this last passage to assert, that orthodox Christians in general taught the doctrine of the personal reign, and thence have imagined a discrepancy between the latter statement and that immediately preceding: but a little attention will show, that all he asserts concerning orthodox Christians in general is, that they believe the resurrection of the flesh; and he further adds, that the prophets taught that Jerusalem was to be rebuilt, and to remain a thousand years inhabited by the just.
Tertullian. advers. Marcion. III. 24. Nam et confitemur in terra nobis regnum repromissum; sed ante cœlum, sed alio statu; utpote post resurrectionem in mille annos, in civitate divini operis Hierusalem cœlo delata.—See also Barnabas and Theophilus, quoted pp. [250] & [252].