PRAXIS.
The following extracts are given in the form of simple texts. They are meant, more especially, to be explained by masters to their classes; and as such were used by myself during the time that I was Professor of the English language and literature at University College. They are almost all taken from editions wherein either a translation or a full commentary can be found by reference. To have enlarged the present Appendix into a full Praxis, would have been to overstep the prescribed limits of the present work.
I.
MŒSO-GOTHIC.
Mark, Chap. 1.
1. 2. Anastodeins aivaggeljons ïesuis xristaus sunaus guþs. sve
gameliþ ïst ïn esaï in praufetau. sai. ïk ïnsandja aggilu meinana
faura þus. saei gamanveiþ vig þeinana faura þus. stibna vopjandins
3. ïn auþidai. manveiþ vig fraujins. raihtos vaurkeiþ
4. staigos guþs unsaris. vas ïohannes daupjands ïn auþidai jah
5. merjands daupein ïdreigos du aflageinai fravaurhte. jah usïddjedun
du ïmma all ïudaialand jah ïairusaulymeis jah daupidai
vesun allai ïn ïaurdane awai fram ïmma andhaitandans fravaurhtim
6. seinaim. vasuþ-þan ïohannes gavasiþs taglam ulbandaus
jah gairda filleina bi hup seinana jah matida þramsteins
7. jah miliþ haiþivisk jah merida qiþands. qimiþ svinþoza mis sa
afar mis. þizei ïk ni ïm vairþs anahneivands andbindan skaudaraip
8. skohe is. aþþan ïk daupja ïzvis ïn vatin. ïþ ïs daupeiþ ïzvis
9. ïn ahmin veihamma. jah varþ ïn jainaim dagam. qam
ïesus fram nazaraiþ galeilaias jah daupiþs vas fram ïohanne ïn
10. ïaurdane. jah suns usgaggands us þamma vatin gasaw usluknans
11. himinans jah ahman sve ahak atgaggandan ana ïna. jah
stibna qam us himinam. þu ïs sunus meins sa liuba. ïn þuzei
12. vaila galeikaida. jah suns sai. ahma ïna ustauh ïn auþida.
13. jah vas in þizai auþidai dage fidvortiguns fraisans fram satanin
14. jah vas miþ diuzam jah aggileis andbahtidedun ïmma. ïp afar
þatei atgibans varþ ïohannes. qam ïesus ïn galeilaia merjands
15. aivaggeljon þiudangardjos guþs qiþands þatei usfullnoda þata
mel jah atnewida sik þiudangardi guþs. ïdreigoþ jah galaubeiþ
16. ïn aivaggeljon. jah warbonds faur marein galeilaias gasaw
seimonu jah andraian broþar ïs. þis seimonis. vairpandans
17. nati ïn marein. vesun auk fiskjans. jah qaþ ïm ïesus. hirjats
18. afar mis jah gatauja ïgqis vairþan nutans manne. jah suns
19. affetandans þo natja seina laistidedun afar ïmma. jah jainþro
ïnngaggands framis leitil gasaw ïakobu þana zaibaidaiaus jah
20. ïohanne broþar ïs jah þans ïn skipa manvjandans natja. jah
suns haihait ïns jah affetandans attan seinana zaibaidaiu ïn þamma
skipa miþ asnjam galiþun afar ïmma jah galiþun ïn kafarnaum.
21. jah suns sabbato daga galeiþands ïn synagogen laisida
22. ïns jah usfilmans vaurþun ana þizai laiseinai ïs. unte vas laisjands
23. ïns sve valdufni habands jah ni svasve þai bokarjos. jah
vas ïn þizai synagogen ïze manna ïn unhrainjamma ahmin jah
24. ufhropida qiþands. fralet. wa uns jah þus ïesu nazorenai.
qamt fraqistjan uns. kann þuk was þu ïs. sa veiha guþs.
25. jah andbait ïna ïesus qiþands. þahai jah usgagg ut us þamma.
26. ahma unhrainja. jah tahida ïna ahma sa unhrainja jah hropjands
27. stibnai mikilai usïddja us ïmma. jah afslauþnodedun
allai sildaleikjandans. svaei sokidedun miþ sis misso qiþandans.
wa sijai þata. wo so laiseino so niujo. ei miþ valdufnja jah
ahmam þaim unhrainjam anabiudiþ jah ufhausjand ïmma.
28. usïddja þan meriþa ïs suns and allans bisitands galeilaias.
29. jah suns us þizai synagogen usgaggandans qemun ïn garda seimonis
30. jah andraiïns miþ ïokobau jah ïohannem. ïþ svaihro
31. seimonis log ïn brinnon. jah suns qeþun ïmma bi ïja. jah
duatgaggands urraisida þo undgreipands handu ïzos. jah affailot
32. þo so brinno suns jah andbahtida ïm. andanahtja þan vaurþanamma.
þan gasaggq sauïl. berun du ïmma allans þans ubil
33. habandans jah unhulþons habandans. jah so baurgs alla garunnana
34. vas at daura. jah gahailida managans ubil habandans
missaleikaim sauhtim jah unhulþons managos usvarp jah ni
35. fralailot rodjan þos unhulþons. unte kunþedun ïna. jah air
uhtvon usstandans usïddja jah galaiþ ana auþjana staþ jah jainar
36. baþ. jah galaistans vaurþun ïmma seimon jah þai miþ
37. ïmma. jah bigitandans ïna qeþun du ïmma þatei allai þuk
38. sokjand. jah qaþ du ïm. gaggam du þaim bisunjane haimom
39. jah baurgim. ei jah jainar merjau. unte duþe qam. jah
vas merjands ïn synagogim ïze and alla galeilaian jah unholþons
40. usvairpands. jah qam at ïmma þrutsfill habands bidjands
ïna jah knivam knussjands jah qiþands du ïmma þatei. jabai
41. vileis. magt mik gahrainjan. ïþ ïesus ïnfeinands ufrakjands
handu seina attaitok ïmma jah qaþ ïmma. viljau. vairþ hrains.
42. jah biþe qaþ þata ïesus. suns þata þrutsfill affaiþ af ïmma jah
43. hrains varþ. jah gawotjands ïmma suns ussandida ïna jah qaþ
44. du ïmma. saiw ei mannhun ni qiþais vaiht ak gagg þuk silban
ataugjan gudjin jah atbair fram gahraineinai peinai. þatei
45. anabauþ moses du veitvodiþai ïm. ïþ ïs usgaggands dugann
merjan filu jah usqiþan þata vaurd. svasve ïs juþan ni mahta
andaugjo ïn baurg galeiþan ak uta ana auþjaim stadim vas.
jah ïddjedun du ïmma allaþro.
II.
OLD HIGH-GERMAN.
MUSPILLI.
From Schmeller.
... sîn ta piqueme,
Das er towian scal,
Wanta sâr so sih dui sêla
In dem sind arhevit,
Ente si den lîhhamun
Likkan lâzzit;
So quimith ein heri
Fona himilzungalon;
Daz andar fona pehhe:
Dar pâgant siu umpi.
Sorgên mac diu sêla,
Unzi diu suona argêt,
Za wideremo herie,
Si gihalot werde.
Wanta ipu sia daz Satanazsses
Kisindi giwinnit,
Das leitet sia sâr
Dar iru leid wirdit,
In fiur enti in finstri,
Dazu ist reht virinlih ding.
Upi sia avar kihalont die,
Die dar fona himile quemant,
Enti si dero engilo eigan wirdit,
Die pringant sia sâr ûf in himilo rîhhi,
Darî est lîp âno tôd, lioht âno finstri,
Selida âno sorgun; dar nist neoman suih.
Denne der mar in pardîsu
Pû kiwinnit,
Hûs in himile,
Dar quimit imu hilfa kinuok
Pidiu ist durft mihhil allero manno welilihemo
Daz in es sîn muot kispane,
Daz er kotes willun
Kerno tuo,
Ente hella fuir
Harto wîsê,
Pehhes pina,
Dar piutit den Satanaz altist
Heizzan lauc. So mac huckan za diu,
Sorgên drâto
Der sih suntigen weiz.
Wê demo in vinstrî scal
Sîno virina stuen,
Prinnan in pehhe;
Daz ist rehto palwig ding—
Daz man den harêt ze gote,
Ente imo helfa ni quimit;
Wânit sih kinâda
Diu wênaga sêla
Ni ist in kihuctin
Himiliskin gote,
Wanta hiar in werolti
After ni werkôta.
So denne der mahtigo khuninc
Daz mahal kipannit
Dara scal queman
Chunno kilîhhaz
Denne ni kitar parno nohhein
Den pan furisizzan,
Dî allero manno welîh
Ze demo mahale sculi,
Der scal er, vora demo ricche,
Az rahhu stantan,
Pî daz er, in werolti,
Kiwerkota hapêta.
Daz hôrt ih rahhon
Dia werolt-rehtwîson,
Daz sculi der Antichristo
Mit Eliase pâgan.
Der warch ist kiwâfanit;
Denne wirdit untar in wîk arhapan;
Khensun sind so kreftic,
Diri kosa ist so mihhil.
Elias strîtît
Pî den ewigon lîp,
Wili den rehtkernon
Daz rîhhi kistarkan;
Pidiu scal imo halfan
Der himiles kiwaltit.
Der Anticristo stêt
Pî dem Altfiante
Stêt pî demo Satanase,
Der inan farsenkan scal;
Pidiu scal er in der wîcsteti
Wunt pivallan,
Enti in demo sinde
Sigalos werdan.
Doh wânit des vila gotmanno,
Daz Elias in demo wîge arwartit (werdit).
Sâr so daz Eliases pluot
In erda kitruifit,
So inprinnant die perga,
Poum ni kistentit
Einic in erdu,
Aha artruknênt,
Muor varsuilhet sih,
Suilizot lougui der himil
Mâno vallit,
Prinnit mittilagart,
Stein ni kistentit einik in erdu.
Verit denne stuatago in lant,
Verit mit diu viuriu
Viriho wîsôn,
Dar ni mai denne mâk andremo
Helfan vora dema Muspille.
Denne daz preita wasal
Allaz varprinnit,
Enti viur enti luft
Iz allaz arfurpit,
War ist denne diu marha,
Dar man dar eo mit sînem magon
(Diu marha ist farprunnan
Diu sêla stêt pidungan),
Ni weiz mit win puoze;
Sâr verit si za wîze.
Pidui ist dem manne so guot,
Denne er ze demo mahale quimit,
Daz er rahhono welihha
Rehto arteile;
Denne ni darf er sorgên,
Denne er ze deru suonu quimit.
Denne varant engila;
Uper dio marho,
Wecchant diota,
Wîssant ze dinge;
Denne scal manno gelîh
Fona deru moltu arsten;
Lôssan sih ar dero lêuuo vazzon
Scal imo avar sîn lîp piqueman,
Daz er sîn reht allaz
Kirahhon muozzi,
Enti imo after sînen tâtin
Arteilet werde.
Denne der gisizzit,
Der dar suonnan scal,
Enti arteillan scal,
Tôten enti quekken,
Denne stêt darumpi
Engilo menigi,
Quotero gomono girust so mihhil.
Dara quimit ze deru rightungu so vilo dia dar arstent,
So dar manno nohhein
Wiht pimîdan ni mak;
Dar scal denne hant sprehhan,
Houpit sagên,
Allero lido wehh
Unsi id den luzigun vinger.
Ni weiz der wênago man
Wielihhan urteil er habêt;
Denne er mit den miaton
Marrit daz rehta,
Daz der tiuval darpî
Kitarnit stentit;
Der habêt in ruovu
Rahhono welihha,
Daz der man er enti sîd
Upiles kifrumita,
Daz er iz allaz kisagêt,
Denne or ze deru suonu quimit.
* * * * * *
III.
ANGLO-SAXON.
Evangelium Nicodemi, xxi.
From Thwaite's Heptateuch.
Hyt wæs ða swiþe angrislic, ða ða Satanas, ðære Helle ealdor and þæs deaþes heretoga, cwæþ to þære Helle; "Gegearwa þe sylfe, þat ðu mæge Chryst onfon; se hyne sylfne gewuldrod hæfð, and ys Godes sunu and eac man, and eac se Deað ys hyne ondrædende, and myn sawl ys swa unrot þæt me þincþ þæt ic alybban ne mæg, for þig he ys mycel wyðerwynna and yfel wyrcende ongean me, and eac ongean þe: and fæla, þe ic hæfde to me gewyld and to atogen, blynde and healte, gebygede and hreoslan, eallo he fram ðe atyhð." Seo Hell þa, swiþe grymme and swiþe egeslice, answarode ða Satanase ðam ealdan deofle, and cwæð: "Hwæt is se þe ys swa strang and swa myhtig, gif he man is, þæt he ne sig þone Deað ondrædende, þe wyt gefyrn beclysed hæfdon, for þam ealle þa þe on eorþan anweald hæfdon þu hig myd þynre myhte to me getuge, and ic hig fæste geheold; and, gif þu swa mihhtig eart swa þu ær wære, hwæt ys se man and se Hælend þe ne sig þone Deað and þyne mihte ondrædende? to forðan ic wat, gif he on mennyscnysse swa mihtig ys, þæt he naþer ne unc ne þond Deað ne ondræt, þonne gefohð he þe and þe byþ æfre wa to ecere worulde." Satanos þa, þæs cwicsusles ealdor þære Helle andswarode, and þus cwæd: "Hwæt twyneð þe, oþþe hwæt ondrædst þu þe þone Hælend to onfonne, mynne wyþerwynnan and eac þynne; Ac forðon ic his costnode, and ic gedyde him þæt eal þæt Iudeisce folc þæt hig wæron ongean him myd yrre and mid andan awehte, and ic gedyde þæt he wæs mid spere gesticod, and ic gedyde þæt hym man dryncan mengde myd eallan and myd ecede, and ic gedyde þæt man hym treowene rode gegearwode, and hyne þær on aheng, and hyne mid næglum gefæstnode and nu æt nextan ic wylle his deað to þe gelædan, and he sceal beon underþeod agwhær ge me ge þe." Seo Hell þa swyþe angrysenlice þus cwœþ; "Wyte þæt ðu swa do þæt he ða deadan fram me ateo, for þam þe her fæla syndon geornfulle fram me mig, þæt hig on me wunian noldon; ac ic wat þæt hig fram mig ne gewytaþ þurh heora agene myhte, butan hig se Ælmytiga God fram me ateo, se þe Lazarum of me genam, þone þe ic heold deadne feower nyht fæstne gebunden, ac ic hyne æft cwicne ageaf þurh his bedodu." Da andswarode Satanas and cwæþ: "Se ylca hyt is se þe Lazarum of unc bam genam." Seo Hell hym þa þus to cwæp. "Eala hic halgige þe þuhr þyne mægenu, and eac þuhr myne, þæt þu næfre ne geþafige pæt he on me cume, for þam þa ic gehyrde, þæt worde his bebodes, ic was myd miclum ege afyriht, and ealle mynne arleasan þenas wæron samod myd me gedrehte and gedrefede, swa þæt we ni myhton Lazarum gehealdan, ac he wæs hyne asceacende eal swa earn þonne he myd hrædum flythe wyle forð afleon, and he swa wæs fram us ræfende, and seo eorþe þe Lazarus deadan lichaman heold, heo hyne cwycne ageaf, and þæt ic nu wat þæt se man þe eall þæt gedyde þæt he ys on Gode strang and myhtig, and gif þu hyne to me lædest, ealle þa þe her syndon on þysum wælhreowan cwearterne beclysde, and on þysum bendum myd synnum gewryðene, ealle he myd þys godcundnysse fram me atyhð, and to lyfe gelæt."