CAPVT. 44.
De loco et dispositione vallis infaustæ.
Huius ad insulæ extremitates non procul à fluuio Pyson, habetur locus mirabilis pariter et terribilis, vltrà omne mundanum, penè et procul: de euentibus, ac laboribus infinitis, quæ mihi meísque in tempore itinerationis acciderunt hucusque subticui, cùm iam vnum de maioribus ecce narro.
Est illic in alpibus vallis infausta, quatuor fermè leucarum: longitudo vallis, quasi ad quatuor milliaria Lombardica, appellata vallis incantationis, seu periculosa, seu propiùs daemoniosa: intrà quam diebus ac noctibus resonant boatus et tumultus tonitruorum, tempestatum, clamorum, et stridorum, diuersique generis sonituum terribilium, quos illic exercet multitudo spirituum malignorum.
Propè ad vallis medium sub vna rupium, apparet omni tempore visibiliter integrum ac maximum caput daemonis vsque ad humeros tantùm, cuius speciem præ horrore nullus pleno intuitu humanus audet diu oculus sustinere: nam respicientes contrà aspicit truculentèr, agitans oculos minacitèr, tanquam ex palpebris eiecturus (quæ et scintillant) flammas in altum. Totumque caput sese rotat ad minas, et variat terribilitèr modum et continentiam sub repentè diuersis maneriebus. Exitque de illo per totum ignis obscuratus fumo, et foetor, tantus, quòd per magnum spatium viæ pessimam vallem infectat.
Ingredi autem volentibus, apparet semper ad introitum vallis, magna copia auri, argenti, vasorum, vestium, et rerum pretiosarum, quas proculdubio ibi daemones confingunt, quibus et ab olim multi insipientium hominum concupiscentia tracti intrarunt, et vsque nunc intrant pro colligendo thesauro: sed de Infidelibus paucissimi reuertuntur, imò nec de Christianis, qui auaritiæ causa ingrediuntur: per vallis autem semitam, quæ inter montes et monticulos, tortuosa et aspera est, gradientes vident, et audiunt, daemoniacos spiritus multos volutantes, et imaginibus corporum visibilium, serpentum, volucrum, vlularum, lamiarum, et huiusmodi specierum horribilium dentibus minitantes, vngulas erigentes, incognitos sibilos spirantes propè super capita ad aures transgredientium. Sempérque minuitur lumen aeris, donec ventum fuerit ad terribilissimum locum capitis antedicti.
Si quis autem sinceræ fidei Christianus per contritionem veram et confessionem, se posuerit in statu saluationis, munitus corporis Christi mysterijs, ac signo crucis, cum intentione ibidem agendi poenitentiam de admissis, et cauendi de admittendis, putatur posse hanc transire vallem securus quidem à morte, non tamen liber à laboribus, horroribus, et tormentis, et exire, de omnibus culpis praeteritis corruptis, ac de futuris magis solito cautus, sicut scriptum est, territi purgabuntur.
Nota aliud mirabile magnum. Vidi cùm irem per vnam vallem positam iuxta flumen quod egreditur de paradiso, vidi in ea multa corpora mortuorum, in qua etiam audiui multa genera Musicorum, qui ibi mirabilitèr pulsabant: tantus erat ibi tinnitus Musicorum, quòd incussit mihi timorem horribilem.
Est autem longitudo illius vallis quasi ad quatuor milliaria Lombardica, in qua si vnus Infidelis intrat, nunquam egreditur, sed sine mora moritur: Et licet sciui, quòd intrantes moriuntur, tamen acceptaui intrare, vt viderem quid ibi esset. Dum intrassem tot humana cadauera ibi vidi, quod nisi quis videret, credere non posset.
In hac valle, ab vno eius latere, vidi faciem hominis valdè horribilem, qui tantum horrorem mihi incussit, quòd putaui me spiritum exhalare, propter quod saepè repetij verbum vitæ, scilicet, verbum Caro factum est.
Ad illam faciem non audebam accedere, nisi ad distantiam octo passuum: posteà iui ad caput vallis, et ascendi super montem arenosum, in quo vndique circumspiciens, nihil videbam, nisi instrumenta musicalia, quæ audiebam fortitèr pulsare. Cùm fuissem in capite montis, reperi multum argentum congregatum ibi in similitudinem squamarum piscium, vnde posui in gremio, sed quod de ipso non curabam, dimisi illud, et sic illaesus transiui Deo concedente.
Sarraceni cùm hoc scirent, reuerebantur me esse baptizatum, et sanctum: mortuos nunc in valle dicebant, homines infernales.
Odericus ad literam hic terminat suum librum: non fuit tot perpessus in valle, sicut ego. Anno Domini 1331. Ianuarij nono, migrauit ad Christum, in conuentu Minorum: cuius vitam statim in fine, et vsque nunc claris miraculis diuina prouidentia approbat, et commendat, prout continebatur in quaterno, à quo concordantias hic superseminaui.