DIVI PAULI CONVERSIO.
Humentes abiere umbræ, et jam lampada opaco
Extulit Oceano Phœbus, noctemque fugavit;
Jamque, brevem excutiens somnum, rapit arma Saülus,
Ingrediturque iter; hunc denso circum undique ferro
Agmina funduntur, strictisque hastilibus horret
Omne solum, et tremulus telorum it ad æthera fulgor.
Corripuere viam celeres: jamque alta Damasci
Mænia cernuntur, raræque ex æquore turres.
Lætatur spectans, immensaque pectore versat
Funera, sanguineumque videt fluere undique rivum,
Invisamque unâ gentem miscere ruinâ
Posse putat: summâ veluti de rupe leæna
Sopitas prospectat oves, ubi plurima toto
Incumbit nox campo, illunemque æthera condit.
Haud aliter furit, et flammantia lumina torquens
Talia voce refert: "Magni regnator Olympi,
Ultricem firma dextram, justoque furori
Annue, et ipse novam spira in mea pectora flammam.
Robora da gladiis insueta, adde ignibus iras,
Sic ego templa tua et sacros spernentia ritus
Pectora confundam; fausto sic numine lætus
Relliquias vincam sceleris: vastam ipse ruinam
Aspicies, pater, et stellanti summus ab arce
Accipies gemitus morientûm, et fulmine justum
Confirmabis opus: lætabitur æthere toto
Sancta cohors, magnique ibunt longo ordine patres
Visuri exitium, et pravorum fata nepotum!"
Dixerat; interea medium Sol attigit orbem,
Et totum jubar explicuit: quum creber ad auras
Auditur fragor, et volucres per inania cœli
Hinc atque hinc fugiunt nubes: dant flumina murmur
Insolitum, vastæque tremunt sine flamine sylvæ.
Obstupuere omnes: subito quum lumine nimbus
Signat iter cœlo, et radiis totum æthera complet:
Collesque fluviique micant, pulsisque tenebris
Lætantur sylvæ: veluti quum Luna coruscam
Extendit per aperta facem. Sacer erubuit Sol,
Agnovitque Deum, densisque recessit in umbris.
Attoniti siluere viri, manibusque remissis
Sponte cadunt tela: insolito ferus ipse timore
Diriguit ductor, stravitque in pulvere corpus.
Quum subitò nova vox, mille haud superanda procellis,
Excidit, et juveni trepidantia pectora complet:
"Quo gressus, vesane rapis? quæve effera menti
Impulit infandum dementia inire laborem,
Et gentes vexare piàs? Huc flecte superbos,
Huc oculos; ego sum, quem vanâ fraude lacessis,
Tartarei domitor regni, prolesque Tonantis.
Flecte viam ventis, motâ quate littora dextrâ,
Siste maris cursum, aut medio rape sidera cœlo;
Non tamen hoc facies; neque enim gens concidet unquam
Nostra, nec humani patietur damna tumultûs.
Cæde Deo tandem, et cæptos compesce furores."
Tum vero ingenti pressus formidine mentem
Intremuit juvenis, rupitque has pectore voces:
"Cedo equidem, victusque abeo: tu, maxime rerum,
Suffice consilia, atque errantes dirige gressus.
Immanes fugere animi, et quà ducis eundum est.
Sit modo fas te, Christe, sequi!" Nec plura locuto
Intonuere poli, et mediam inter fulgura vocem
Audiit: "Infaustos animis depone timores,
Vicinamque urbem et celsæ pete tecta Damasci.
Ipse adero, rerumque oculis arcana recludam.
Eia age, carpe viam, et permissis utere fatis."
Hoc Deus, et sese nubis caligine septum
Claudit inaccessâ; tellus tremit, et sonat æther,
Terque per attonitos vibrantur fulmina campos.
Jamque novæ exierant flammæ, et Sol redditus orbi:
Assistunt Domino turmæ, gelidamq. resurgens
Linquit humum Saulus: sed non redit ossibus ardor,
Non oculis lumen; subitis exterrita monstris
Haud aliter juveni stupuerunt pectora, quàm cùm
Fulmina si flammis straverunt forte bisulcis
Coniferam pinum, aut surgentem in sidera quercum,
Agricola exsurgit conterritus, et pede lustrat
Exustum nemus, et pallentes sulphure campos.
Explorat latè noctem, cæcosq. volutat
Hinc atq. hinc oculos, et ab omni nube Tonantes
Expectat vocem. Intereà regione viarum
Progreditur notâ, et Syriam defertur ad urbem:
Non, oriens qualem nuper Sol viderat, acri
Non animo stragem intentans, non ense coruscus
Fulmineo: supplex, oculosque ad sidera tendens,
Demissâ sine fine trahit suspiria mente,
Immiscetq. preces. Tres illic septus opacâ
Nube dies peragit, tolidem sine sidere noctes.
Intereà nova paulatim sub pectore flamma
Nascitur, æthereoq. viget nutrita calore:
Erroris fugiunt nebulæ; sacer ingruit ardor
Cœlestisque fides; dant corda immitia pacem,
Mutanturq. animi: placido ceu murmure labens
Æternos ducit per saxa rigentia cursus
Fons sacer, et fluvio tacitè mollescit opaco.
Quin etiam, ut perhibent, animam sine corpore raptam
Flammifero alati curru avexere ministri,
Ad superasq. domos, et magni tecta Parentis
Fulmineæ rapuere rotæ: medio æthere vectus
Miratur sonitum circumvolventis Olympi,
Sideraq., et rutilo flagrantes igne Cometas;
Inde cavi superans flammantià mænia mundi,
Elysias spectat sedes, et casta piorum
Regna, ubi cæruleâ vestitus luce superbit
Latè æther, aliis ubi fulgent ignibus astra,
Atq. alii volvunt lætantia sæcula Soles:
Et puro cernit volitantes aëre Manes,
Quos rutilâ cingit jubar immortale coronâ,
Oblitas terrarum animas, venerabile vulgus.
Tertia jamq. diem expulerat nox humida cælo,
Et medios tenuit per vasta silentia cursus:
Cæsarie subito et vittâ venerabilis albâ
Visus adesse senex, talesq. effundere voces:
"Surge, age, nate: tibi nam vitæ certa patescit
Semita, teque Deus cœlo miseratus ab alto est.
Ipse ego, quæ tristes hebetant caligine visus,
Eripiam nubes, exoptatumq. revisent
Solem oculi." Divinâ hæc talia voce loquentem
Involvere umbræ, tenuisq. refugit imago,
Excutiturq. sopor. Nova dum portenta renarrat,
Auditasq. refert voces; fugit æquora currus
Solis, et ignotus tacitum subit advena limen,
Compellatq. viros: eadem altâ in fronte sedebat
Majestas, îsdemq. albebant crinibus ora.
Agnovit vocem juvenis; nam cætera nigræ
Eripuere oculis tenebræ. Tum talibus Annas
Aggreditur senior: "Patriæ te, Saule, petitum
Linquo tuta domûs, ac mille pericula ferri
Invado, sævumque adeo imperterritus hostem.
Nam, qui te medio errantem de tramite vertit,
Imperat ipse Deus, perq. alta silentia noctis
Ingeminat mandata monens. Nunc accipe lucem
Amissam, munusq. Dei. Nec plura locutus
Pallentes oculos dextrâ premit: atra fugit nox
Cœlestes tactus, aciemq. effusa per omnem
Irruit alma dies: primi nova lumina Solis
Haurit inexpletùm, et fugientia sidera lustrat.
Sed major puro accendit divina calore
Lux animos, atq. exsultantia pectora complet.
Ante oculos nova se rerum fert undique imago:
Deletas veterum leges, renovataque cernit
Jura homini, et pactum divino sanguine fœdus;
Edomitam mortem, raptique arcana sepulchri,
Perpetuamq. diem, atq. æterni vulnera leti.
Explorat tacitus sese, et vix cernere credit,
Quæ mens alta videt; tantâ formidine vasta
Exterret rerum species, mixtoq. voluptas
Ingruit alta metu: velut insuetum mare pastor
Observans oculis, vastiq. silentia ponti,
Horret, et ignoto perculsus corda timore
Hinc atq. hinc oculos jacit, æternùmq. volutos
Miratur fluctus, tantarum et murmur aquarum.
Exsurgit tandem, rumpitq. silentia voce:
"Æterni salvete ignes! salve aurea nostris
Reddita lux oculis! Tuq. O, qui primus inane
Rupisti, et variâ jussisti effervere flammâ,
Adsis nunc, pater, et placidus tua numina firmes.
Da mihi vitai casus, sævosq. labores
Perferre, et cunctis tua nomina pandere terris,
Magne parens! et quum gelidis inamabilis alis
Summa dies aderit, tardæ prænuntia mortis,
Cunctanti adspires animo, justosq. timores
Imminuas, ducasq. animam in tua regna trementem!"
Vix ea fatus erat; per nubes ales apertas
Devolat ætherio demissus ab axe satelles,
Alloquiturq. virum, placidoq. hæc incipit ore:
Macte novâ, Isacide, virtute; opus excipe magnum;
Afflatuq. Dei et præsenti; numine fortis
Perge, viamq. rape invictam per littora mundi.
Non tumidum mare, non sævi violentia belli,
Nec populi rabies, circùmq. volantia tela,
Immotos quatient animos; sacrum omnia vincet
Auxilium, et præsens favor omnipotentis Olympi.
Graia tibi excussâ cedet Sapientia cristâ,
Ore tuo devicta; trement regna excita latè
Cecropis, et vario splendentia numine templa.
Te mæsti æterno reboantia murmure ponti
Agnoscent Melitæ saxa, et quæ pulcher Orontes
Arva secat, fluvioq. vigens Tiberinus amæno,
Et vix Ausonium passura Britannia regnum.
Audiet Ionii littus maris, atq. ubi fluctus
Ægæi sonat, atq. ubi turbidus Hellespontus
Sævit, et angustâ populos interstrepit undâ.
O nimium dilecte Deo, cui concidit ingens
Oceani fragor, et rabidæ silet ira procellæ,
Pacatusq. cadit, infecto vulnere, serpens.
Perge, atq. immensum laudes diffunde per orbem.
Per freta, per flammas, per mille pericula, vade
Impavidus; miseros refice, atq. petentibus almam
Da requiem populis; animam pater ipse, laborum
Defunctam, Christumq. pari jam morte secutam
Excipiet, cæloq. novum decus inseret alto.