NOTE:
[1]. Jornandes hist. Got.
[2]. Grot. in Proleg. ad hist. Got.
[3]. Salmas. apud Grot. loc. cit.
[4]. Constant. Porphyrog. de Admin. Imperio e. 25 ex historia S. Theophanis. Et Gepides quidem, ex quibus postea Longobardi, atque Avares por successionem oriundi sunt.
[5]. Grot. in Prolegom. ad hist. Got.
[6]. Paul. Varnefr. I. 1 c. 9.
[7]. Constant. Porph. de Them. lib. 2. Thema XI. Longibardia, a promissa barba incolarum dicta est.
[8]. Otho Frising. 1. 2 c. 13 de gest. Fred. Imper.
[9]. Gunther. 1. 2. Grot. loc. cit.
[10]. Ab. de Nuce in Notis ad Chron. Leon. Ostiens. pag. 95.
[11]. Tacit. l. 2. Annal. Vel. Paterc. l. 2. hist.
[12]. Grot. in Proleg. ad hist. Got. p. 28.
[13]. Questi sono l'Anonimo Salernitano, ed altri raccolti da Camil. Pellegr. in hist. Princ. Longob.
[14]. Paul. Varnefr. lib. 2 c. 1.
[15]. Historiola ignoti Monaci Cassinen. apud Camil. Pell. historia Princ. Longob. P. Varnefr. l. 2. c. 12. Certum est autem, tunc Alboin multos secum ex diversis, quas vel alii Reges, vel ipse caeperat gentibus ad Italiam adduxisse; unde usque hodie eorum, in quibus habitant, vicos Gepidos, Bulgaros, Sarmatas, Pannonios, Suevos, Noricos, aliis, sive hujusmodi nominibus appellamus.
[16]. Paul. Aemil. de reb. Franc.
[17]. V. Patric. in Marte Gallico c....
[18]. Paul. Varnefr. l. 3 c. 7.
[19]. Paul. Varnefr. lib. 2 cap. 14.
[20]. Paul. Varnefr. lib. 1. cap. 14.
[21]. Camil. Pellegr. in Dissert. de Ducatu Benevent. dissert. 1.
[22]. Paul. Varnefr. lib. 2. cap. ult.
[23]. Paul. Aemil. de reb. Franc.
[24]. Marquar. Freher. in Chronolog. Exarc. Raven. apud Leunclavium.
[25]. Paul. Varnefr. lib. 3 cap. 8.
[26]. Regin. lib. 1. A. 517. Paul. Varnefr. l. 3 c 8. Sigon. de Reg. Italiae, l. 1.
[27]. Sigon. de R. Ital. 1. 1. Guido Pancircl. Thesaur. var. lect. l. 1 c. 90. Is Ducibus urbes, dominio supremo sibi reservato, concessit, quas ad stirpem virilem tantum transmitti voluit.
[28]. Molin. in Consuet. Paris, tit. 1. C. des Fiefs, num. 13.
[29]. Aimoin. lib. 1 cap. 14.
[30]. Greg. Turon. hist. Franc. l. 4. cap. 45. V. Alteser. Orig. Feud. c. 1.
[31]. Greg. Turon. l. 7 c. 22. et l. 10 §. 19.
[32]. P. Aemil. de Reb. Franc. l. 1.
[33]. Cujac. de Feud. in princ.
[34]. Loyseau Des Off. l. 1 cap. 3.
[35]. Molin. in Consuet. Par. tit. des fiefs, n. 11.
[36]. Lamprid. apud Loysean Des Off. l. 1 c. 1 num. 104 in fin.
[37]. Th. Gragius l. 1 dieg. 5. Jo. Schilterus Com. ad Rub. Jur. Feud. Alem. §. 8.
[38]. Montan. in Prael. Feud.
[39]. Molin. in Consuet. Paris. tit. des Fiefs. num. 13.
[40]. Hornius in Jurispr. Feudal, c. 1 §. 8.
[41]. Sigon. de R. Ital. l. 1.
[42]. Marq. Freher. in Chronologia, Smaragdus A. 584 Romanus A. 587.
[43]. P. Varnef. l. 3 c. 16.
[44]. Sigon. de R. Ital l. 1.
[45]. Volfang. Laz. lib. 12. de Migrat. gent.
[46]. P. Varn. l. 3 c. 16.
[47]. Ant. Carac. in Propyleo ad quatuor Chron.
[48]. Leo Ostien. Chron. l. 1. c. 48.
[49]. Leggesi presso Camil. Pel. in hist. Princ. Long.
[50]. Cam. Pel. in dis. de Duc. Ben. dis. 1.
[51]. Constant. Porphyr. de Admin. Imp. c. 27.
[52]. Procop. lib. ult.
[53]. Plin. l. 3 c. 11.
[54]. Cluver. in antiq. Ital. l. 4 c. 8.
[55]. M. Palmer, in Chron. ad A. 776.
[56]. S. Greg. M. l. 2. Dialog. c. 17. Nocturno tempore nuper illic Longobardi ingressi sunt.
[57]. Ab. de Nuce Chron. Cas. l. 1 c. 2 in Excur. Chron.
[58]. Sigon. de Reb. Ital. l....
[59]. P. Varn. l. 3 c. 18.
[60]. P. Varnefr. l. 6 c. 2.
[61]. Sigon. de Reb. Ital. An. 598.
[62]. P. Varnefr. l. 4 c. 14.
[63]. Sigon. de Reb. Ital. An. 602.
[64]. Paul. Aemil. de Reb. Franc. lib.....
[65]. Grot. de Jure belli, et pac. l. 3 c. 7 n. 9. Vinn. Instit. l. 1 tit. 3 §. servi, n. 4.
[66]. S. Greg. M. l. 9. Ind. 4. Ep. 53. Cam. Pel. diss. de Finib. Duc. Ben. ad merid. p. 32.
[67]. Greg. M. l. 2. Ind. 11. Epis. 1, 2 et 15.
[68]. Epist. 12 l. 8. Ind. 3.
[69]. Epist. 24 l. 12. Ind. 7.
[70]. Blond. Decad. 1. hist. l. 8.
[71]. S. Greg. M. l. 2. Ind. 10, Ep. 32. Cam. Pel. in diss. de Duc. Ben. p. 32.
[72]. Ep. 74. l. 7. Ind. 2.
[73]. Ep. 109 l. 7. Ind. 2.
[74]. Marq. Freher. in Chron. Exarc. Rav.
[75]. P. Pagi de Consulib. p. 342.
[76]. Marq. Freher, loc. cit.
[77]. Marq Freher, loc. cit.
[78]. Anastas. Bibliothec. in Deus dedit. Cam. Pelleg. in dissert. de Duc. Ben. p. 33.
[79]. Marq. Freher. loc. cit.
[80]. Beatil. hist. Bar. p. 12 hist. S. Nic. l. 11.
[81]. Varnefr. l. 4 c. 10.
[82]. Varnefr. l. 4 c. 15.
[83]. Sigon. ad An. 623.
[84]. Boccac. Gior. 3. Nov. 2.
[85]. Varnefr. l. 4 c. 15.
[86]. Paul. Varnefr. hist. Long. l. 4 c. 15.
[87]. Gotofr. in Proleg. ad Cod. Th.
[88]. Altes. rer. Aquitan. lib. 3 cap. 13.
[89]. Capitular. Caroli M. c. 18, 4. Addit. et c. 281 l. 6.
[90]. Hincm. Rem. ep. 7.
[91]. Hincm. in Opusc. advers. Hincmarum Laudonensem.
[92]. Jo. Ital. in Vita S. Odon. Abb. Cluniac. Altes. loc. cit. p. 199.
[93]. Ivo Epist. 212. Epist. 243, 280.
[94]. Gregor. l. 12. Epist. 51 et Epist. 53 l. 11. Novell. 123. Grat. c. 38 c. 11 q. 1 et c. 2 de Testib. c. ult. Nov. 90. V. Alteser. rer. Aquit. c. 16 p. 219, 220 et 218.
[95]. Greg. III. c. Lator. de Pignorib.
[96]. Jo. VIII. Can. fin. 16. q. 3. Sed venerandae Rom. leges, etc.
[97]. Altes. loc. cit. p. 219.
[98]. In Decret. Grat. dist. 10 c. 13. Altes. Rer. Aquit. l. 3 c. 14.
[99]. Ivo Ep. 280.
[100]. Balduin. in Proleg. Comment. in Instit.
[101]. Artur. Duck de Usu Jur. civ. l. 1 c. 5 nu. 12.
[102]. Conring. De Orig. Jur. Ger. c. 20.
[103]. P. Varn. l. 4 c. 44.
[104]. Grot. in Proleg. ad hist. Goth.
[105]. Sigon. de R. Italiae, lib. 2 ad A. 643.
[106]. La conchiusione di questo Editto si legge parimente in Sigonio l. c.
[107]. Varnefr. l. 4 c. 15.
[108]. Procop. de Bell. Got.
[109]. Cam. Pell. in dissert. Duc. Ben. p. 54.
[110]. Acta SS. Agapiti, et alior. Surrent. presso Ughello de Archiep. Surrent.
[111]. P. Varn. l. 4 c. 16.
[112]. Acta Angelica Apparit. presso Surio, to. 5 p. 322.
[113]. Historiola Ignoti Monaci Cassin. presso Camil. Pell. hist. Princ. Long. par. 1 p. 97.
[114]. Tacit. Annal. 4 c. 71. Juliam Augusti neptem adulterii convictam, projectam ab eo fuisse in Insulam Tremetum haud procul Apulis litoribus, ibique 20 annis exilium tolerasse.
[115]. Procop. l. 1 de Aedific. Just. Imp.
[116]. Epist. 15 l. 7. Ind. 2.
[117]. Cam. Pell. in dissert. fines Duc. Benevent. ad Septentrionem.
[118]. Baron. ad ann. 585 n. 2.
[119]. Camill. Pell. loc. cit.
[120]. Bolland. t. 1. Actor. Sanctor. 3. Pebr.
[121]. Ughel. Ital. Sac. t. 8. de Archiep. Benev.
[122]. Ciarlan. del Sannio. l. ...
[123]. Bodin. de Republ. l. 4 c. 7.
[124]. L. ult. C. Th. de Fid. Cath.
[125]. Jac. Gotofr. in d. l. ult. et in Prolegom. c. 8.
[126]. P. Varnefr. l. 4 c. 18.
[127]. Freher. in Cronolog.
[128]. Sigon. de R. Ital. ad A....
[129]. Varn. l. 5 c. 4.
[130]. Varnefr. l. 5 c. 4.
[131]. P. Pagi de Consulib. p. 348.
[132]. Boland. loc. cit. Ughell. tom. 9. Ital. Sacr. loc. cit.
[133]. P. Varnefr. l. 4 c. 5. Cam. Pell. Diss. de Duc. Ben.
[134]. Historiola Ignoti Monaci Cassin. apud Cam. Pell. par. I hist. Princ. Longobar.
[135]. Varnefr. l. 5 c. 11.
[136]. Cujac. lib. 1 de Feud. tit. 1 §. 3.
[137]. Ciarlant. nel Sannio, ed altri.
[138]. Forn. in notis ad Cass. lib. 10 cap. 7.
[139]. Constant. de admin. Imp. cap. 27 et 28.
[140]. Baron. An lib. 12 ann. 1154.
[141]. Ricc. in Chron. ann. 1232.
[142]. Otho Frising. de gest. Frid. lib. 2 cap. 13.
[143]. Petrar. nel Trionfo d'Amore, cap. 2 ed altrove.
[144]. Boccac. Novel. 2, Giorn. 5.
[145]. Camil. Pellegr. in Diss. de Duc. Ben.
[146]. Capac. nel Forastier.
[147]. Anton. Matthaeus de Criminibus ad L. Juliam Majest. c. 1 nu. 10.
[148]. P. Varnefr. l. 5 c. 12.
[149]. Si legge nel Codice Cavense, e nel Corpo delle leggi Longobarde, Saliche, Alemanne, ec. dell'edizione di Basilea dell'anno 1557, e presso Sigonio de Reg. Ital. l. 2 ad A. 668.
[150]. Sigon. de R. Ital. ad A. 672.
[151]. Jo. Diacon. apud Ughell. de Episc. Neap. p. 86.
[152]. Paul. Varnefr. Ughell. de Episc. Hydruntin. Beatil. hist. di Bari.
[153]. Epist. Greg. M. l. 4. Ep. 80.
[154]. Lib. 2. Ep. 62.
[155]. P. Varnef. lib.
[156]. Gregor. M. l. 3. Ep. 4. et 33 l. 7. Ep. 42.
[157]. P. Varnef. l.
[158]. Epist. 62 lib. 11.
[159]. Gregor. lib. 7. Epist. 74 et 107. Camill. Pellegr. Fines Duc. Ben. ad merid.
[160]. Ugh. de Epis. Cumanis.
[161]. Ugh. de Epis. Benev.
[162]. Ep. Greg. apud Chioc. de Episc. Neap.
[163]. Ep. apud Chioc. loc. cit.
[164]. Fr. Florens ad tit. de Elect. et El. pot. tit. 4 p. 175 et seq. Jo. a Costa in Sum. ad d. tit. Ant. Matthaeus man. ad jus Can. l. 1 tit. 12.
[165]. Ep. Gregor. apud Chioc. loc. cit.
[166]. Epist. Gregor. apud Chiocc. loc. cit.
[167]. Epist. Gregor. apud. Chiocc.
[168]. Anast. Biblioth. in Vigilio. Idem in Pelagio II.
[169]. Varnef. lib. 3 cap. 10.
[170]. Jo. Diac. Vita S. Greg. lib. 1 c. 39, 40.
[171]. Novell. 83 et 123.
[172]. Chioc. de Episc. Neap. Anno 730.
[173]. Cap. 1 de statu Monac.
[174]. Gonzalez d. c. 1 et de relig. domib.
[175]. Carac. de Sacr. Eccl. Neap. Monum....
[176]. Chioc. de Episc. Neap.
[177]. Pellegr. in dissert. de Duc. Benev.
[178]. Baluz. in annot. ad Anton. August. in Decreto Grat.
[179]. Codin. de Offic. Eccl. Constant.
[180]. Leuncl. t. 2. Jur. Graeco-Rom.
[181]. Jo. Diacon. de Episc. Neap. Chioc. de Episc. Neap.
[182]. Chioc de Episc. Neap.
[183]. Codin. Leuncl. loc. cit.
[184]. P. Varnefr. l. 6 c. 1.
[185]. Ughell. de Episc. Benev. p. 19.
[186]. P. Varn. l. 6 c. 1.
[187]. Douj. hist. du Droit. Can. par. 1 c. 22.
[188]. Pagi in Critica in Ann. Baron. ad A. 827 num. 14.
[189]. Struvius hist. Jur. Can. c. 7 §. 11.
[190]. Petr. de Marc. de Conc. Sac. et Imp. l. 3 c. 5 num. 2.
[191]. V. Gonzalez in Apparatu de orig. et progr. jur. Can. num. 46. V. Hunoldum Plettenbergium Introduct. ad jus Can. c. 11 §. 7.
[192]. Cod. Justin. l. 12.
[193]. V. Ammirat. ne' suoi Opusc. disc. 7.
[194]. Lib. 1. Epist. 23.
[195]. L. 5. Epist. 11.
[196]. V. Ant. Matthae. manud. ad jus Can. l. 1 tit. 17.
[197]. Can. si tributum XI. q. 1.
[198]. Theophanes. Appellata patrimonia Sanctorum Principum Apostolorum, qui apud veterem Romam in veneratione sunt, illorum Ecclesiis jam olim persolvi solita, auri talenta tria, et semis aerario publico solvi jussit. V. de Marca de Concord. Sacerd. et Imp. l. 3 c. 11 num. 4.
[199]. Ammir. Opusc disc. 7.
[200]. V. Bodin. lib. 5. de Rep. c. 2 p. 530.
[201]. Mornac. ad l. 1. C. de Sacrosanct. Eccl. Ant. Matth. manud. ad jus Can. l. 2 tit. 1.
[202]. Lib. 9. Ep. 29. V. Chioc. de Episc. Neap. in Pascasio.
[203]. Si leggono presso Ughel. de Episc. Benev. in S. Barbato.
[204]. P. Varnefr. l. 6 c. 58. Bernard. Saccus hist. Ticin. l. 9 c. 5. Sigon. ad A. 713.
[205]. Marcul. tit. 55 §. 4. Goldast. tom....
[206]. Anast. in Greg. II. P. Var. l. 6.
[207]. Sigon. ad A. 725.
[208]. Ep. 1 et 2 Greg. ad Leon.
[209]. Marq. Freher. in Chronol. Esar. Raven.
[210]. Anastas. in Gregor. II.
[211]. P. Varn. l. 6. Regino l. 1. Chron. Sigon. ad ann. 726.
[212]. Sigon. ad a. 726. Maimb. hist. Iconocl.
[213]. Freher. in Chronol. Esarc. Raven.
[214]. Sigon. ad ann. 727.
[215]. Sigon. ad An. 729.
[216]. Anast. Bibliot. in Greg. II.
[217]. P. de Marca de Concord. Sacer. et Imp. l. 3 c. 11 num. 2.
[218]. Dup. de Antiq. Eccl. disc. diss. 7.
[219]. Greg. II. in Ep. 1 ad Leonem.
[220]. Anast. Bibliothec. ad A. 658.
[221]. Greg. III. Ep. 3 ad Bonifac. P. de Marca de Conc. Sac. et Imp. l. 3 c. 11 num. 5.
[222]. Spanem. contra Maimburg. in Histor. Imag. pag. 52.
[223]. Gianettas hist. Neap. l. 5 pag. 94.
[224]. Zonar. Append, ad Gregor. Turon.
[225]. Sigon. ad A. 739.
[226]. Sigon. ad A. 741.
[227]. Erchemp. p. 5 apud Camill. Pelleg. hist. Princ. Longob.
[228]. P. Varn. de gest. Long. l. 6 c. 58 seu 19.
[229]. Erch. apud Pelleg. pag. 5 loc. cit.
[230]. P. Varn. l. 6 cap. 18.
[231]. Erch. apud Pelleg. pag. 5 loc. cit.
[232]. Erchemp. apud Camil. Pelleg. pag. 5 loc. cit.
[233]. Erchemp. apud Camill. Pellegr. pag. 5 loc cit.
[234]. Paul. Aemil. de Reb. Franc.
[235]. Dupin. de Antiq. Eccl. disc. dissert. 7.
[236]. Eginard. ad A. 750. Hoc anno secundum Romani Pontificis sanctionem etc.
[237]. P. Aemil. de reb. Franc.
[238]. Erchemp. apud Pell. hist. Princ. Long. pag. 6. Leo Ostiens. Chr. l. 1 c. 8.
[239]. Leo Ostiens. Chr. l. 1 c. 8.
[240]. Ab. de Nuce ad Ostiens. loc. cit.
[241]. Villan. l. 2 c. 9.
[242]. V. Beatil. hist. di San Sabino Vescovo di Canosa.
[243]. Ab. de Nuce loc. cit.
[244]. Registr. Caroli I. An. 1292 et An. 1293. Beltran. descr. del R. di Nap.
[245]. Ammir. nel lib. delle Fam. del R. di Nap.
[246]. Mazzel. descr. del Regno di Napoli e sue Provin.
[247]. Erchemp. apud Pellegr. p. 5. Ostien. lib. 1 cap. 8.
[248]. Freh. in Leunclav. tom. 1. Juris Graeco-Roman.
[249]. Sigon. ad A. 753.
[250]. Erchemp. apud Pelleg. pag. 6 loc. cit.
[251]. Anastas. in vita Stephani III.
[252]. Anastas. loc. cit. Cernens ab Imperiali potentia nullum esse subveniendi auxilium.
[253]. Ostiens. l. 1 c. 8. Pipinum, et duos filios ejus, Carolum, et Carolomannum unxit in Reges Francorum.
[254]. Ostiens. l. 1 c. 8.
[255]. Anast. in Hadriano.
[256]. Leo Ostiens. l. 1 c. 8 et c. 12.
[257]. Ab. de Nuce in notis ad Leon. cit. l. c. 8.
[258]. Leodict. c. 8.
[259]. Leo Ost. l. 1 c. 8. Ravennam, et viginti alias Civitates supradicto Aistulfo abstulit, et sub jure Apostolicae sedis redegit.
[260]. Baron. ad A. 755 et tom. 6. Concil. edit. Paris.
[261]. Vid. Fran. du Chesne tom. 3 hist. pag. 705 et seq. Alemann. de Pariet. Lateraneus. cap. 10.
[262]. Anast. in vita Steph. III.
[263]. Anast. l. c.
[264]. P. de Marca de Concor. Sac. et Imp. l. 3 c. 11 n. 5.
[265]. Anast. l. c. Leo Ostiens. l. 1 c. 8.
[266]. Sigon. ad Ann. 756.
[267]. Spanem. de Imag. contra Maimburg.
[268]. P. de Marca l. 3 c. 11 num. 7, 11 et 12.
[269]. Const. Por. de Themat. l. 2. Th. X. Roma Regium deposuit Principatum, et propriam administrationem, ac jurisdictionem obtinuit, eique proprie dominatur quidam suo tempore Papa.
[270]. Erchempert. p. 6. Astulphus post haec, in venatione sagitta percussus, mortuus est.
[271]. P. Carac. de Sacr. Eccl. Neap. monum. c. 30 sect. 2. Vedi Pellegrino di questi Maestri de' soldati hist. Long. par. 1 l. 9 p. 31. L'Abate della Noce in notis ad Chron. Cassin. l. 2 c. 58 nu. 1057.
[272]. Di Antimio V. Chioc. de' Vesc. Nap. p. 78.
[273]. P. Pagi de Consulib. p. 370.
[274]. S. Eulog. in Memoriali Sanctorum l. 2 c. 1.
[275]. Eulog. l. 2 c. 6.
[276]. P. Pagi de Consulib. p. 370.
[277]. Codin. c. 7 n. 9.
[278]. Pachymeres l. 2 c. 32.
[279]. Gregoras l. 4.
[280]. Tom. 6. Coac. col. 1717.
[281]. Ostiens. l. 1 c. 12.
[282]. P. de Marca de Concord. Sac. et Imp. l. 3 c. 19 n. 5.
[283]. Paul. Aemil. Rer. Franc. p. 18.
[284]. Nel diploma della conferma, o sia precetto fatto da Ottone M. al Pontefice nel 962 rapportato dal Baronio An. 962 n. 3 espressamente ciò si legge in quelle parole: Sicuti, et patrimonium Beneventanum, et patrimonium Neapolitanum, et patrimonium Calabriae Superioris et Inferioris. De Civitate autem Neapolitana cum Castellis, et Territoriis, et finibus, et insulis suis sibi pertinentibus sicut ad easdem respicere videntur; nec non patrimonium Siciliae, si Deus nostris illud tradiderit manibus; simili modo Civitatem Cajetam, et Fundum cum omnibus eorum pertinentiis, etc. Binio in Notis ad Conc. Lateran. A. 1112 n. 7. Concil. par. 1 fol. 544 rapporta un consimile precetto dell'Imperador Errico IV fatto a Pascale II, ove pur si legge: Jurejurando firmavit de Apostolici ipsius vita et honore, de membris, de mala captione, de regalibus; etiam patrimoniis B. Petri, et nominatim de Apulia, Calabria, Sicilia, Capuanoque Principatu factis Sacramentis.
[285]. P. Varn. hist. Long. l. 3 c. 8.
[286]. Ug. Grot. in Prolegom. ad hist. Got.
[287]. LL. Longob. l. 2 tit. 4, 5, 6, 7, 8, 9.
[288]. Vide Grot. in Lexico.
[289]. Luitprando ll. Long. l. 2 tit. 4.
[290]. Luitprand. eg. 4 tit. de prob. nupt.
[291]. LL. Long. lib. 2 tit. 13 l. 7.
[292]. L. si qua illust. C. ad S. C. Orf.
[293]. Cujac. in Parat. in Pand. tit. de Concub.
[294]. V. Connan. lib. 8 comment. Arnis. de jur. Connub.
[295]. Gratian. in Decret. dist. 34 cap. 4 et 5.
[296]. Cujac loc. cit. Audio tamen eum retinere districte Vascones, et Pyreneos.
[297]. Novel. Basil. Maced. apud Leuncl. Jur. Gr. Roman. lib. 2. nu. 2 tom. 1.
[298]. Grot. in Prolegom. ad Hist. Got.
[299]. V. Struvium hist. Jur. Crim.
[300]. Ugo Grot. in Proleg. ad hist. Got.
[301]. Sigon. ad A. 632.
[302]. Cujac. lib. 1 de Feud. tit. 1 §. si autem controversia: Et hoc genere purgationis diu usi sunt Christiani, tam in civilibus, quam in criminalibus causis, re omni duello commissa.
[303]. Lib. 1 l. 23 tit. 9 de homicid. liber. hom.
[304]. V. Struvium histor. Jur. Crimin.
[305]. Tertium genus purgationis est periculum aquae ferventis, vel frigidae, vel laminae candentis, quo etiam diu usi sunt Christiani, ducto more, argumento nescio an bono, a potione illa, quam stupri insimulatis mulieribus dari jussit Mores, quod usque eo processit, ut et leges scriptae juberent adhiberi ignitos vomeres, vel aquam frigidam, aut calidum litium dirimendarum causa, ut Longobardae saepe, et militares Friderici Imperatoris apud Radevicum. Cujac. lib. I de Feud. loc. cit.
[306]. Cujac. loc. cit. Quod tamen primum omnium exolevit in Longobardia.
[307]. Consuet. Bar. Rubr. de Immunit. §. Monomachia.
[308]. Ugo Grot. in Prolegom. ad hist. Got.
[309]. Questo Sillabo si legge appresso l'Istoria de' Goti di Grozio.
[310]. Cujac. de Feud. l. 1, tit. 2.
[311]. Maxilla in Consuet. Bar. rub. de Arga. Istud nomea Arga, est Longobardorum, et idem importat, quod vocare aliquem cornutum. Vedi Carlo Du-Fresne in Lexic. Latinobarbar.
[312]. Paul. Warnefr. l. 6, c. 8.
[313]. Cujac. loc. cit.
[314]. LL. Longob. lib. 2 tit. de homicid. liber. hom. l. 24.
[315]. De' Mulomedici vedi G. Gotofredo nel Cod. Th. sotto il tit, de Cursu publico.
[316]. LL. Longobar. de Pauperie l. 2.
[317]. Sigon. de R. Ital. l. 8.
[318]. In LL. Longob. l. 2. tit. 58.
[319]. Ed. Lud. Pii in LL. Longob. l. 3. c. 37. In LL. Ripuar. cap. Ecclesia pure Romano vivit.
[320]. Const. Guliel. Puritatem.
[321]. Gregor. c. devotis. 12 qu. 2.
[322]. Grot. in Prolegom. ad hist. Got. Jam vero, quae in Regno Neapolitano, Siculoque valent Constitutiones a Federico II collectae; pene omnes fluunt e legibus Longobardorum.
[323]. Filosac. de Sacr. Episc. aut. c. 7 §. 7.
[324]. Tomasin. Vet. et nov. Eccl. disc. pag. 1 l. 1 c. 52 num. 6.
[325]. L. 2. De his qui ad Eccl. confugiunt. tit. 39 l. 2 in. ll. Longob.
[326]. L. 4 cit. tit. 39 l. 2.
[327]. Launojus Regia in matrim. potest. part. 3 art. 2 c. 7.
[328]. LL. Longob. l. 2 tit. de prohibitis nuptiis, l. 2 tit. 1 de sponsalib.
[329]. Jo. Diac. de Episc. Neap. Chioc. de Episc. Neap. An. 795.
[330]. Doujat Hist. du Droit. Canon. part. I cap. 21.
[331]. Blondel. in Pseudo-Isidoro edit. an. 1628.
[332]. Marca de Concor. Sac et Imp. lib. 3 cap. 5 num. 1.
[333]. Hincmar. in Opusc. cap. 24.
[334]. Baron, An. 865. num. 5. Mariana lib. 6 de reb. Hisp. cap. 5. Chronic. Juliani Tol. Paris. edit. a Laurentio Ramires.
[335]. Gonzalez in Apparatu de Orig. et progr. Jur. Canon. num. 46.
[336]. Hincmar. in Opusc. cap. 24.
[337]. P. de Marca loc. cit. num. 4.
[338]. Paul. Varnefr. lib. 6 capit. 18.
[339]. Ostiens. lib. 1 cap. 4 V. Pellegr. in serie Abbat. Cassin. Theodemar. Vedi Ughel. tom. 6 pag. 470, ove si legge la Cronaca d'Autperto Abate.
[340]. Chioc. de Epis. Neap, in Stephano A. 764.
[341]. Alteser. Asceticon lib. 7 cap. 12.
[342]. Ostiens. lib. 2 cap. 4. V. l'Abate della Noce, che testifica servarsi ancora questo privilegio nell'archiv. Cassin.
[343]. Ab. della Noce in Excurs. hist. ad Chron. Ost. lib. 1 cap. 4.
[344]. S. Ber. Epist. 42 et lib. 3 de consid. ad Eugen.
[345]. P. Blesen. Ep. 68.
[346]. Gerson. tract. de potest. Eccles. conf. 10 et de statib. Eccl. consid. 9.
[347]. Sess. 14 de refor. c. 4 ed altrove.
[348]. Sigon. p. 163 de R. Ital. ipse sibi nomine regni retinuit.
[349]. V. Franckenstein dissert. de Majumis, Maicampis, et Roncaliis. V. Dufresne in Lexic.
[350]. Paul. Aemil. de reb. Franc.
[351]. Pellegr. in Dissert. de Finib. Ducat. Benev.
[352]. Costant. Porphyr. de Admin. Imperio, cap. 27. Auctor Itinerarii S. Villibaldi apud Surium die 7 Julii.
[353]. Epist. Hadr. 73.
[354]. Lib. de Administr. Imp. cap. 29.
[355]. Const. Porph. de Them. l. 2. Them. XI.
[356]. Pag. 164 num. 9.
[357]. Paul. Diac. lib. 2 c. 11 sive 26.
[358]. Anonym. Salern. in hist. Longob. apud Pelleg. in praefat. ad Anonym. Benev.
[359]. Lib. c. 19.
[360]. Erchemp. apud Pell. num. 1.
[361]. Lib. 2 tit. 52.
[362]. Freccia de Subfeud. pag. 71.
[363]. Erchemp. num. 65 et 62. Ostiensis lib. 1 cap. 48.
[364]. Erc. num. 62.
[365]. Lib. 1 tit. 34 et l. 2 tit. 17.
[366]. Causa 1 qu. 3 can. 8 Salvator. Dufresne in Lexic.
[367]. Lib. 2 tit. 52 l. 19 ex Pipini Regis constitutione.
[368]. Camil. Pell. diss. Duc. Ben. in antiq. Provinc. etc. p. 81.
[369]. Lib. 1 tit. 14.
[370]. L. 15 tit. 14 l. 1 II. Longob.
[371]. Erchemp. n. 29.
[372]. Const. Porph. de Thematibus. Imp. Orient.
[373]. Const. loc. cit. Th. XI. Neapolis Metropolis.
[374]. Const. loc. cit. Them. X.
[375]. De Admin. c. 27.
[376]. Pellegr. in disser. de Finib. Ducat. Ben. p. 72.
[377]. Hadrian. Ep. 73. Pellegr. in Fin. Duc. Benev. ad merid.
[378]. Ughel. t. 9. Ital. Sacr. in Archiep. S. Severin.
[379]. Chioccar. de Ep. Neap, n. Steph. Camill. Pell. hist. Princ. Long. in Tumul. Mazza de reb. Saler.
[380]. Epist. 18.
[381]. Erchemp. nn. 26 et 27.
[382]. Pellegr. in Serm. Princ. Long.
[383]. Pel. in Stem. Princ. Longob.
[384]. L. 11. Indit. 6. Epist. 31.
[385]. An. Saler. parte 1 num. 3 apud. Pellegr.
[386]. Bar. ad An. 787 num. 101. Vedi Pellegr. de Anon. Saler.
[387]. Erchemp. num. 2.
[388]. Ostiens. l. 1 c. 9.
[389]. Pellegr. Capitular. Arech. Principis, pag. 309.
[390]. Pellegr. cit. hist. pag. 73 ad pag. 92.
[391]. Erchemp. hist. apud Pellegr. num. 2 pag. 26.
[392]. Hist. Princ. Long. apud Pellegr. num. 1 pag. 167.
[393]. Epist. 44. Hadriani Pontif.
[394]. Cit. Epist. 44.
[395]. Camill. Pelleg. de Tum. Princ. Longob. pag. 234.
[396]. Lib. 2 ll. Longob. tit. 37 l. 1.
[397]. Epist. Hadrian. 44.
[398]. Sigon. an. 788.
[399]. Il Contin. d'Aimo. l. 4 c. 40.
[400]. Maimb. hist. Icon. l. 3 an. 775.
[401]. Hist. Erchemp. num. 5.
[402]. Hist. Erchemp. num. 6.
[403]. Pellegr. Tumul. Pr. Long. pag. 283.
[404]. Si legge presso il medesimo Aut. pag. 237.
[405]. Eginhar. in Annal. A. 796. Sigon. A. 796. Vedi Marca de Concor. l. 3 c. 11 num. 8.
[406]. Marca loc. cit. num. 9.
[407]. Theophanes in Chron.
[408]. Maimb. hist. Iconocl.
[409]. Sigon. hist. Ital. A. 800.
[410]. Egin. in vit. Carol. Magn.
[411]. Paul. Aemil. de Reb. Franc.
[412]. Eginhar. A. 802.
[413]. Anastasius in vita Leon. III. Ab omnibus constitutus est Imperator Romanorum.
[414]. Eginh. in Annal. More antiquorum Principium adoratus est; ac deinde omisso Patricii nomine, Imperator, et Augustus appellatur.
[415]. Vedi il Mars Gallicus d'Ales. Patrizio.
[416]. Epist. Jo. ad Hormisdam. V. Dupin. de ant. Eccl. disc.
[417]. V. Patric. in Marte Gall.
[418]. Cujac. l. 1. de Feud. tit. 1.
[419]. Arthur Duck De uso, et auct. J. R. l. 2. par. 3. num. 1. c. 8.
[420]. Paul Aemil. l. 3. in Car. M.
[421]. Anon. Salern. apud Pelleg. par. 1 num. 2 pag. 170. Imperator quippe omni modo non dici potest, nisi qui in Regno Romano praeest; hoc est Constantinopolitano.
[422]. Baron. An. tom. 10.
[423]. Fed. Morelli in not. ad l. 2. Th. 11.
[424]. Loyseau Des Ord. pag. 48.
[425]. Lib. 2 tit. 57 lib. 1.
[426]. Sigon. ad An. 801.
[427]. Doujat hist. Jur. Civ. pag. 60. De' Capitolari di Carlo M. e delle Raccolte fatte da Ansegiso, da Benedetto Levita, e da altri, son da vedersi Baluzio tom. 1. Van. Espen. in hist. Jur. Can. Struv. cap. 6. hist. Jur. German. §. 10, 11 et 12.
[428]. Extat Capitulare Pipini Regis Italiae dat. A. 793 apud Balutium t. 1 p. 533. Ejusdem Capitula excerpta ex Lege Longob. pag. 341.
[429]. Lib. 2 tit. 57 l. 2 et tit. 59 l. 3. et 4.
[430]. Hist. Erchemp. num. 7.
[431]. Erchemp. n. 8.
[432]. Erchemp. n. 8.
[433]. Tumul. Sicon. apud Pellegr.
[434]. Erchemp. n. 9.
[435]. Pellegr. in Stemm. Prin. Salern.
[436]. Erchemp. n. 10.
[437]. Erchemp. apud Chiocc. de Episc Neap. an. 818. Princeps Sico S. Januarii Martyris Corpus de Basilica, ubi per longa temporum spatia requievit, elevans, et cum magno tripudio Beneventum regreditur.
[438]. Sozom. l. 6 c. 38.
[439]. Abrah. Echel. histor. Arab. c. 3 et 5.
[440]. Lib. 2 c. 16.
[441]. Baluz. tom. 1 pag. 561 et pag. 689.
[442]. Pell. Tumul. Princ. Longob. pag. 239.
[443]. Cedren. pag. 429. Camill. Pell. in Tumul. Boni, hist. Princ. Long. pag. 326.
[444]. Chioccar. de Epis. Neap. A. 818.
[445]. Jo. Diac. in Chron. Epis. Neap. in Joan. Ep. 43.
[446]. Pell. hist. Princ. Longob. de Capitulari Pr. Sicardi pag. 73.
[447]. Camill. Pellegr. l. c.
[448]. Richer. Apolog. Jo. Gerson. par. 3 axiom. 36.
[449]. Baron. ad A. 774.
[450]. Marca de Conc. l. 8 c. 12. V. Maimb. de Casu Imperii, l. 1 ad A. 964.
[451]. Sigeber. in Chron. ad A. 773.
[452]. Grat. in Decr. dist. 63. C. Hadrianus 22.
[453]. Flor. Magistr. Tract. de elect. Episc.
[454]. Lup. Ferar. apud P. de Marca loc. cit. num. 9.
[455]. P. de Marca l. 8 c. 14.
[456]. Decret. Grat. dist. 63 c. 14.
[457]. Marca loc. cit.
[458]. Richer. Apolog. Jo. Gerson. loc. cit. pag. 191.
[459]. Gulielm. Malm. l. 5 de gestis Reg. Anglic.
[460]. Richer loc. cit.
[461]. V. Loyscau des Off. des Sign. c. 15.
[462]. Auth. Statuimus, C. de Episc. et Cler.
[463]. Diploma Loth. apud Schilterium Comment. ad Jus Feud. Aleman. c. 1 §. 7. V. Struvium Hist. Jur. publ. c. ult. §. 4.
[464]. Duaren. in Comment. ad Consuet. Feud. l. 1 c. 6 n. 28.
[465]. Sigon. de Reg. Ital. l. 11.
[466]. V. Struvium Hist. Jur. Feud. c. 8.
[467]. V. Biscard. in Jur. Respons. de Quinden.
[468]. Freccia de Subfeud. l. 3 diff. 15. R. de Ponte dec. 2 n. 1.
[469]. V. Loyseau des Sign. Eccl. c. 15.
[470]. Abbas de Nuce in Excurs. hist. in c. 5 l. 1. Leon. Ost.
[471]. Frec. de Subfeud. l. 1 tit. de Antiq. Regni Stat. n. 57 fol. 53.
[472]. Petr. Diac. ad Chron. Cass. l. 4 c. 117 et 118.
[473]. Petr. Diac. l. 4 cap. 118.
[474]. V. Abb. de Nuce loc. cit.
[475]. Beatil. Istor. di Bari.
[476]. Ughel. tom. 6 p. 298.
[477]. Leo Ost. l. 1 c. 24. Sigebert. ad ann. 831.
[478]. Codin. de Offic. Aulae Constant.
[479]. Curapal. l. de Officialib. Palat. Constant.
[480]. Leuncl. tom. 1. Jur. Graec. Roman.
[481]. Leuncl. tom. 1. Jur. Graec. Roman.
[482]. Leo Allac. de Eccl. Occid. et Orient. perpet. consens. p. 426.
[483]. Fu in gran parte trascritto da Lione Allacci loc. cit. l. 1 c. 10 et c. 24 p. 410 e da Emanuele Schelstrat. Antiq. illustr.
[484]. V. Carac. de Sacr. Eccl. Neap. monum. c. 1 sect. 10.
[485]. Leuncl. loc. cit. l. 3. Jur. Graec. Rom.
[486]. Jo. Diacon. in Chron. Episc. Neap. Ilic dum a Graecorum Pontifice Archiepiscopatum nancisceretur, ab Antistite Romano correptus, veniam impetrat.
[487]. V. Capacium l. 1 fol. 57. Franc. Ant. Purpuram Respons. pro Monachis Basilian. in causa praecedentiae cum Monach. Cassin.
[488]. V. Eugenium in Eccl. S. Georg. et S. Mariae in Cosmedin.
[489]. V. Chioccarel. de Episc. Neap. ad An. 878.
[490]. Chioc. loc. cit.
[491]. Carac. de Sacr. Eccl. Neap. monum. cap. 35 sect. 2.
[492]. Luitpr. Legatio ad Niceph. Phoc. pro Ottonib.
[493]. Ughel. de Archiepisc. Hydrun.
[494]. Beatil. hist di Bari l. 1.
[495]. Chioc. de Epis. Neap. A. 750.
[496]. Allac. lib. 2. cap. 17 pag. 828.
[497]. Erchemp. num. 15. Ostiens. lib. 1 cap. 23.
[498]. Bodin. de Republ. cap. 9.
[499]. Pell. Stemm. Pr. Salern.
[500]. Questi tumuli si leggono parimente nell'Istoria di Pellegrino.
[501]. De quo. Jo. VIII epist. 33 et 157.
[502]. Erchemp. num. 20. Et simus, inquiunt, fidelissimi famuli illius, constituatque nos subesse cuilibet ultimo suorum.
[503]. Ignot. Cassin. num. 13. Anon. Saler. ined. apud Pellegr.
[504]. Chron. Salern. Erchemp. num. 26. Anonim. Salern. inedit. Historiola Ignoti Cassin. n. 23. Ademarius junctus cum Neapolitanis nitebatur quiddam dolose erga suos; ob hoc oculi ejus avulsi, spernitur a Principatu, et Warferius Salerni factus est Princeps. Nam Dominus Ademarius Suram, Arpinum, Vicum Album, et Atinum tradidit Francis, id est Widoni Comiti. In his locis praeerat Landulfus Castaldius, qui dum amisisset loca, prae nimia est tristitia defunctus.
[505]. Erchemp. num. 22.
[506]. Erchemp. num. 22. Atque suis haeredibus in jus perpetuum, sicut a patre acceperant, reliquerunt.
[507]. Erchemp. num. 31.
[508]. Erchemp. num. 34. Leo Ostiens. lib. 1 cap. 36.
[509]. Lib. 5 cap. 208.
[510]. Sigon. de Regn. Ital.
[511]. Erchemp. num. 56.
[512]. Ab. de Nuce in Indice, ver. Ludovicus.
[513]. Leo Ostiens, lib. 1 cap. 16.
[514]. Erchemp. num. 58.
[515]. Prot. ad A. 875.
[516]. Sigon. de Reg. Ital.
[517]. Erchemp. num. 39.
[518]. Erchemp. n. 39. Octavo die anathematis XXII. Neapolites milites apprehensos decollari fecit: sic enim monuerat Papa.
[519]. Erchemp. num. 39.
[520]. Epistola 41. Jo. VIII. ove parlando de' Napoletani confederati con i Saraceni dice: Nunc autem vel illis incorrectis existentibus, et ad percutientem se redire nolentibus; vel tibi cum ipsis habitanti, et idcirco a Divinis omnibus pariter sequestrato, quo pacto antequam resipiscentes ad viam salutis et justitiae revertamini, parcere, aut a nexu ecclesiastici vos judicii valemus absolvere? Absolvite ergo vos prius colligationes impietatis et foedus impium, quod cum inimicis Christi habetis compositum, et nos illico misericordiam, etc.
[521]. Epist. 22. Virtute S. Spiritus et authoritate S. Petri, cui ligandi et solvendi in coelo et in terra a Domino est concessa potestas, omni sacra communione sancta videlicet Corporis et Sanguinis D. N. J. Christi, vos una cum totius Apostolicae Sedis consensu privavimus et ab Ecclesiae Dei societate separavimus, ut in eadem excommunicatione maneatis, donec resipiscentes ab impia vos paganorum praeda separetis.
[522]. Erchemp. num. 40.
[523]. Frec. de Subfeud. p. 54. Et isti succedebant Comites in Regno omnes pariter filii, sicut in Lombardia: cum videamus ex historicis, uno eodemque tempore in eodem Comitatu duos et plures Comites, in Comitatu Theani, in Comitatu Venafri, et Aquini, et aliorum.
[524]. Pell. in Stem. Princ. Ben.
[525]. Erchemp. num. 39, 41, 42, 47, 48.
[526]. Erchemp. num. 48, 49.
[527]. Erchemp. num. 54.
[528]. Summon. tom. 1 pag. 428.
[529]. Pellegr. in Stem. Princ. Saler. Professus est in publicis tabulis, concessum sibi ac permissum fuisse suum Principatum ab Graecis Imp. Leone et Alex. sicuti divisus fuerat, inquit, inter Sichonolphum et Radelchisum Principem.
[530]. Erchemp. num. 49. Hoc turbine exactus, et ut Apostolicum anathema, quo erat innodatus, a se et urbe sua expelleret, Guaimarium Principem, etc.
[531]. Sigon. de Reg. Ital.
[532]. Gregor. 9. Epist. 48.
[533]. Baco de Verulam. de Augum. scient. lib. 1.
[534]. Jo. VIII Epist. 163. V. Struv. hist. Jur. Just. c. 5 §. 7.
[535]. Doujat hist. Jur. Civ.
[536]. Artur. Duk. de Aut. Jur. Civil. l. 1 cap. 5 num. 2.
[537]. Zonar. annal. tom. 3.
[538]. Struv. hist. Jur. Graec. cap. 4. §. 2.
[539]. V. Cujac. l. 6. obser. c. 10.
[540]. Cujac. obs. 17. c. 31. Doujat hist. Jur. Civ. p. 47.
[541]. V. Artur. loc. cit. n. 3. et 4.
[542]. Harmen in Praefat. 1.
[543]. V. Marq. Freher. in Praefat. ad Jus Graec. Rom. Struv. hist. Jur. Graeci, c. 4. §. 2.
[544]. Struv. loc. cit.
[545]. Di queste edizioni V. Suarez. Notitia Basilicor.
[546]. Aug. ad Novel. in Prolegom.
[547]. Suar. in Notit. Basil.
[548]. Struv. hist. Jur. Graec. c. 4. §. 1.
[549]. V. Doujat hist. Jur. Civ.
[550]. Cujac. Obs. 6. c. 10.
[551]. Arthur. Duck l. 1. c. 5. n. 7. Struv. loc. cit. §. 4.
[552]. Galat. de Situ Japygiae.
[553]. Struv. loc. cit.
[554]. Leuncl. in Jure Graec. Rom.
[555]. Struv. loc. cit.
[556]. V. Struv. loc. cit.
[557]. Ivo Epist. 46, 69, 79, 213, 224.
[558]. V. Pancirol. l. 3 c. 2. Struv. hist. Jur. Can. c. 7 §. 17.
[559]. L'istromento di questa pace leggesi presso Camil. Pell. Hist. Princ. Long. p. 323.
[560]. Ostien. in Chron. l. 2. c. 35.
[561]. Pellegr. hist. Princ. Long. p. 251. et 256.
[562]. Ignot. Cassin. apud Pellegr. num. 23, et 26.
[563]. V. Pellegr. Chron. Com. Capu. p. 142.
[564]. Frecc. de Subfeud. pag. 27. In Regno non lege Rhodia marittima decernuntur, sed tabula quam Amalphitanum vocant, omnes controversiae, omnes lites, ac omnia maris discrimina, ea lege, ac sanctione, usque ad haec tempora finiuntur.
[565]. Anon. Saler. part. 4 n. 6 apud Pelleg.
[566]. Erchemp. num. 74.
[567]. Anon. Saler. part. 4 n. 6.
[568]. Anon. Saler. part. 5.
[569]. Anon. Saler. part. 5. num.
[570]. Anon. Saler. part. 5 n. 3.
[571]. Leges Bajoariorum Tit. 11 non invalidum Ducem suo e Regno ab filio suo dejici sed Ducem viribus animi, corporisque constantem, atque non caecum, vel non surdum, vetabant.
[572]. Sigon. ad A. 1053. Post Joannem X. Pontifex nemo ad bellum prodierat.
[573]. Ad. An. 916.
[574]. A. 929.
[575]. Ad A. 942 num. 11.
[576]. Pellegr. ad Lup. Protosp. num. 940.
[577]. Pellegr. part. 5 ad Anan. Salernit.
[578]. Pellegr. in Stem.
[579]. Pellegr in Stem. Princ. Saler.
[580]. Ostiens. lib. 2. c. 5.
[581]. V. Baron. ad An. 954 et Pagi.
[582]. V. Struv. hist. Jur. Can. §. 14.
[583]. Baluz. Praefat. ad Anton., August. de emendat. Gratian. 5, 17.
[584]. Di questi Feudi oblati, frequentissimi a que' tempi, parlando Beato Renano nel lib. 2. Rer. German. scrisse: Quidam etiam in illo recenti Christianismo res suas Ecclesiae donabant, et rursus agros aut domum in beneficii modum recipiebant ad vitae suae tempus, non citra tamen pensitationem. Nec filius post mortem patris, aut haeres vendicare, sic data, poterat.
[585]. V. Struv. Hist. Jur. Feud. c. 8. §. 6.
[586]. Thomas. Hert. de Feudis Oblatis.
Nota del Trascrittore
Ortografia e punteggiatura originali sono state mantenute, correggendo senza annotazione minimi errori tipografici.
Copertina creata dal trascrittore e posta nel pubblico dominio.