Do śpiewaka
Co w twych oczach, śpiewaku, ten zachwyt oznacza,
Że tak badasz uważnie przez łez pozłocinę45
Żabę, co zieleniejąc, w skoku się rozkracza,
Jakby nogom roiła niechwytną drabinę?
Czemu tak się przyglądasz z miłości uśmiechem
Schwytanego świetlika46 szmaragdowej treści
I musze, co kołując z starannym pośpiechem,
Zbacza nagle donikąd i mknie na bezwieści47?
Wiem, ty — głowo w koronie z chwastów niejadalnych,
Z byle rośnej pokrzywy, z byle złego zielska!
Dusza twa na wpół smocza, a na wpół anielska
Nie bez celu się tarza w bujniskach48 upalnych!
Szuka swej podobizny, zgubionej przypadkiem
Przez tego, co ją nosił na piersi przed wiekiem —
On jeszcze nie był bogiem, tyś nie był człowiekiem,
A już wzajem o sobie śniliście ukradkiem.
Jeszcze sobie pokrewni, podobni do siebie,
Jak dwie bratnie mgły, w jedno rzucone przestworze,
Nie wiedzieliście wówczas, co ludzkie, co boże —
I któremu z was dano zawiekować49 w niebie.
Praczerwcowym dotychczas pijany upałem,
Ziołom oto przed chwilą dałeś pochwalonkę
I po trudach, podjętych wyćwiczonym szałem,
Coś pozyskał? — Motyla, żuka czy biedronkę?
Kocham cię za twojego obłędu bezwinę50,
Za czar twojej niemocy, za wspomnienia bratnie!
Spójrz, jak blednę śmiertelnie i bez żalu ginę,
Gdy mówię słowo: kocham — to słowo ostatnie.
Przypisy:
1. Don Kichot — tytułowy bohater powieści Miguela de Cervantesa; szlachcic, który motywowany wzniosłymi ideami postanawia ruszyć w świat i wcielać w życie średniowieczny ideał rycerski, jest jednak pozbawiony poczucia rzeczywistości, przez co często naraża się na śmieszność (zasłynął m.in. walką z wiatrakiem, który wydawał mu się olbrzymem). [przypis edytorski]
2. pozgonny — pośmiertny. [przypis edytorski]
3. postrzegać (daw.) — zauważyć. [przypis edytorski]
4. Madonna — Maryja. [przypis edytorski]
5. lazur — niebo mające jasnoniebieski kolor, charakterystyczne dla słonecznej pogody. [przypis edytorski]
6. odlatać (przestarz.) — odlatywać. [przypis edytorski]
7. spozierać (daw.) — patrzeć. [przypis edytorski]
8. jam (daw.) — ja jestem. [przypis edytorski]
9. na cię — dziś popr.: na ciebie. [przypis edytorski]
10. przesadzić — przeskoczyć. [przypis edytorski]
11. gore (daw.) — pali się. [przypis edytorski]
12. onże — on właśnie. [przypis edytorski]
13. mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]
14. bezzacisze (neol.) — hałaśliwe miejsce. [przypis edytorski]
15. nawykać — przyzwyczajać się. [przypis edytorski]
16. błędowie — rozstajne drogi. [przypis edytorski]
17. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski]
18. górny — znajdujący się wysoko. [przypis edytorski]
19. przezior (przestarz.) — otwór w czymś. [przypis edytorski]
20. lśniwo (poet.) — lśniąca powierzchnia. [przypis edytorski]
21. samochcąc (daw.) — z własnej woli. [przypis edytorski]
22. zmódz — dziś popr.: zmóc, tj. pokonać. [przypis edytorski]
23. górny — znajdujący się wysoko. [przypis edytorski]
24. młyniec — nagły obrót. [przypis edytorski]
25. W budynkach, na schron dziwom skleconych naprędce — muzeum figur woskowych Madame Tussauds (właśc. Marie Grosholtz, która przybyła do Anglii po rewolucji francuskiej) powstało w Londynie w XIX w. Na początku była to wystawa objazdowa. Jej pierwsze eksponaty stanowiły odlewy głów zgilotynowanych francuskich arystokratów. W 1835 r. otworzyła swoją pierwszą stałą wystawę w Londynie na Baker Street. [przypis edytorski]
26. Zbrodnię, raz popełnioną — jedną z ważniejszych atrakcji początków gabinetu figur woskowych była tzw. Komnata Horrorów (ang. Chamber of Horrors). Przedstawiała głowy ofiar francuskiej rewolucji oraz ówczesnych morderców. [przypis edytorski]
27. bogi — dziś popr. forma B. lm: bogów. [przypis edytorski]
28. Wśród nich pięknem jaśnieje Egiptu królowa — chodzi o Kleopatrę VII Filopator, Kleopatrę Wielką (69–30 p.n.e.), uznawaną za najpiękniejszą kobietę w ówczesnym świecie; po utracie władzy popełniła samobójstwo, wybierając śmierć od ukąszenia kobry. [przypis edytorski]
29. arka (daw.) — skrzynia. [przypis edytorski]
30. przestworny (daw.) — obszerny. [przypis edytorski]
31. zmrużka (neol.) — rzecz. utworzony od czas. mrużyć; mieć przymknięte oczy. [przypis edytorski]
32. zniszczota — zniszczenie. [przypis edytorski]
33. alkierz (daw.) — mały, boczny pokój. [przypis edytorski]
34. mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]
35. rośny — pokryty rosą. [przypis edytorski]
36. tłomaczyć (przestarz.) — tłumaczyć. [przypis edytorski]
37. jam (daw.) — ja jestem. [przypis edytorski]
38. rozraniać — kaleczyć. [przypis edytorski]
39. bezkreśny — dziś popr.: bezkresny. [przypis edytorski]
40. parów — dolina o stromych, porośniętych roślinnością zboczach. [przypis edytorski]
41. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski]
42. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski]
43. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]
44. wygwarzyć — tu: opowiedzieć. [przypis edytorski]
45. pozłocina (neol.) — coś złocistego, złocisty blask. [przypis edytorski]
46. świetlik — inaczej: robaczek świętojański; rodzaj chrząszcza zdolnego do bioluminescencji, czyli świecenia własnym ciałem. [przypis edytorski]
47. na bezwieści — nie wiadomo gdzie. [przypis edytorski]
48. bujniska — gęste trawy. [przypis edytorski]
49. zawiekować (rzad.) — pozostać gdzieś na długo bądź na wieki. [przypis edytorski]
50. bezwina (neol.) — brak winy. [przypis edytorski]