1
Tańcowała izba, stół,
cztery konie, piąty wół.
Tańcowały krowy z obór,
jak w tancerkach był niedobór.
Tańcowała izba, sień
Jak ci bida, to się żeń!
Z końmi — wiadra, z ludźmi — konwie,
jeden Bóg ich z których stron wie.
Tańcowały skrzypce, bas,
biała droga w czarny las.
Wyrzucała nogi-wierzby
na gościńcu, bo i gdzieżby?
Tańcowała izba, wieś
Jak ci bida — mam cię gdzieś!
Umorusał szybki.
Zawodziły, labidziły
w ciasnej izbie skrzypki:
«A cóż ci to, Maryś, co ci,
że ci w oczkach się markoci,
że ci jakoś oczki puchną,
co przemówisz z którą druhną?
A czy cię kto, Maryś, urzekł,
czy żałujesz swoich nóżek,
że nie tańczysz tak, jak drudzy?
Przecie twój dziś ślub, nie cudzy».
Padał deszcz. Płakał deszcz.
Szumiał wiatr pod lasem.
Dziwował się krępy bas,
pomrukiwał basem:
«A czyś ty, Maryna,
miała oczy w bielmach,
że ci się spodobał
ten smarzowski stelmach15?
A gdzieś ty, Maryna,
miała oczy, powiedz,
że ci się uwidział
na młodego16 wdowiec?
A czy ci, Maryna,
a czy ci to warto?
Pochował już żony trzy,
pochowa i czwartą.
Wdowiec — mruk, będzie tłukł,
o tym każdy parch wié17
Złakomiłaś ty się, Maryś,
na ten zagon marchwi.
Maryna, Maryna,
czy ci to nie lubo,
że ci gram w taki kram,
że ci grram tak grrrubo».
Padał deszcz. Płakał deszcz.
Kroplą kroplę starł wnet.
Podrygiwał, podmigiwał
usmarkany klarnet:
«Weź se, Maryś, czepek nasadź,
jak nie chciałaś gęsi pasać,
jak nie chciałaś statków myć,
idźże zamąż, idźże, idź!
Taki baran, jaka owca
chciałaś wdowca, idź za wdowca.
Taki ogier, jaka klacz
wprzódyś chciała, teraz płacz!
Przywiózł Szela wódki z miasta,
roków miałaś pół-piętnasta18.
Radził wujek, radził ksiądz:
»Nie idź za mąż, jeszcześ brzdąc«.
Czemuś mu nie rzekła, Maryś:
»Idźże, Szela, dla mnie staryś.
Roków masz trzydzieści pięć,
innym pannom głowy kręć«.»
Padał deszcz. Płakał deszcz.
W bruzdach lśnił jak lakier.
Tańcowała cała wieś
czapki strzech na bakier.
«Grajże, Josek, grajże, Berek!
Naści wódki półkwaterek!
Naści wódki całą kwartę
na wesele, na to czwarte!
Idźże, Maryś, tańczyć, idźże!
Już mi dziś cię nikt nie wydrze,
już nie ujdziesz, jakbyś w dno wrósł,
już nas związał księży powróz.
Stoją wierzby kole19 szczelin,
przyszły patrzeć na ślub Szelin20.
Idź je, Maryś, do dom prosić,
jadła-picia będzie dosić21».
«A musiałażeś22 ty, Maryś,
jakiś zadać czar mi,
że się niczym już, jak tobą,
głód mój nie nakarmi.
A musiałaś ty mi zadać
jakiś zdradny napój,
że mię pali, choć go stamtąd
nożem powydrapuj.
A musiałażeś ty, Maryś,
we mnie wróść jak gałąź,
żem tak osłabł, jakbyś ze mnie
krew wyssała całąś.
Ani wyrwę cię już stamtąd,
choćbym trzewia rozciął.
Udławiłem ja się tobą
jak zdradliwą ością.
Ani dom mi dom bez ciebie,
ani wieś mi — nie wieś,
jeno mi się w oczy popatrz
i przez ramię przewieś.
Omotała mię całego
jakaś dziwna chorość,
że już czasem jak ta ziemia
chciałbym zbożem porość.
Żebym czasem w byle sadzie
chciał być ulem pszczelim,
żeby we mnie pszczoły grały,
nie ten ból mój, Szelin.
Snadź23 dojrzało we mnie cosik,
aż z tej ciąży ścierpłem,
że jak snop się dzisiaj walę
pod twym słodkim sierpem.
Snadź ustało się to we mnie
jak najtęższy rosół.
Weźże, Maryś, go pokosztuj,
jedną łzą go osól.
Oj, ustało coś się we mnie,
kutym, starym łotrze,
coś od soku z malin gęstsze
i od miodu słodsze.
Zamuliła mnie jak kożuch
jakaś dziwna dobroć,
by się do niej twoim ustom
łatwiej było dobrać.
Weźże mi się nad nią nachyl,
ile zechcesz — upij,
a tę resztę choć rozpryskaj
dla swawoli głupiej.
Jeno wprzód mi tej słodyczy
miarką ust twych namierz
Żółty kłos mi z serca wyrósł,
ty go, głupia, złamiesz».
Tańcowała izba, sień
cztery noce, piąty dzień.
Strumień wódki rowem pociekł,
zatańcował w gnieździe bociek.
Tańcowali, poszli spać.
Wyszedł księżyc, nie mógł wstać.
Jak żydowska lśnił się maca,
wszystkie cienie poprzewracał.
Tłukł się niebem wszerz i wzdłuż,
nie mógł trafić ani rusz.
Po kościelnym dachu biegał,
wpadł na wieżę, rozbił zegar.
Aż go w krzakach zgryźli psi.
Było wrzasku w całej wsi.
«A i głupiżeś ty, Szela, głupi!
A i herny24 z ciebie, Szela, mąż.
Pół jarmarkuś swojej Maryś skupił25,
teraz z bidą koniec z końcem wiąż.
A i dziwnyżeś ty, Szela, dziwny!
A i gdzieś ty taki, Szela, rósł?
Za spojrzenie tych jej oczu piwnych
całe miasto byś jej do dom zwiózł.
Choć jak jabłoń, choć jak jabłoń obrodź,
że cię garścią, że cię garścią rwią,
nie przemogła jeszcze nigdy dobroć
babiej chuci nie wybitej z krwią.
A i kiedyż ty się, Szela, dowiesz,
jak nie widzisz, choć na oczyś zdrów,
po co chodzi twoja Maryś w owies
z smagłym Wickiem, co go masz do krów?
A i spytałbyś się tego siana
i tych snopków, co je zważył szron,
ile razy z nich schodziła zgrzana
twoja Maryś cała w źdźbłach i on.»
U karasia kare skrzela,
u szczupaka siwe.
Nie udało ci się, Szela,
to kochanie ckliwe.
Na stodole wrota z kłodką.
Miękkie siano pachnie słodko.
Na stodole snopek mężyn
mięcej drga od pańskich sprężyn.
«Weź mię, Wicuś, sobą przykryj.
Lepszy dzień od nocy przykrej.
Taka mdli mię straszna lubość,
jeno pójdź mię sobą ubość».
«Daj mi, Maryś, daj mi z bliska
twoich piersi kretowiska.
Jak dwie skiby twoja kibić,
dajże mi się pługiem wskibić».
jak za drzewo dzięcioł,
że tę jasność ode słońca
taki czarny cień ciął?
Oj, nie obłok to, nie chmura
nagłym deszczem szumna,
to ci stoi Jakub Szela
na środku gumna26.
Jak uderzył Szela raz,
przykląkł Wicuś, zgiął się w pas.
Jak uderzył Szela drugi
poszły nosem krwi dwie strugi.
Jak uderzył w skroń, nad brwią,
przysiadł Wicuś, charknął krwią.
Jak uderzył czwarty z prosta,
upadł Wicuś, tak już został.
Otarł Szela krwawy farsz:
«Ty mi, tłuku, do dom marsz!».
Zamknął w izbie na trzy spusty,
wyszedł w pola mdły i pusty.
Kończył dzwonić dzwon i pierzchł.
Wyszedł w pole siwy zmierzch.
W kierpcach27 krasych28 szedł jak Hucuł29,
mrok po polach garścią rzucał.
Wstał na niebie wąski sierp.
Jakeś głupi — teraz cierp!
Jak chowali przy niedzieli
Szelinego Wicka,
żałowała ci go cała
ludność katolicka.
Cała ludność wychodziła
choć przed próg, na ganek,
jeno Szelin nikt30 nie wyjrzał
z izby, zza firanek.
A i po co ci to było
miód kraść z cudzych uli?
Już cię teraz jedna ziemia
do swych ust przytuli.
A i po co ci to było
służyć cudzym żonom?
Nie pomierzwiłby cię był tak
nawet sam ekonom.
A i gdzież ta twoja Maryś,
co ją wziął tak smęt aż,
że nie wyszła dzisiaj nawet
odwieść cię na cmentarz.
Że se jedziesz sam jak palec,
jakby jaki panic.
Zagubiłeś ty się, Wicuś,
zagubiłeś za nic.