Rozdział XXIV. Pomnik Jakuba
Przyrzekła Emilia postawić pomnik na grobie Jakuba, ten właśnie był wykończony; — zrobiony był z białego marmuru z prostym napisem, literami złoconymi; — prócz imienia, nazwiska, stanu, wieku i czasu śmierci, nosił ten wiele obejmujący napis: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem, kto wierzy i żyje we mnie, nie zginie na wieki.” — U dołu wyrżnięty był koszyk kwiatów, jak wątek, około którego owijała się cała historia Jakuba i Marii. — W górze, nad pomnikiem, wznosił się krzyż w ogniu złocony.
Ten pomnik między dwoma topolami stawiony, mający parę krzewów róży obok siebie, pięknie podpadał pod oko widzów; był ozdobą piękną cmentarza i pamiątką zdarzenia umysł do Boga wznoszącego. — A kiedy proboszcz poprowadził gości na cmentarz, aby im wskazać ten pomnik, opowiedział im znaczenie jego, i tak niejeden odszedł rozczulony i z wzniesionym do Boga umysłem. — Życzę i ja, aby czytanie tej historii pobożną myśl i dobre obyczaje wzbudziło.
Przypisy:
1. przed więcej jak sto laty — ponad sto lat temu. [przypis edytorski]
2. zwidzenie — dziś: zwiedzanie. [przypis edytorski]
3. wzięcie się — tu: zachowanie, maniery. [przypis edytorski]
4. dostarczający — tu: wystarczający, dostateczny. [przypis edytorski]
5. do żywocie — dziś: dożywotnio. [przypis edytorski]
6. żył zbiorem swej osady — utrzymywał się ze zbiorów ze swojej ziemi. [przypis edytorski]
7. pięć lat stara — mająca pięć lat. [przypis edytorski]
8. z wzrostem — tu: z wiekiem. [przypis edytorski]
9. przymioty — dziś popr. forma N. lm: przymiotami (tj. zaletami). [przypis edytorski]
10. farba (tu daw.) — kolor. [przypis edytorski]
11. bierać — zabierać wiele razy. [przypis edytorski]
12. dżdżem — deszczem. [przypis edytorski]
13. ptastwo — dziś: ptactwo. [przypis edytorski]
14. zawolny — zbyt swobodny. [przypis edytorski]
15. drzewię — drzewko. [przypis edytorski]
16. zniszczota — zniszczenie. [przypis edytorski]
17. nieodwetowanie — na zawsze, nieodwołalnie. [przypis edytorski]
18. prątek — mały pręt, gałązka. [przypis edytorski]
19. przed parą dniami — dziś popr.: przed paru dniami. [przypis edytorski]
20. czymsiś (daw.) — czymś. [przypis edytorski]
21. niezapominajków (daw. a. gw.) — dziś popr. forma D. lm: niezapominajek. [przypis edytorski]
22. farba (tu daw.) — kolor. [przypis edytorski]
23. garderobianna — dziś: garderobiana. [przypis edytorski]
24. cokolwiek — tu: chwilę, niedługo. [przypis edytorski]
25. bieżcie (daw.) — biegnijcie. [przypis edytorski]
26. garderobiannie — dziś popr. forma: garderobianej. [przypis edytorski]
27. mię — dziś popr. forma: mnie. [przypis edytorski]
28. panię — dziś popr. forma B. lp: panią. [przypis edytorski]
29. onę — dziś popr. forma B. lp r.ż.: ją. [przypis edytorski]
30. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
31. twoję własnę — dziś popr. forma B. lp r.ż.: twoją własną. [przypis edytorski]
32. wiadoma — dziś: wiadomo. [przypis edytorski]
33. odecknąć — obudzić się, ocknąć się. [przypis edytorski]
34. ociążony — dziś: obciążony. [przypis edytorski]
35. mię — dziś popr. forma: mnie. [przypis edytorski]
36. rozpoznawszy swoje nieszczęśliwe położenie, odnowiła się zgryzota i żal — dziś popr.: rozpoznawszy swoje nieszczęśliwe położenie, odczuła na nowo zgryzotę i żal (wymagana tożsamość podmiotu imiesłowu i czasownika w formie osobowej). [przypis edytorski]
37. pogorsza — dziś popr.: pogarsza. [przypis edytorski]
38. twę — dziś popr. forma B. lp r.ż.: twą. [przypis edytorski]
39. Maria — tu: Marianna. [przypis edytorski]
40. bawet — tu: przednia część sukni osłaniająca gorset (w odzieży francuskiego kroju, popularnego w XVIII w.). [przypis edytorski]
41. one (tu daw.) — je. [przypis edytorski]
42. różczka — gałązka. [przypis edytorski]
43. swoję — dziś popr. forma B. lp r.ż.: swoją. [przypis edytorski]
44. onęż (daw.) — tę właśnie. [przypis edytorski]
45. więdniejecie — dziś popr. forma: więdniecie. [przypis edytorski]
46. wśrzód (daw. a. gw.) — wśród. [przypis edytorski]
47. odecknąć — obudzić się, ocknąć się. [przypis edytorski]
48. odecknąć — obudzić się, ocknąć się. [przypis edytorski]
49. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
50. nię — dziś popr. forma B. lp r.ż.: nią. [przypis edytorski]
51. plagi — tu: bicie, chłosta. [przypis edytorski]
52. za karę przyczytane — policzone jako odbyta kara. [przypis edytorski]
53. obierać (tu daw.) — wybierać. [przypis edytorski]
54. skiwnąć — dziś: skinąć. [przypis edytorski]
55. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
56. wśrzód (daw. a. gw.) — wśród. [przypis edytorski]
57. zwystępek — dziś: występek. [przypis edytorski]
58. spuszczać się (daw.) — ufać komuś, polegać na kimś. [przypis edytorski]
59. wśrzód (daw. a. gw.) — wśród. [przypis edytorski]
60. gburka — tu: chłopka, gospodyni. [przypis edytorski]
61. tą razą — dziś popr.: tym razem. [przypis edytorski]
62. krzepciejszy — bardziej krzepki, silniejszy. [przypis edytorski]
63. gdym stała w kumotry młynarce — kiedy uczestniczyłam w chrzcinach dziecka młynarzowej. [przypis edytorski]
64. odbyt — tu: zbyt, popyt. [przypis edytorski]
65. dowcipny (tu daw.) — rozumny, mądry, inteligentny. [przypis edytorski]
66. rość — dziś: rosnąć. [przypis edytorski]
67. nie maż (daw.) — nie ma (z dodaną partykułą wzmacniającą ż, że). [przypis edytorski]
68. złożyczyć — dziś raczej: złożeczyć, tj. przeklinać kogoś, krzyczeć na kogoś. [przypis edytorski]
69. szable — być może: tyczki, podpierające chmiel. [przypis edytorski]
70. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
71. przytomny — tu: obecny przy tym, będący na miejscu; świadek. [przypis edytorski]
72. więdnieje — dziś popr. forma: więdnie. [przypis edytorski]
73. wstajała — dziś popr. forma: wstawała. [przypis edytorski]
74. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
75. wśrzód (daw. a. gw.) — wśród. [przypis edytorski]
76. przyjmał — dziś popr. forma: przyjmował. [przypis edytorski]
77. za każdą razą — dziś popr.: za każdym razem. [przypis edytorski]
78. angrest (gw.) — agrest. [przypis edytorski]
79. twoję — dziś popr. forma B. lp r.ż.: twoją. [przypis edytorski]
80. po niejakiej dobie — po pewnym czasie. [przypis edytorski]
81. źrzódło (daw. a. gw.) — źródło. [przypis edytorski]
82. przytomność — tu daw.: obecność. [przypis edytorski]
83. twoją szanownę — dziś popr. forma B. lp r.ż.: twoją szanowną. [przypis edytorski]
84. gałązków — dziś popr. forma D. lm: gałązek. [przypis edytorski]
85. zostawa — dziś popr. forma: zostaje. [przypis edytorski]
86. nikczemny — tu: mało warty, marny. [przypis edytorski]
87. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
88. tą razą — dziś popr.: tym razem. [przypis edytorski]
89. gbur (tu daw.) — chłop, gospodarz. [przypis edytorski]
90. moję — dziś popr. forma B. lp r.ż.: moją. [przypis edytorski]
91. interesa — dziś popr. forma M. lm: interesy. [przypis edytorski]
92. zapobieżyć — dziś popr.: zapobiec. [przypis edytorski]
93. przytomny — tu: obecny przy tym, będący na miejscu; świadek. [przypis edytorski]
94. krucy — dziś popr. forma M. lm: kruki. [przypis edytorski]
95. weźmcie — dziś popr. forma: weźcie. [przypis edytorski]
96. jenaczej — dziś popr.: inaczej. [przypis edytorski]
97. tą razą — dziś popr.: tym razem. [przypis edytorski]
98. przytomny — tu: obecny przy tym, będący na miejscu; świadek. [przypis edytorski]
99. widze — dziś popr. forma M. lm: widzowie. [przypis edytorski]
100. procesa — dziś popr. forma B. lm: procesy. [przypis edytorski]
101. przytomny — tu: obecny przy tym, będący na miejscu; świadek. [przypis edytorski]
102. do żywocie — dziś: dożywotnio. [przypis edytorski]
103. tegorzeczny (daw.) — mówiący o tym; o tej treści. [przypis edytorski]
104. usty — dziś popr. forma N. lm: ustami. [przypis edytorski]
105. spaniałomyślność — dziś: wspaniałomyślność. [przypis edytorski]
106. wyrównywa — dziś popr. forma: wyrównuje. [przypis edytorski]
107. wnijść (daw.) — wejść. [przypis edytorski]
108. wschody — tu daw.: schody. [przypis edytorski]
109. sprzęta — dziś popr. forma B. lm: sprzęty. [przypis edytorski]
110. trupiokost — kościotrup. [przypis edytorski]
111. śrzodek (daw. a. gw.) — środek. [przypis edytorski]