26.

Stosunki prawne jako środek. — Prawo, spoczywające na umowach między równymi, istnieje póty, póki siła tych, którzy umowę zawarli, pozostaje równa lub podobna; roztropność stworzyła prawo, ażeby koniec położyć sporom i bezużytecznemu marnotrawstwu między siłami równymi. Lecz to kończy się równie ostatecznie, jeśli jedna strona staje się wyraźnie słabsza niż druga: wtedy następuje poddanie się i prawo zostaje zniesione, skutek jednak jest ten sam, jaki osiągano dotychczas za pomocą prawa. Albowiem obecnie występuje roztropność mającego przewagę, która doradza oszczędzać siłę poddanego i nie trwonić jej bezużytecznie: i często położenie poddanego staje się korzystniejsze, niż było położenie równouprawnionego. — Stosunki prawne są przeto środkiem czasowym, doradzanym przez roztropność, nie zaś celem.