Tako rzecze Zaratustra

by Friedrich Nietzsche; Wacław Berent

3.

Gdy dzienny już przygasa blask,

Gdy rosy ukojenie

Na ziemię sączyć się poczyna,

Niewidocznie i bezgłośnie —

Łagodnymi bowiem kroki³⁰³

Stąpa rosy ukojenie jako wszyscy miłosierni:

Pomnisz wonczas, pomnisz, serce me płomienne,

Jak pragnęłoś ongi,

Łez niebiańskich, ros kojących

Wyczerpane i łaknące.

Jak żółtym szlakiem po murawie

Wieczornego słońca wejrzenia złośliwe

Skroś czarnych drzew wokół cię padały,

Oślepiające skwarnego słońca blaski urągliwe?

Prawdy oblubieniec? Ty? — szydziły one —

Nie! Poeta tylko! Zwierzę chytre, łupieżcze, pełzające,

Co kłamać musi,

Z wiedzą, z wolą musi łgać:

Łupu łaknąć,

Za jaskrawą maską tkwić,

Samemu sobie larwą,

Samemu sobie łupem być —

I to — prawdyż to miłośnik?

Nie! Szaleniec tylko! Tylko poeta!

Co od rzeczy gada,

Spoza larw³⁰⁴ błazeńskich jaskrawe brednie głosi,

Po fałszywych mostach snów ciągle się snujący,

Po barwistych tęczach,

Gdzie fałszywe nieba

I ziemie fałszywe.

Ciągle się snujący, zawsze tułający,

To szaleniec tylko! To tylko poeta!

Więc to — prawdy oblubieniec?

Nie cichy, nie drętwy, nie gładki, nie zimny

I nie sposągowiały

Jako posąg Boga,

Przed chromami³⁰⁵ nie stawiany

Jako warta Boża:

Nie! Tyś mi wrogi prawdy tym posągom,

W każdej puszczy bardziej swojski, niźli przed świątnicą³⁰⁶,

Pełen kociej samowoli,

Poprzez każde okno walisz

Skokiem! w każdy spadasz traf,

Każdą knieję rad powęszysz,

Żądnie — tęsknie w nozdrza chłoniesz,

Aby w puszczy uroczysku

Wśród drapieżców gdzieś plamistych

Biegać piękny, kraśny³⁰⁷, grzesznie zdrów,

Z obwisłymi żądzą wargi³⁰⁸,

Błogo szyderczy, piekielny, błogo krwiożerczy

W mateczniku krążyć, rabując, pełzając i łżąc: —

Lub jak orzeł, co długo

W przepaściach drętwy topi wzrok,

W swoich przepaściach: — —

O, jakże się tu one w dół,

W otchłań, w bezdeń,

W coraz to głębszą kłębią głąb! —

Potem,

Nagle: w drżący grot,

W śmigły lot,

Już w jagnięta orzeł godzi.

Gromem spada ptak rozżarty,

Jagniąt krwi łakomy,

Jagnięcym zawsze duszom wróg,

Wróg wszystkiemu, co spoziera

Sennie, jagnięco, z runy kędzierzawej,

Co patrzy szaro, owczo, poczciwie, jagnięco!

Tak oto

Orle, panterze

Są tęsknoty poety,

Są twoje tęsknoty pod masek tysiącem,

Ty szaleńcze! Ty poeto!

Ty, coś dojrzał w człeku

Równie³⁰⁹ Boga, jak i owcę —:

Chcesz Boga rozszarpać w człowieku

Oraz owcę w człeku,

A rozszarpując śmiać się —

Oto, oto twa szczęśliwość!

Szczęśliwość pantery i orła!

Szczęśliwość błazna i poety! — —

Gdy dzienny już przygasa blask,

Gdy zielony sierp księżyca

Pośród nieba już purpury

Zawistnie pomyka:

— wrogi dniowi,

W każdym kroku skrycie

Girlandy róż wiszących

Sierpem zetnie, aż padną

I blade w nocy runą głębie: —

Tak zapadłem niegdyś ja

Z obłędu prawdy mego,

Z moich tęsknot dnia,

Znużony dniem, od światła chory,

— runąłem wstecz, w mrok i w cień:

Spiekotą jednej prawdy

Niegdyś tak spragniony:

— zali pomnisz, pomnisz jeszcze, serce moje wrzące,

Jak tu żyłoś ongi? —

Żem wygnańcem jest

Z dziedzin wszelkiej prawdy,

Szaleniec tylko!

Tylko poeta!