SCENA DZIEWIĄTA

Carlos i Markiz.

CARLOS

Myśl twoją dobrze zrozumiałem.

Dziękuję ci. Lecz przymus w twym obejściu całem

Uniewinnia jedynie obecność trzeciego.

Czyż braćmi nie jesteśmy? Niech z związku naszego

Ta komedia w godności wyrzucona będzie.

Wmów w siebie, żeśmy obaj w szalejących rzędzie

Spotkali się na balu maskowym u dworu,

Ty w szacie niewolnika, a ja dla humoru

W purpurze. I tak długo, jak trwają zapusty,

Szanujmy nasze kłamstwo. Niechaj ten żart pusty⁶²

Osłania w nas powaga i zabawie gwoli⁶³

Gwarnej rzeszy zostańmy wierni naszej roli.

A gdy Karol spod maski da ci znak skinieniem,

Mimochodem odpowiedz ręki uściśnieniem.

Zrozumiemy się wzajem.

MARKIZ

Ach! Snu tak błogiego

Czy przyszłość nie rozwieje? — Czyli⁶⁴ hartu swego

Mój Karol dosyć pewny? — aby mógł zuchwale

Oprzeć się zbyt kuszącej majestatu chwale?

Mamy jeszcze przed sobą jedną wielką dobę⁶⁵,

Co twój zapał rycerski wystawi na próbę.

Ja tylko ostrzec pragnę. — Oto król umiera;

Karol spadkiem po ojcu królestwo odbiera

Największe w chrześcijaństwie. Naraz niezmierzona

Przepaść ciebie oderwie od śmiertelnych grona.

Człowiek wczoraj zwyczajny, dziś bogiem się stanie.

Wzniesiony nad słabości, zgłuchniesz na wołanie

O dług winny wieczności. — Ludzkość⁶⁶, która jeszcze

Dzisiaj swym wielkim słowem w twym uchu szeleszcze,

Sama ci się zaprzeda i u stóp się skruszy

Swego bożka. Współczucie zagaśnie w twej duszy

Wraz z cierpieniem — a cnota w rozkoszach hart straci.

Bogate Peru złotem szaleństwa opłaci,

A do zbrodni szatanów znajdziesz w własnym dworze.

Tak odurzon snem legniesz w to niebiańskie łoże,

Które zgraja służalców chytrością oprzędzie.

Wartości twego bóstwa sen twój miarą będzie,

A biada szaleńcowi, co by chciał to spanie

Przerwać, wiedzion litością! Cóż się ze mną stanie?

Przyjaźń szczera jest śmiałą; jej blask może razić

Twój majestat schorzały. Może cię obrazić

Zuchwałość poddanego. Ja mogę wrażliwy

Być na dumę książęcą.

CARLOS

Straszny, lecz prawdziwy

Jest twój obraz monarchów! Tak — to prawda szczera.

Jednak zbrodniom jedynie swe serce otwiera

Rozpusta. Jam dziewiczy, w mego życia wiośnie.

Tę siłę męską, którą tysiące tak sprośnie

Zmarnowało — tę lepszą połowę duchową —

Ja ją władcy w przyszłości zachowałem zdrową.

Któż ci więc może kiedy zamknąć serce moje,

Gdy kobiety niezdolne?

MARKIZ

Sam się nie ostoję;

Bo mógłżebym do ciebie mieć to przywiązanie,

Gdybym lękać się musiał?

CARLOS

Ach! To się nie stanie.

Czy ty mnie potrzebujesz? Czyli⁶⁷ słabość jaka

Ciebie zniży przed tronem do roli żebraka?

Złota pragniesz? Wszak jesteś bogatszym, poddany,

Niż ja, gdy królem będę. — Czy ci pożądany

Blask chwały? — Wszak młodzieńcem masz nadmiar już sławy —

A przecież nią pogardzasz! A nie miej obawy

Stania się mym dłużnikiem — ja nim będę raczej.

Ty milczysz? To milczenie czy obawę znaczy

Przed pokusą? Truchlejesz z bojaźni przed próbą

I siebie nie dość pewny, walkę staczasz z sobą.

MARKIZ

Zgoda więc! Ustępuję! Masz mą rękę, książę!

CARLOS

Moim jesteś?

MARKIZ

Na wieki! Niech nas wzajem wiąże

To słowo w swym znaczeniu obszernym i całem!

CARLOS

Jak dzisiaj do infanta, tak z równym zapałem

I wiernością dla króla zostaniesz w przyszłości?

MARKIZ

Poprzysięgam ci, książę!

CARLOS

Nawet gdy próżności

Robak serce niebaczne pochlebstwy⁶⁸ otoczy:

Gdy zapomną łez ronić rzewne niegdyś oczy,

Gdy ucho na błaganie zgłuchnie — ty mi przecie

Niezlękłym stróżem cnoty zostaniesz na świecie.

I ducha mego wskrzesisz, jeśliby w uśpieniu

Śmiał zapomnieć o swoim wielkim przeznaczeniu!

MARKIZ

Tak jest!

CARLOS

A teraz jeszcze jedno mam żądanie.

Zwij mnie „ty”. Kiedyś dawał innym to nazwanie,

Zazdrościłem im zawsze. „Ty” — braterstwa miano,

Pieści mile me serce równością nieznaną.

Nie przecz mi! Twą odpowiedź snadnie⁶⁹ odgaduję.

Dla ciebie — wiem, to fraszką⁷⁰; lecz ja ją przyjmuję,

Syn króla, jako łaskę. Chcesz więc być mi bratem?

MARKIZ

Twoim bratem!

CARLOS

Tak więc, przed króla majestatem

Stanę teraz bez trwogi. — Gdy z tobą dłoń w dłoni,

Wiek mój wyzwę do walki, śmiało stając do niej.