VIII
Zabieram się do wyjścia, ale przy drzwiach zatrzymuje mnie dziewczyna.
— Czy pan jest przeciwnikiem asymilacji? — Mówi do mnie po żydowsku z domieszką niemieckiego.
— Asymilować — wyjaśniam — znaczy tyle, co zjeść i strawić. Możemy na przykład „asymilować” (zjeść) wołowinę albo chleb. Nas zaś chcą asymilować... Czyli zjeść, tak jak wołowinę i chleb.
Ona przez chwilę milczy, potem ze strachem pyta:
— Czyżby zawsze trwały wojny i niesnaski między narodami?
— Ależ nie! W jednym jakimś punkcie muszą wszystkie narody się zjednoczyć.
— A tym punktem jest?
— Ludzkość! Człowieczeństwo! Niech każdy robi u siebie to, co powinien zrobić. Wtedy wszyscy razem się kiedyś spotkają.
Dziewczyna zastanawia się. Chce jeszcze coś dodać, ale nagle rozlega się pukanie do drzwi.
— Mama idzie!
Dziewczyna wypowiada te słowa donośnym głosem i zabiera się do wyjścia.
Po raz pierwszy podaje mi rękę na pożegnanie.