4.
O rozśpiewany, o szumiący lesie!
Wiem–ci ja dobrze, że ten wichr, choć zrywa
Twe i me łono, choć ból z sobą niesie,
Że snać31 go dusza nie wytrzyma żywa,
Nie jak wróg na nas z dzikim świstem spływa,
Ale najszczerszym przyjacielem zwie się,
Bo najszumniejsze melodie dobywa
Z mej i twej lutni, o rozgrany lesie!
A jednak dzisiaj — niech wierzchołki twoje
Ten tajemniczy, cichy wiew porusza
W pieśń, co ma w sobie zapomnienia zdroje,
Co rozpłynięciem jest bytu. Niech rwie się
Świat ten! Spokoju spragniona ma dusza,
O słodką ciszę szeleszczący lesie!
XI
Bólu szemrzący zdrój i cichej melancholii
Łagodny poszum ten czemu mi płynie z duszy?
Czy stąd, że życia znój zaciężył na mej woli,
Czuwanie zmienia w sen w bezgwarnej pragnień głuszy?
Czy stąd, że moich ócz teleskop wyciągnięty
Tam, gdzie tych czasów głąb, idących, jak ofiary,
Na rzeź, dostrzega krucz — pochmurne tylko mety,
Choć jeszcze wczoraj zrąb ich nieb zlewały żary?
O rzuć tych pytań nóż! Po co znów krajać serce,
Co, widząc dziś swój los i przeznaczenie świata
W gaśnięciu złotych zórz, w straszliwych walk rozterce,
Nie skrzepłą rzuca krew, nie rozjęk, w rozpacz plenny32,
Lecz rezygnacji głos z nieśmiałym żalem splata
I ten swój tęskny śpiew na powiew śle wiosenny.
Przypisy:
1. Pola Elizejskie — w mitologii greckiej kraina wiecznej szczęśliwości, do której po śmierci udawały się dusze dobrych i sprawiedliwych ludzi. [przypis edytorski]
2. Gehenna — dolina, znajdująca się pod Jerozolimą, gdzie podobno składano ofiary z dzieci; przenośnie: miejsce potępienia, piekło. [przypis edytorski]
3. światło miesięczne — światło księżyca; księżyc był zwany kiedyś miesiącem, ponieważ jego cykliczne przemiany wyznaczały rytm miesięczny. [przypis edytorski]
4. płomię — płomień. [przypis edytorski]
5. wał — fala. [przypis edytorski]
6. po niewoli — mimo woli, nie chcąc tego. [przypis edytorski]
7. naodziać (neologizm) — przyodziać, ubrać. [przypis edytorski]
8. krocie — mnóstwo, wielka ilość. [przypis edytorski]
9. bałwany — tu: wzburzone fale. [przypis edytorski]
10. tryton — w mit. gr. bóstwo morskie, które należało do orszaku boga wód, Posejdona; tryton miał postać półczłowieka półwęża. [przypis edytorski]
11. nie imać się — nie brać się do czegoś, nie dotykać czegoś. [przypis edytorski]
12. orkan — silny wiatr, huragan. [przypis edytorski]
13. Lewiatan — wzmiankowany w Biblii mityczny potwór, wąż morski, którego ciało zwinięte w domykającą się figurę, symbolizuje nieskończoność. [przypis edytorski]
14. Opadnąć — dziś popr.: opaść. [przypis edytorski]
15. piarg — usypisko kamieni; nagromadzenie u podnóża stoku odpadłych od stromego zbocza okruchów skalnych. [przypis edytorski]
16. turnia — skalisty, ostry szczyt. [przypis edytorski]
17. Wiersz ten nawiązuje swą metaforyką i sposobem ujmowania pewnych idei (ludu, rewolucji i in.) do wizji Z. Krasińskiego przedstawionej w Nie-Boskiej komedii oraz w Niedokończonym poemacie. [przypis edytorski]
18. wraży — wrogi, obcy. [przypis edytorski]
19. poszedłem w bluźnierce — stanąłem w szeregu bluźnierców. [przypis edytorski]
20. Moloch — wg mit. semickiej bóg ognia. [przypis edytorski]
21. bisior — delikatna, cienka tkanina, której noszenie uznawano kiedyś za oznakę dobrobytu i bogactwa. [przypis edytorski]
22. dyscyplinne razy — uderzenia dyscypliny, czyli bicza; chodzi tu o praktyki umartwiania się stosowane przez biczowników. [przypis edytorski]
23. ryskal — łopata, oskard. [przypis edytorski]
24. odzierca (daw.) — grabieżca; ten, który „odziera”, grabi czyjąś własność. [przypis edytorski]
25. jarzemny — noszący jarzmo, czyli symbol zniewolenia lub ciężar. [przypis edytorski]
26. huf — hufiec, oddział. [przypis edytorski]
27. węgły — narożniki; podstawy budowli. [przypis edytorski]
28. plenny — wydający plon. [przypis edytorski]
29. przyciesie — dolna belka ściany; przenośnie: podstawy budynku. [przypis edytorski]
30. w on czas — w tamtym czasie. [przypis edytorski]
31. snać — może, podobno, przecież, zapewne. [przypis edytorski]
32. plenny — płodny, przynoszący plon. [przypis edytorski]