SCENA IV
Walery, Marianna, Doryna
WALERY
Doszła mnie tu przed chwilą nowina wesoła
Proszę pani, o której nie wiedziałem zgoła.
MARIANNA
Co?
WALERY
Że w pani Tartuffe’a mam powitać żonę.
MARIANNA
To zamiary przez mego ojca ułożone.
WALERY
Przez ojca pani...
MARIANNA
Tak jest i wskutek tej zmiany,
Przed chwilą mi przedstawiał nowe swoje plany.
WALERY
Na serio?
MARIANNA
O! nie było tu mowy o żarcie,
Zalecał mi ten związek głośno i otwarcie.
WALERY
A jakiż wola pani obrót w tym przybiera?
MARIANNA
Ja nie wiem.
WALERY
To odpowiedź uczciwa i szczera.
Nie wiesz?
MARIANNA
Nie.
WALERY
Nie?
MARIANNA
Niech pańskie rady drogę wskażą.
WALERY
Ja radzę pójść za niego, gdy tak pani każą.
MARIANNA
Radzisz mi pan?
WALERY
Tak.
MARIANNA
Szczerze?
WALERY
Nie można uczciwiéj;
Związek ten, tak zaszczytny, panią uszczęśliwi.
MARIANNA
Przyjmuję pańską radę.
WALERY
Cokolwiek wypadnie,
Spełnić tę radę przyjdzie pani bardzo snadnie44.
MARIANNA
Tak jak jej udzielenie pańską duszę rani.
WALERY
Jam to powiedział, aby spodobać się pani.
MARIANNA
Jam ją także dlatego wypełnić gotowa.
DORYNA
schodząc w głąb sceny
Zobaczmy, jak się skończy cała ta rozmowa.
WALERY
Tak się to kocha! Oto miłości rozkosze!
Kiedy ty...
MARIANNA
Och! przestańmy o tym mówić, proszę.
Powiedział pan otwarcie, słowa się nie zmażą,
Że powinnam iść za mąż, tak jak mi rozkażą;
A ja znowu oświadczam, że jestem gotowa
Tę radę tak zbawienną spełnić co do słowa.
WALERY
Nie trzeba się tłumaczyć winą z mojej strony,
Ten zamiar był przez panią dawno ułożony
I nasunąłem tylko sposobność przyjemną,
Żebyś z niej korzystając, mogła zerwać ze mną.
MARIANNA
Prawda! dobrze pan mówisz.
WALERY
W tym przyczyna cała,
Żeś pani nigdy dla mnie nic w sercu nie miała.
MARIANNA
Niestety! wolno panu sądzić mnie w tym względzie.
WALERY
Wolno mi; lecz w tej sprawie inny koniec będzie
I chociażem się pani dał uprzedzić bardzo,
Znajdę takie, które też mym sercem nie wzgardzą.
MARIANNA
O! pan łatwo wzajemność pozyskasz kobiety.
Wszakże pańskie zalety...
WALERY
Porzućmy zalety.
Mam ich za mało, pani za dowód mi stanie;
Lecz jeszcze znajdę taką, mam to przekonanie,
Co zechce szczery udział przyjąć w mej niedoli,
I po mej stracie kochać się jeszcze pozwoli.
MARIANNA
Strata nie jest tak wielką i ta losu zmiana,
Bardzo się łatwo w radość zamieni dla pana.
WALERY
Będę się o to starać; bo godność się kładzie
W tym, aby jak najprędzej zapomnieć o zdradzie;
A ten, którego szczęście w ten sposób się złamie,
Gdy nie może zapomnieć, niech pozorem kłamie;
Niechaj na obojętność udaną się sili,
Bo to hańba kochać tych, co nas porzucili.
MARIANNA
Takie uczucie dla mnie szczytnym się wydaje.
WALERY
Słusznie, bo je świat cały za takie uznaje.
Jak to? sądziłaś pani, że już w głębi duszy
Nic nigdy mej miłości dla ciebie nie skruszy,
Że kiedy mnie porzucasz, pokocham tym bardziéj,
Nie oddam innej serca, którym pani gardzi?
MARIANNA
Moje myśli, jak widzę, znasz pan bardzo mało;
Ja bym chciała, przeciwnie, by się już tak stało.
WALERY
Chciałabyś pani?
MARIANNA
Tak jest.
WALERY
Nazbyt ostro ranią
Te słowa, a więc idę zadowolić panią.
zwraca się do wyjścia
MARIANNA
Bardzo dobrze.
WALERY
zwracając się
Ja tylko słucham pani zdania,
Proszę pamiętać, że to jedynie mnie skłania.
MARIANNA
Tak.
WALERY
jak wyżej
I że pani zamiar spełniłem w tym względzie.
To pani przykład.
MARIANNA
Przykład mój, niech i tak będzie.
WALERY
odchodząc
A zatem idę spełnić treść pani rozkazu.
MARIANNA
Tym lepiej.
WALERY
wracając
Już mnie w życiu nie ujrzysz ni razu.
MARIANNA
Dobrze.
WALERY
wracając
Co?
MARIANNA
Co?
WALERY
Mówiłaś i słowo łaskawsze...
MARIANNĄ
Nic nie mówiłam.
WALERY
Zatem odchodzę na zawsze.
Żegnam panią, i...
MARIANNA
Żegnam pana.
DORYNA
do Marianny
A ja wnoszę,
Żeście oboje rozum stracili po trosze.
Dałam się wam spokojnie wykłócić do woli,
By wiedzieć, co wyniknie z całej tej swawoli.
Hola! panie Walery!
zatrzymując go za rękę
WALERY
udając że się opiera
Czego chcesz, Doryno?
DORYNA
Wróć się pan.
WALERY
Nie, przez wzgardę i uczucia giną.
Nie wstrzymuj mnie, wypełnię to, co każe ona.
DORYNA
Wstrzymaj się pan.
WALERY
Nie, to już rzecz postanowiona.
DORYNA
Ach!
MARIANNA
na stronie
Drażni go mój widok, więc odejść stąd wolę.
Tak, ustąpię, będzie miał tutaj wolne pole.
DORYNA
puszczając Walerego i biegnąc za Marianną
Teraz drugie; dokądże?
MARIANNA
Puść mnie.
DORYNA
Ależ przecie!
MARIANNA
Nie mogę tu pozostać, nie, za nic na świecie.
WALERY
na stronie
Jej wstręt do mnie objawia się na każdym kroku;
Potrzeba ją uwolnić od mego widoku.
DORYNA
puszcza Mariannę i biegnie za Walerym
Dosyć do licha, skończcie raz te niepokoje.
Zaprzestać mi tych żartów! chodźcie tu oboje.
bierze za ręce Walerego i Mariannę i prowadzi ich razem
WALERY
do Doryny
Jakiż twój zamiar?
MARIANNA
do Doryny
Co chcesz w tym wszystkim odmienić?
DORYNA
Najprzód chcę was pogodzić, a potem pożenić.
do Walerego
Czyś pan zwariował, dzisiaj zwodzić taką kłótnię!
WALERY
Nie widziałaś, jak do mnie mówiła okrutnie.
DORYNA
do Marianny
To szaleństwo, dziś gdy się tworzy taki przedział.
MARIANNA
Chyba żeś nie słyszała, co do mnie powiedział.
DORYNA
do Walerego
To głupstwo obustronne. Pragnie jak najszczerzéj
Dla pana się zachować, niechże mi pan wierzy.
do Marianny
Zostać twym mężem, jego pragnienie jedyne,
On o tym jednym marzy tylko, niechaj zginę.
MARIANNA
do Walerego
Kto kochając, podobną radę dawać będzie...
WALERY
do Marianny
Kto kochając, o radę pyta w takim względzie...
DORYNA
Oboje zwariowali i przyznać się boją.
Dajcie mi ręce.
WALERY
dając rękę, do Doryny
Na co?
DORYNA
do Marianny
Daj mi panna swoją.
MARIANNA
dając rękę
Lecz na co się to przyda?
DORYNA
By skończyć rzecz całą.
Wy się bardziej kochacie, niż wam się zdawało.
Walery i Marianna trzymają się za ręce nie patrząc na siebie.
WALERY
Na co ten przymus, sądzę, że można najprościéj
Popatrzeć w moje oczy, w twarz, bez żadnej złości.
Marianna obraca się do Walerego uśmiechając się.
DORYNA
Widzieć takich szaleńców rzecz bardzo ciekawa.
WALERY
do Marianny
Bo skarżyć się na ciebie, czyliż nie mam prawa?
Czyż nie jesteś złośliwą, — nazywam rzecz skromnie, —
Ażeby takie rzeczy dzisiaj mówić do mnie.
MARIANNA
A ty! czyliż niewdzięczność dalej sięgać może...
DORYNA
Dokończycie tych sporów, ale w innej porze.
Pomyślmy, z ojcem panny jak rzecz skończyć ładnie.
MARIANNA
Tak! powiedz, jakich środków użyć nam wypadnie.
DORYNA
Będziem się bronić w sposób skryty i otwarty.
do Marianny
Ojciec panny kpi sobie.
do Walerego
To są czyste żarty.
do Marianny
Jednak najlepiej będzie, według mego zdania,
Niechaj panna do jego zamiarów się skłania,
Abyś w razie nacisku mogła z swojej strony
Powstrzymać na jakiś czas związek zamierzony.
Byle czas był, z wszystkiego można wybrnąć snadnie.
Najprzód jakaś choroba na pannę wypadnie,
Potem, gdy już cierpienia panienki ustaną,
Znajdziemy nową zwłokę i niespodziewaną,
Na którą bardzo łatwo wszyscy się dziś łapią,
Oto, przeczucia smutne wciąż panienkę trapią:
Spotkałaś pogrzeb wczoraj, dziś zbiłaś zwierciadło,
To znów o mętnej wodzie w nocy śnić wypadło.
Na koniec, masz najprostsze do zwłoki powody,
Bo do ślubu koniecznie potrzeba twej zgody.
A zatem rzecz się uda, ale nie inaczej
Tylko gdy nikt was od dziś razem nie zobaczy.
do Walerego
Idź pan, swoich przyjaciół używaj w potrzebie,
By do nas upominać się przyszli za ciebie.
My tutaj pobudzimy brata do działania
I macocha się również bardziej do nas skłania.
A teraz do widzenia.
WALERY
do Marianny
Cokolwiek bądź zrobię,
Cała moja nadzieja jedynie jest w tobie.
MARIANNA
do Walerego
Nie wiem, czy wolę ojca me prośby rozbroją,
Lecz niczyją nie będę, Walery, jak twoją.
WALERY
Twe słowa jak rozkosznie moje serce ceni...
DORYNA
Kochankowie w rozmowie są nienasyceni!
Wychodź pan.
WALERY
Ale...
DORYNA
Proszę nie gadać tak długo;
Ruszaj pan w jedną stronę, a panna chodź w drogą.
Doryna wypycha ich i zmusza do rozłączenia.