SCENA VIII
Pani Pernelle, Orgon, Elmira, Marianna, Kleant, Walery, Damis, Doryna
KLEANT
Wstrzymaj te wyrzuty,
Tak postępuje człowiek z godności wyzuty.
Zostaw losowi karę tego nikczemnika,
Nie powiększaj boleści, która go przenika;
Życz lepiej, aby zmienił swe postępowanie,
Aby prawdziwą cnotę ukochać był w stanie,
A może być, w poprawie, przekonania nowe
Złagodzą mu wyroki słuszne, choć surowe.
Ty zaś idź, by dobremu księciu złożyć dzięki
Za otrzymane dzisiaj łaski z jego ręki.
ORGON
Tak, dobrze powiedziałeś! To powinność miła
Złożyć dzięki za radość, którą wytworzyła
Jego wspaniałość dla nas. Spełnię to najszczerzéj;
Lecz po tym obowiązku drugi mi należy
Spełnić, więc Walerego dziś uwieńczę cele
I kochankom w nagrodę sprawimy wesele.
Przypisy:
1. tartuffe — z fr. hipokryta. [przypis edytorski]
2. ceregiele (lp. ceregiela) — zachowywanie się w sposób zgodny z konwencjami, zbyt grzeczny. [przypis edytorski]
3. naraz — tu: jednocześnie. [przypis edytorski]
4. wieża Babel — według biblijnej opowieści (por. Rdz 11) wieża ta miała w zamierzeniu swych budowniczych sięgać szczytem nieba i stała się symbolem przeciwstawienia się ludzi Bogu. Aby udaremnić ludzkie plany, Bóg pomieszał języki budowniczych, którzy nie mogąc się ze sobą porozumieć, nie mogli także dokończyć budowy. [przypis edytorski]
5. impertynentka — osoba zuchwała i bezczelna, lekceważąca innych. [przypis edytorski]
6. zażarcie — uparcie. [przypis edytorski]
7. trzpiot — osoba beztroska, niepoważna. [przypis edytorski]
8. nicpoń — łobuz. [przypis edytorski]
9. Łapserdak — ktoś, kto chodzi podarty, w zniszczonych ubraniach lub potocznie: nicpoń, łobuz. [przypis edytorski]
10. szeląg — dawn. drobna moneta miedziana. [przypis edytorski]
11. nic bym im nie dała, jak na poręczenie — tylko za poręczeniem czyimś, na znak nieufności właśnie. [przypis edytorski]
12. wieść — tutaj: prowadzić. [przypis edytorski]
13. srożyć się — gniewać się. [przypis edytorski]
14. boczyć się — być obrażonym, okazywać komuś swoją niechęć. [przypis edytorski]
15. czereda — gromada. [przypis edytorski]
16. za oczy — tu: za oczami (por. zaocznie), za plecami. [przypis edytorski]
17. potwarz — oszczerstwo. [przypis edytorski]
18. Kokietka — kobieta, która pragnie swoimi wdziękami wzbudzić zainteresowanie. [przypis edytorski]
19. dezertować — dezerterować, uciekać. [przypis edytorski]
20. radzi — zadowoleni, z radością. [przypis edytorski]
21. pytel — odsiewacz. [przypis edytorski]
22. dudek — głupek. [przypis edytorski]
23. reprymanda (dziś: reprymenda) — skarcenie, upomnienie. [przypis edytorski]
24. furia — w mit. rz. Furie (noszące w mit. gr. nazwę Erynii) były uosobieniem zemsty, ścigały przestępców (szczególnie morderców, np. Orestesa), dręcząc ich poczuciem winy i doprowadzając do obłędu. [przypis edytorski]
25. Snać — zapewne. [przypis edytorski]
26. sekreta — dziś: sekrety. [przypis edytorski]
27. Bez przestanku — bezustannie. [przypis edytorski]
28. znój — trud. [przypis edytorski]
29. pieniędzmi twymi wzmógł — wzbogacił się twoimi pieniędzmi. [przypis edytorski]
30. do zawarcia powiek — do zamknięcia powiek, tj. do śmierci. [przypis edytorski]
31. dymnik — malutkie okienko w dachu, które służy do wentylacji. [przypis edytorski]
32. libertyn — osoba głosząca poglądy skierowane przeciwko autorytetowi kleru, religii i tradycyjnej obyczajowości. Libertyznim to ruch umysłowy, który w XVII w. rozwijał się we Francji. [przypis edytorski]
33. wyrodzi — rodzi [przypis edytorski]
34. snadnie — łatwo. [przypis edytorski]
35. Skądeś — skrócone: skąd żeś. [przypis edytorski]
36. baśnię — popr. baśń. [przypis edytorski]
37. udanie — udawanie. [przypis edytorski]
38. strwożyć — przestraszyć. [przypis edytorski]
39. bigot — dewot; człowiek przywiązujący przesadną wagę do zewnętrznych form pobożności, w istocie zaś hipokryta. [przypis edytorski]
40. turkawka — ptak podobny do gołębia [przypis edytorski]
41. rezonować — tu: rozumować; częściej w znaczeniu pejoratywnym: mędrkować, wymądrzać się. [przypis edytorski]
42. koczobryk — bryczka z drzwiami. [przypis edytorski]
43. Pójść na marionetki — pójść na przedstawienie teatrzyku lalkowego. [przypis edytorski]
44. snadnie — łatwo. [przypis edytorski]
45. snadną — łatwą. [przypis edytorski]
46. dyscyplina — krótki bat z rzemieniami [przypis edytorski]
47. włosianka — włosienica, rodzaj tkaniny z włosiem końskim, szorstkiej, służącej do umartwiania ciała. [przypis edytorski]
48. gromić — ostro napominać. [przypis edytorski]
49. sierdzić (lub: rozsierdzić) — rozgniewać, tu: buntuje ojca przeciwko mnie. [przypis edytorski]
50. pomieszkanie — mieszkanie. [przypis edytorski]
51. potwarczo — rzucając oszczerstwo, potwarz. [przypis edytorski]
52. prawy — szlachetny; prawowity. [przypis edytorski]
53. wydzierca — od: wydzierać, czyli zabierać coś przemocą. [przypis edytorski]
54. zadosyć — zadość. [przypis edytorski]
55. szalbierz — oszust. [przypis edytorski]
56. odgróżki — od: odgrażać się. [przypis edytorski]
57. oba uszy — dzisiaj: oboje uszu. [przypis edytorski]
58. Normandia — kraina we Francji, położona nad kanałem La Manche. [przypis edytorski]
59. woźny — kiedyś pracownik sądowy, który pilnował porządku i roznosił pocztę, doręczał wyroki. [przypis edytorski]
60. właściciel prawy — tutaj: właściciel z mocy prawa; faktycznie posiadający prawo własności. [przypis edytorski]
61. luidor — złota moneta we Francji XVII i XVIIIw.; luidory zwano też ludwikami. [przypis edytorski]