Pieśń pożegnania
Taką to pieśń słyszał Mowgli poza sobą w dżungli, gdy zdążał ku chacie Messui.
Baloo
Przez wzgląd na tego, co od lat wczesnych
wiódł ciebie drogą mądrych praw leśnych —
przez wzgląd na twego starego Baloo —
słuchaj praw ludzkich, drogi synalu!...
Czyć one pachną, czy może cuchną,
słuchaj praw ludzkich, mądra Żabuchno!
I dniem, i nocą bądź na ich tropie
i nie schodź z drogi, o miłe chłopię!
Przez wzgląd na ślepca, który cię zowie
oczu swym światłem, swym oczkiem w głowie;
gdy brać ci twoja da się we znaki,
mawiaj: „To wyje szakal Tabaqui!”.
A gdy brać twoja cię napastuje,
mów: „Shere Khana wnet upoluję!”.
Gdy klingę noża dobyto srogą,
trzymaj się Prawa — i idź swą drogą.
Niech miód, korzonki, drzewa, jagody
chronią cię, Szczenię, od krzywd i szkody.
Niech wiatr i woda, i łaska kniej
zawsze się jawią na drodze twej!
Kaa
Z gniewu, jak z jajka, s-s-strachy się lęgną,
oczy bez powiek — wszędy dosięgną!
Zginiesz, gdy jadem wąż-kobra bryźnie,
lecz s-s-słowa kobry — równe truciźnie...
Oznaką siły jest mowa szczera,
a grzeczna mowa siłę tę ws-s-spiera.
Więc wszelkie dąs-s-sy miej na uwięzi —
a po s-s-spróchniałej nie łaź gałęzi!
Nim połkniesz kozła, zmierz go oczyma —
bo nuż on w gardle ci się zatrzyma?
A gdyś-ś-ś już s-s-syty, ś-śpijże, nieboże,
ale w us-s-stronnej i s-s-skrytej norze,
by jakiś s-s-smarkacz lub gad plugawy
nie przywiódł na cię zdradnej obławy!
Myj czę-s-sto s-s-skórę, by była ś-ś-śliska,
a nie rozwieraj daremnie pys-s-ka!
Obyś miał zawsze w dniach swej wędrówki
bezpieczne jamy, s-s-skalne kryjówki!
Niech wiatr i woda, i łaska kniej
zawsze się jawią na drodze twej!
Bagheera
W klatce się moje zaczęło życie,
więc ludzkie sprawy znam wyśmienicie.
Na ową Kratę, którą na ścieżaj
wyrwałam, ludziom ty nie dowierzaj!...
Gdy skrzy się rosa, w gwiazd świetle bladym
nędznego żbika nie chadzaj śladem!
W stadzie czy w radzie, w łowach czy leżach,
z człekiem-szakalem nie bądź w przymierzach!
Gdy ci się łasić zacznie ten rakarz,
ty mu natychmiast milczenie nakaż!
Każ mu też milczeć, gdy będzie judził,
byś krwią słabszego ręce swe brudził!
Niech się kiep-bandar zręcznością chełpi,
ty nie naśladuj próżności małpiej!
W ciszy podążaj myśliwskim szlakiem,
nie daj się zmylić krzykiem ni znakiem!
Niechaj ci służą Stróże Zwierzyny:
szare mgły ranne i rozbrzask siny!
Niech wiatr i woda, i łaska kniej
zawsze się jawią na drodze twej!
Wszyscy troje
Na tej rozstajnej drodze ostatniej,
która cię wiedzie do strasznej matni,
tam, kędy Krwawy Kwiat się szkarłatni —
w noce, gdy oczu sen ci nie sklei,
bo będziesz płakał, próżen nadziei,
słysząc nęcące odgłosy kniei —
w ranki, gdy będziesz z marzeń się budzić,
ażeby ciężką pracą się trudzić,
tęsknym wspomnieniem puszczy się łudzić —
niech wiatr i woda, i łaska kniej
zawsze się jawią na drodze twej!
Przypisy:
1. spostrzegłszy się z Mowglim w bambusowych zaroślach — zobaczywszy, że jest z Mowglim w bambusowych zaroślach. [przypis edytorski]
2. yam — słodki ziemniak o białym, różowym lub pomarańczowym miąższu; patat a. batat. [przypis edytorski]
3. kędyś — gdzieś. [przypis edytorski]
4. co był opowiadał — daw. czas zaprzeszły; dziś tylko: opowiadał (wcześniej). [przypis edytorski]
5. atoli — chociaż, a jednak; daw. spójnik wyrażający przeciwieństwo, kontrast. [przypis edytorski]
6. mohwa — rodzaj drzewa wiecznie zielonego, rosnącego na obszarach subtropikalnej Azji (Indie, Nepal, Birma, Sri Lanka), o jadalnych kwiatach i owocach oraz nasionach wykorzystywanych do produkcji oleju; także: madhuca longifolia. [przypis edytorski]
7. patoka — płynny miód pszczeli. [przypis edytorski]
8. opoka — skała. [przypis edytorski]
9. grzmiąc chrapliwymi głosy — dziś: grzmiąc chrapliwymi głosami. [przypis edytorski]
10. ścierwnik — rodzaj ptaka padlinożernego zamieszkującego Azję i Afrykę; w innym tłumaczeniu: sęp. [przypis edytorski]
11. jąć — zacząć; jął zataczać: zaczął zataczać. [przypis edytorski]
12. wystawiać na szwank — narażać. [przypis edytorski]
13. jeno — tylko. [przypis edytorski]
14. paczesie — delikatne włókna lnu a. konopi. [przypis edytorski]
15. ponik — strumyk. [przypis edytorski]
16. oczeret — kłączowe rośliny przybrzeżne, tworzące rodzaj szuwaru. [przypis edytorski]
17. poświetla — dziś: poświata. [przypis edytorski]
18. pomrocz — dziś: pomroka. [przypis edytorski]
19. atoli — lecz, jednak; daw. spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
20. leże — legowisko, schronienie. [przypis edytorski]
21. boć wszystkie (daw.) — bo choć wszystkie. [przypis edytorski]
22. zasię (daw.) — dziś: zaś. [przypis edytorski]
23. stąpić (daw.) — dziś: postąpić a. stąpnąć. [przypis edytorski]
24. społem — razem. [przypis edytorski]
25. oszalenić — doprowadzić do szaleństwa. [przypis edytorski]
26. sromota (daw.) — wstyd, hańba. [przypis edytorski]
27. pręgaty — dziś: pręgowany. [przypis edytorski]
28. boć znam (daw.) — po przecież znam. [przypis edytorski]
29. boć sam doświadczyłeś (daw.) — bo przecież sam doświadczyłeś. [przypis edytorski]
30. żywie (daw.) — dziś: żyje. [przypis edytorski]
31. łyskańce — błyskawice. [przypis edytorski]
32. jeno — tylko. [przypis edytorski]
33. jakom powiedział — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; znaczenie: jak powiedziałem. [przypis edytorski]
34. atoli (daw.) — jednak, ale; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
35. zaszarzał — dziś: zszarzał. [przypis edytorski]
36. atoli (daw.) — jednak; spójnik oznaczający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
37. którzyście obsiedli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: którzy obsiedliście. [przypis edytorski]
38. winie — dziś: wije. [przypis edytorski]
39. knieja — las, puszcza. [przypis edytorski]
40. komysz — zarośla, chaszcze, krzaki; zwykle lm: komysze. [przypis edytorski]
41. rozjąć spór (daw.) — załagodzić spór; por. rozejm. [przypis edytorski]
42. dzierżyć — trzymać. [przypis edytorski]
43. zawisły — zależny. [przypis edytorski]
44. misyj — dziś popr. forma D.lm: misji. [przypis edytorski]
45. sir (ang.) — przydomek osób należących do szlachty ang. [przypis edytorski]
46. K.C.I.E. — skrót od: Knight Commander of the Order of the Indian Empire, Komandor Orderu Imperium Indyjskiego [przypis edytorski]
47. pożywać — dziś: spożywać; jeść. [przypis edytorski]
48. młaczny — bagnisty; od daw. młaka a. młoka: moczary, bagno. [przypis edytorski]
49. żyjeli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy żyje. [przypis edytorski]
50. władnie — dziś popr. forma: włada. [przypis edytorski]
51. snadź (daw.) — widocznie, podobno. [przypis edytorski]
52. taraban — bęben wojskowy. [przypis edytorski]
53. atoli (daw.) — jednak; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
54. szczeciasty — dziś: szczeciniasty. [przypis edytorski]
55. atoli (daw.) — jednak, lecz; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
56. D.C.L. — skrót od ang. Doctor of Civil Law: doktor prawa cywilnego. [przypis edytorski]
57. Ph.D. — skrót od ang. Doctor of Philosophy: doktor filozofii. [przypis edytorski]
58. włodarzyć — rządzić. [przypis edytorski]
59. cuch (daw.) — zapach. [przypis edytorski]
60. szakalów — dziś popr.: szakali. [przypis edytorski]
61. zawtórzyć — dziś: zawtórować. [przypis edytorski]
62. wykonał był — daw. czas zaprzeszły: wykonał (wcześniej). [przypis edytorski]
63. atoli (daw.) — jednak, jednakże; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
64. sczołgać się — dziś: przeczołgać się. [przypis edytorski]
65. iżem go uważał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: iż go uważałem; że go uważałem. [przypis edytorski]
66. układła się — dziś: ułożyła się. [przypis edytorski]
67. ordynek — porządek. [przypis edytorski]
68. jąć — zacząć. [przypis edytorski]
69. duby smalone — głupstwa, baśnie, niedorzeczności. [przypis edytorski]
70. rupia — moneta w Indiach; dziś D.lm: rupii. [przypis edytorski]
71. pobok — dziś: przy boku, obok. [przypis edytorski]
72. kielec — kieł. [przypis edytorski]
73. pastka — zdrobn. od: paść: dół zamaskowany i służący jako pułapka przy polowaniu na zwierzęta. [przypis edytorski]
74. obławnik — uczestnik obławy na zwierzę podczas polowania. [przypis edytorski]
75. czasu nie stało (daw.) — zabrakło czasu. [przypis edytorski]
76. ścierwnik — rodzaj ptaka padlinożernego zamieszkującego Azję i Afrykę; w innym tłumaczeniu: sęp. [przypis edytorski]
77. łoński — zeszłoroczny. [przypis edytorski]
78. przesiecz — przejście wycięte wśród zarośli. [przypis edytorski]
79. dostały — dojrzały (o owocach, zbożach itp.). [przypis edytorski]
80. dźwierza — drzwi. [przypis edytorski]
81. snadnie — łatwo. [przypis edytorski]
82. pożoga — wielki ogień, pożar; tu: przen. o upale. [przypis edytorski]
83. ponik — strumyk. [przypis edytorski]
84. latający lis — gatunek nietoperza o częściowo rudym futrze na grzbiecie. [przypis edytorski]
85. oczeret — kłączowe rośliny przybrzeżne, tworzące rodzaj szuwaru. [przypis edytorski]
86. bez mała — prawie. [przypis edytorski]
87. stopa — ang. miara długości wynosząca ok. 30,5 cm; sześć stóp to ok. 180. [przypis edytorski]
88. mimochcąc — dziś: mimowolnie. [przypis edytorski]
89. równianka — wianek. [przypis edytorski]
90. trza — trzeba. [przypis edytorski]
91. plagi — rózgi; lanie. [przypis edytorski]
92. cny — zacny; szacowny. [przypis edytorski]
93. atoli (daw.) — jednakże, lecz; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
94. bunt sipajów — powstanie żołnierzy indyjskich (sipajowie: miejscowi; żołnierze pochodzili z miejscowych plemion, gł. Gurkhów i Sikhów) i ludności chłopskiej przeciw Anglikom; walki toczyły się w latach 1857–1859 i zostały krwawo stłumione. [przypis edytorski]
95. rab — niewolnik, sługa. [przypis edytorski]
96. tedy — zatem, w takim razie, więc. [przypis edytorski]
97. kulis — tragarz. [przypis edytorski]
98. Martini — tu: marka broni palnej. [przypis edytorski]
99. dwudziestostopowy — mierzący 20 stóp; stopa: jednostka miary długości, wynosząca ok. 30,5 cm. [przypis edytorski]
100. sążeń — daw. jednostka miary długości, wynosząca ok. 180 cm. [przypis edytorski]
101. słoniów — dziś popr. forma: słoni. [przypis edytorski]
102. knieja — puszcza, las, gąszcz leśny. [przypis edytorski]
103. ponade mną — dziś: nade mną. [przypis edytorski]
104. howdah — palankin; zadaszone siedzisko mocowane na grzbiecie słonia, niekiedy mające postać małego pokoju. [przypis edytorski]
105. wasąg — wóz czterokołowy, odkryty, używany do przewozu osób i bagaży. [przypis edytorski]
106. atoli (daw.) — jednak; spójnik oznaczający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski]
107. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]
108. ktom ja zacz (daw.) — kim ja jestem. [przypis edytorski]
109. pobok — obok siebie. [przypis edytorski]
110. właść — własność, posiadanie. [przypis edytorski]
111. sczeznąć (daw.) — umrzeć. [przypis edytorski]
112. nary — prycza, prymitywne łóżko. [przypis edytorski]
113. jąć — zacząć. [przypis edytorski]
114. czekając, rychłoli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czekając, czy rychło; rychło: prędko. [przypis edytorski]
115. harap — bicz myśliwski używany najczęściej na psy, zbudowany z krótkiej rękojeści, do której przymocowana jest długa, zwężająca się plecionka rzemienna, przechodząca na końcu w plecionkę z włosia. [przypis edytorski]
116. cal — jednostka miary długości; ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]
117. stopa — jednostka miary długości; ok. 30,5 cm. [przypis edytorski]
118. strąd (z kaszub.) — strefa lądu najbliższa morzu. [przypis edytorski]
119. tameczny — tamtejszy. [przypis edytorski]
120. niewód — rodzaj sieci. [przypis edytorski]
121. ongi — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]
122. pozierać (gw.) — spoglądać. [przypis edytorski]
123. snadź (daw.) — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski]
124. przódy a. wprzódy — najpierw. [przypis edytorski]
125. rozhowor — rozmowa. [przypis edytorski]
126. oznajmując — dziś: oznajmiając. [przypis edytorski]
127. uwadzić — dziś: zawadzić. [przypis edytorski]
128. niezdolen — dziś: niezdolny. [przypis edytorski]
129. krzywiąc nosem — dziś: kręcąc nosem a. krzywiąc nos. [przypis edytorski]
130. przyćwiekowany — przygwożdżony. [przypis edytorski]
131. posoka — krew. [przypis edytorski]
132. cuch (daw.) — zapach. [przypis edytorski]
133. nieścigły — dziś: niedościgły. [przypis edytorski]
134. przeważny — dziś: przeważający. [przypis edytorski]
135. zali (daw.) — czy. [przypis edytorski]
136. poszkapić się — nie podołać czemuś, chybić w czymś, pomylić się. [przypis edytorski]
137. siklawa (gw.) — wodospad. [przypis edytorski]
138. po inne lata — dziś: w inne lata; w poprzednie lata. [przypis edytorski]
139. równianka — wianek. [przypis edytorski]
140. przeto — więc. [przypis edytorski]
141. na wnątrzu — dziś: wewnątrz. [przypis edytorski]
142. o wiośnie — dziś: wiosną a. na wiosnę. [przypis edytorski]
143. posoka — krew. [przypis edytorski]
144. wolej (starop.) — lepiej; już raczej; niech już. [przypis edytorski]
145. furda (daw.) — rzecz błaha; głupstwo. [przypis edytorski]
146. zawdy (daw.) — zawsze. [przypis edytorski]
147. jestli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy jest. [przypis edytorski]