SCENA PIERWSZA
Publiczny plac w Efezie.
Wchodzą Drugi Kupiec, Angelo, Komisarz.
DRUGI KUPIEC
Termin upłynął od Zielonych Świątek;
Nie nalegałem odtąd na wypłatę,
I dziś bym nawet jeszcze nie nalegał,
Gdybym nie musiał zbierać gotowizny
Na podróż, którą do Persji zamierzam.
Racz się uiścić lub będę zmuszony
Oddać cię w ręce pana komisarza.
ANGELO
Właśnie że sumę, którąm ci jest dłużny,
Mam dziś odebrać od Antyfolusa.
Przed chwilą złoty dałem mu łańcuszek,
O piątej ma mi wypłacić należność;
Chodź, proszę, ze mną do jego mieszkania,
A tam z wdzięcznością wręczę ci pieniądze.
Z domu Kurtyzany wychodzą Antyfolus z Efezu i Dromio z Efezu.
KOMISARZ
On sam nadchodzi, skończcie tu interes.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Ja do złotnika idę, ty tymczasem
Śpiesz kupić batóg, którym poczęstuję
Moją małżonkę i jej sprzymierzeńców,
Że śmieli drzwi me zamknąć mi przed nosem.
Lecz otóż złotnik; ty idź, gdzie mówiłem,
I wracaj spiesznie z batogiem do domu.
DROMIO Z EFEZU
Nim batóg kupię, wprzódy sobie kupię
Jaki tysiączek talarów intraty.
Wychodzi.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Pięknie wychodzi, kto na ciebie liczy.
Przyrzekłeś łańcuch i twoją wizytę:
Złotnik i łańcuch znikli jak kamfora.
Pewno myślałeś, że przyjaźń by nasza
Zbyt długo trwała łańcuchem związana,
Dlatego w sklepie wolałeś pozostać.
ANGELO
Wolne są żarty. Lecz chciej notę przejrzeć;
Znajdziesz tam wagę złota do karatu,
Próbę metalu i koszta roboty;
Wszystko wynosi trzy dukaty więcej
Niż dług mój temu należny kupcowi.
Jeżeli łaska, zapłać mu natychmiast,
Bo czas mu drogi, okręt już pod żaglem.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Nie mam przy sobie tyle gotowizny,
A że mam ważny załatwić interes,
Do mego z nim się pofatyguj domu,
Zabierz łańcuszek, oddaj go mej żonie
I powiedz, żeby należność spłaciła,
Może z powrotem zastanę was jeszcze.
ANGELO
A więc sam pragniesz swój prezent jej wręczyć?
ANTYFOLUS Z EFEZU
Nie, ty go ponieś, bo mogę się spóźnić.
ANGELO
Chętnie, daj tylko; czy masz go przy sobie?
ANTYFOLUS Z EFEZU
Jeśli ty nie masz, ja go także nie mam;
Możesz do domu bez pieniędzy wrócić.
ANGELO
Proszę, skończ żarty, powierz mi łańcuszek,
Bo wiatr i przypływ wołają na kupca,
A moja wina, że jeszcze na lądzie.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Widzę, że chcesz się tym żartem wywinąć
Z niedotrzymania danego nam słowa;
I żebym pierwszy nie zaczął wymówek,
Jak swarna żona pierwszyś kłótnię zaczął.
DRUGI KUPIEC
Czas nagli! Proszę, zakończmy interes.
ANGELO
Słyszysz, co mówi? Powtarzam, łańcuszek.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Daj go mej żonie, dostaniesz pieniądze.
ANGELO
Wiesz, że przed chwilą sam ci go wręczyłem;
Więc lub łańcuszek, lub daj mi znak inny.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Żarty posuwasz trochę za daleko.
Gdzie jest łańcuszek? Pokaż mi go, proszę.
DRUGI KUPIEC
Czas mój zbyt drogi, abym czekał dłużej;
Daj mi natychmiast stanowczą odpowiedź,
Albo go oddam w ręce komisarza.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Daj mi odpowiedź! Cóż ci mam powiedzieć?
ANGELO
Czy chcesz zapłacić to, co mi winieneś?
ANTYFOLUS Z EFEZU
Nic nie winienem, bo nie mam towaru.
ANGELO
Dałem ci towar pół godziny temu.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Nic mi nie dałeś, a krzywdzisz mnie srogo.
ANGELO
Nie ja, lecz ty mnie wyrządzasz tu krzywdę
I szkodzisz memu w mieście kredytowi.
DRUGI KUPIEC
do Komisarza
Więc go aresztuj na moje żądanie.
KOMISARZ
W imieniu księcia, więźniem moim jesteś.
ANGELO
To plamę rzuca na me dobre imię,
Więc lub bez zwłoki dług ten wypłać za mnie
Lub cię natychmiast każę aresztować.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Zapłacić sumę, której nie winienem?
Więc mnie aresztuj, jeśli śmiesz, wariacie.
ANGELO
Oto są koszta; pod straż weź go swoją.
W podobnym razie na taką bezczelność
Dla mego brata nie miałbym litości.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Jestem posłuszny, póki nie dam kaucji,
Lecz na zapłatę twojego żarciku
Nie znajdziesz dosyć złota w twoim sklepie.
ANGELO
A ja ci jeszcze na twój wstyd dowiodę,
Że są w Efezie sądy i sędziowie.
Wchodzi Dromio z Syrakuzy.
DROMIO Z SYRAKUZY
Jest, panie, w porcie okręt z Epidamnum,
Co tylko czeka swego kapitana,
A zaraz potem kotwicę podnosi.
Nasze bagaże są już na pokładzie;
Kupiłem balsam, wódkę i oliwę;
Żagle napięte, wiatr dmucha od lądu.
I tylko braknie nas i kapitana.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Głupi baranie i pałko szalona,
Jaki mnie okręt z Epidamnum czeka?
DROMIO Z SYRAKUZY
Okręt, którego szukać mi kazałeś.
ANTYFOLUS Z EFEZU
Jam ci, pijaku, batóg kazał kupić
I powiedziałem na co i dlaczego.
DROMIO Z SYRAKUZY
Bodajem pierwszy batogiem tym dostał,
Jeśliś nie kazał mi okrętu szukać.
ANTYFOLUS Z EFEZU
W stosownej chwili nauczę cię, błaźnie,
Jak się rozkazów pana swego słucha.
Teraz do domu leć i Adrianie
Oddaj ten kluczyk, powiedz jej, że w biurku
Okrytym moim tureckim dywanem
Jest rulon złota, niechaj ci go wręczy.
Aresztowany byłem na ulicy,
Sumę tę złożyć muszę na rękojmię.
Ruszaj, a spiesz się! Teraz, komisarzu,
Więźniem twym jestem do jego powrotu.
Wychodzą Kupiec, Angelo, Komisarz i Antyfolus z Efezu.
DROMIO Z SYRAKUZY
Do Adriany! Tam, gdziem obiadował!
Gdzie mnie Kamila mężem mianowała!
Lecz na jej stanik ręce me za krótkie.
Spieszę jednakże, bo taka sług dola,
Że prawem dla nich każda pańska wola.
Wychodzi.