SCENA II

Z jednej strony wchodzi Oberon ze swoim Orszakiem, z drugiej Tytania ze swoim.

OBERON

Niemiłe zejście przy świetle księżyca,

Dumna Tytanio!

TYTANIA

Zazdrosny Oberon?

Wróżki, odlećmy, wyrzekłam się bowiem

I towarzystwa, i jego łożnicy.

OBERON

Stój, stój, zuchwała! Czym nie jest twym panem?

TYTANIA

A więc ja twoją powinnam być panią;

Lecz wiem, żeś z wróżek dzielnic się wykradał,

I po dniach całych, w postaci Koryna,

Przy zakochanej śpiewałeś Filidzie

Twoje miłostki, grając na multankach⁷⁵.

Po coś tu przybył z kończyn⁷⁶ ziem indyjskich?

Bo twa krzykliwa w bucikach kochanka,

Bo Amazonka, twoja wojowniczka,

Tezeuszowi oddaje dziś rękę,

A tyś ich łożu przyszedł błogosławić.

OBERON

Nie maszli⁷⁷ wstydu, Tytanio, wspominać

O Hippolicie, gdy wiesz, że mi dobrze

Twe z Tezeuszem znane są zaloty?

Czyż z Perygenii⁷⁸ objęć, którą porwał,

W nocy go cieniach nie uprowadziłaś?

Czyż nie twą sprawą połamał przysięgi

Dane Ariadnie⁷⁹, Egli⁸⁰, Antiopie⁸¹?

TYTANIA

Wszystko to próżne zazdrości wymysły.

I każdą razą⁸², od początku lata,

Kiedy się z moich wróżek zbiorę kołem

W górach, dolinach, na łąkach, wśród lasów,

Przy kamyczkami brukowanym źródle,

Lub przy strumyku trzciną bramowanym⁸³,

Aby przy wiatrów świszczących muzyce

Tańczyć wesoło, ty zawsze kłótniami

Przerywasz tańce nasze i zabawy.

Wiatry też widząc, że na próżno grają,

Mszcząc się, wyssały z mórz mgły zaraźliwe,

Na ląd poniosły, a ich obfitością

W taką urosła dumę lada struga,

Że z swoich brzegów, szumiąc, wystąpiła;

I wół na darmo jarzmo⁸⁴ swoje dźwigał,

Rolnik się pocił, młode bowiem zboże

Zgniło, nim brody mogło się doczekać;

Bez owiec hurty⁸⁵ na zalanych polach,

Wron stada bydła tuczą się trupami;

Kręgielnie⁸⁶ błotem dzisiaj zapełnione,

A powikłane na łąkach chodniki

Nie zostawiły i śladu po sobie;

Śmiertelnych ludzi głód dręczy; już zima,

A ich wieczorów pieśń nie rozwesela,

Przeto i księżyc, ten król morskich toni,

Blady od gniewu, za mgłami i deszczem,

Sieje po ziemi tysiączne choroby;

Pory się roku zmieniły w zamęcie,

Na świeże łono róży mróz upada,

Na siwej głowie i na brodzie zimy,

Jak na szyderstwo, słodkich lata pączków

Wonne paciorki puszczają na chwilę.

Wiosna i lato, płodna jesień, zima,

Swoje zwyczajne odmieniły barwy,

Świat ich zdziwiony nie może rozróżnić.

Całe to mnogie strasznych klęsk potomstwo

Z naszych wyrosło sporów, naszych kłótni,

My ich początkiem, my ich rodzicami.

OBERON

Więc napraw wszystko, w twojej to jest mocy,

Przestań się tylko woli mej opierać,

Oddaj w me ręce skradzione pacholę⁸⁷,

Chcę go na pazia.

TYTANIA

Przestań o tym myśleć;

Chłopięcia nie dam za wróżek królestwo.

Moją czcicielką jego matka była,

Śród nocy, w wonnym powietrzu indyjskim,

Długie nam chwile na rozmowach biegły.

Czasem, na płowym⁸⁸ morza siedząc brzegu,

Płynące nawy⁸⁹ ścigałyśmy okiem,

Śmiech nas brał, patrząc na ciężarne żagle,

Wydęte tchnieniem rozpustnych wietrzyków;

A ona, pięknym swym płynącym chodem

(W łonie nosiła wtedy moje chłopię),

Po złotym piasku wybrzeża żeglując,

Naśladowała chyżej⁹⁰ nawy podróż,

I niosła, niby z powrotem, drobnostki

Jak drogi towar z dalekiej podróży.

Śmiertelna, zgasła powijając syna;

Dla jej miłości syna tego chowam,

Dla jej miłości dziecka nie opuszczę.

OBERON

Jak długo myślisz w tym pozostać borze?

TYTANIA

Do dnia zaślubin Tezeusza może.

Jeżeli z nami tańczyć chcesz bez swarów⁹¹,

Świętować z nami przy blasku księżyca,

Zostań; inaczej opuść nasze koło,

A ja twych zabaw pewno nie zakłócę.

OBERON

Daj mi to chłopię, a zostanę z tobą.

TYTANIA

Nie dam za całe twe królestwo wróżek.

Wróżki, odejdźmy, bo zostając dłużej,

Nazbyt się głośnej doczekamy burzy.

Wychodzi Tytania z Orszakiem.

OBERON

Więc idź, lecz zanim lasy te opuścisz,

Potrafię za tę ukarać cię krzywdę.

Zbliż się tu, Puku. Przypominasz sobie,

Kiedym raz siedział na szczycie przylądka

I słuchał pieśni, którą mi syrena

Nuciła, siedząc na delfina grzbiecie,

Pieśń tak czarowną, że ucichło morze,

Z sfer swoich gwiazdy spadały szalenie⁹²,

By się dziewicy morskiej przysłuchiwać?

PUK

Pamiętam.

OBERON

Właśnie w tej widziałem chwili

To, czego oczy twe nie mogły dojrzeć:

Pomiędzy ziemią a między księżycem

Lot Kupidyna⁹³, zbrojnego strzałami.

Wziął na cel piękną westalkę⁹⁴ zachodu,

I z taką siłą strzałę z łuku cisnął,

Jakby serc miała przeszyć sto tysięcy;

Ale księżyca zimny, czysty promień

Grot Kupidyna ognisty zagasił,

I nie draśnięta królewska kapłanka

Przeszła w spokojnym, dziewiczym marzeniu.

Zważałem pilnie, gdzie strzała upadła:

Na mały kwiatek upadła zachodu,

Przód⁹⁵ jak śnieg biały, lecz teraz czerwony

Miłości raną — zowią go bratkami.

Pamiętam, że ci kwiat ten pokazałem;

Leć mi go przynieść. Soku jego siłą

Wyciśniętego na śpiącego oczy,

Mąż lub niewiasta szalenie pokocha

Pierwsze ujrzane żyjące stworzenie.

Kwiat mi ten przynieś, a bądź tu z powrotem,

Nim zdoła milę upłynąć lewiatan⁹⁶.

PUK

W czterdzieści minut okołuję⁹⁷ ziemię wychodzi.

OBERON

Gdy w posiadaniu tego będę soku,

Będę czatował na śpiącą Tytanię,

I na jej oczy jedną spuszczę kroplę,

A co zobaczy naprzód rozbudzona,

Lwa, czy niedźwiedzia, wilka czyli⁹⁸ byka,

Ruchliwą małpę albo koczkodana,

Pokocha z całą duszy swej potęgą,

I póty czaru z jej nie zdejmę oczu,

(Czego dokonać innym mogę zielem),

Póki mi pazia swojego nie odda.

Lecz kto się zbliża? Jestem niewidzialny,

Słuchajmy, co jest rozmowy ich treścią.

Wchodzi Demetriusz, za nim Helena.

DEMETRIUSZ

Ja cię nie kocham, przestań więc mnie ścigać.

Gdzie jest Lizander? Gdzie piękna jest Hermia?

Ja go chcę zabić, ona mnie zabija.

Mówiłaś, że w tym ukryli się gaju;

Lecz jak pień stoję pośród pni tysiąca,

Nie mogę bowiem mojej znaleźć Hermii.

Oddal się, precz stąd! Nie ścigaj mnie dłużej.

HELENA

Ty mnie przyciągasz, magnesie bez serca,

Lecz nie żelazo przyciągasz — me serce

Jak stal niezmienne. Strać moc przyciągania,

A ja moc stracę iść za twoim śladem.

DEMETRIUSZ

Alboż cię wabię słowami pochlebstwa?

Czy ci otwarcie, czy jasno nie mówię,

Że cię nie kocham i kochać nie mogę?

HELENA

Dlatego właśnie kocham cię gwałtowniej.

Jestem twym wyżłem, i gdy bić mnie będziesz,

Ja tym pokorniej łasić ci się będę.

Jak twoim wyżłem gardź mną, bij mnie, zgub mnie,

Pozwól mi tylko, jakkolwiek niegodnej,

Gdzie się obrócisz, iść za twoim tropem.

Powiedz, o gorsze w twej miłości miejsce

Mogęż cię błagać, jak⁹⁹ psem twoim zostać?

A i to miejsce drogie jest w mych oczach.

DEMETRIUSZ

Nie kuś zbyt duszy mojej nienawiści;

Patrząc na ciebie, słabo mi się robi¹⁰⁰.

HELENA

A mnie jest słabo, gdy ciebie nie widzę.

DEMETRIUSZ

Wielką skromności twej wyrządzasz krzywdę,

Gdy miasto rzucasz, sama się oddajesz

W ręce człowieka, który cię nie kocha,

Na wszystkie nocy wystawiasz pokusy,

Na złe podszepty samotnej ustroni

Bogate skarby twojego dziewictwa.

HELENA

Moją obroną cnota twoja będzie.

Tam słońce dla mnie, gdzie twarz twoją widzę,

Jakże mam myśleć, że jestem wśród nocy?

Nie ma w tym borze dla mnie samotności,

Ty bowiem dla mnie światem jesteś całym;

Jakże powiedzieć, że jestem tu sama,

Kiedy tu na mnie świat mój patrzy cały?

DEMETRIUSZ

Umknę przed tobą, skryję się w paprociach,

Na pastwę dzikich zostawię cię zwierząt.

HELENA

Najdziksze zwierzę serca twego nie ma.

Gdzie chcesz, uciekaj; starą zmienisz powieść;

Dziś Dafne goni, Apollo ucieka¹⁰¹,

Jastrzębia gołąb, a trwożliwa łania

Tygrysa ściga; daremne ściganie,

Gdy trwoga goni, a ucieka męstwo!

DEMETRIUSZ

Twoich oskarżeń nie chcę dłużej słuchać;

Opuść mnie; jeśli gwałtem chcesz iść za mną,

Pośród gęstwiny krzywdę ci wyrządzę.

HELENA

Ty mnie w świątyni, w mieście i na polu,

Wszędzie mnie krzywdzisz, twoje okrucieństwa

Na płeć mą całą zniewagę rzucają.

Jak wam, o miłość bić nam się nie wolno,

Kobieta tylko słuchać zalot¹⁰² zdolną.

Pójdę za tobą, gorzkie piekła męki

Na niebo zmienię, ginąc z drogiej ręki.

Wychodzą: Demetriusz i Helena.

OBERON

Niedługo, nimfo, pomsty będziesz czekać;

Wkrótce on gonić, ty będziesz uciekać.

Wchodzi Puk.

Witaj, wędrowcze, czy przyniosłeś kwiatek?

PUK

Oto jest, królu.

OBERON

Więc daj mi go, proszę.

Znam brzegi wonne, macierzanką słane,

Gdzie w cząbrów cieniu fiołki¹⁰³ schowane,

Górą bogaty baldachim rozbity,

Z róż jerychońskich¹⁰⁴ i szypszyny¹⁰⁵ szyty,

Tam, długich tańców rozkoszą zmęczona,

Tytania szuka snu śród kwiatów łona;

Tam wąż wylinę¹⁰⁶ składa cętkowatą,

Która by mogła wróżek mych być szatą.

Ledwo jej oczy ten sok zwilży śpiące,

Szpetnych ją złudzeń napełnią tysiące.

Weź i ty kroplę, a szukaj po kniei,

Znajdziesz dziewicę, która bez nadziei

Kocha młodziana; zwilż jego źrenice,

Daj tylko baczność¹⁰⁷, by naprzód jej lice

Ujrzał zbudzony. Łatwo go w tym borze

Poznasz po jego ateńskim ubiorze.

Jeśli się wszystko po mej woli stanie,

Miłość i wzgarda zamienią mieszkanie.

Nim kur¹⁰⁸ zapieje, bądź tutaj z powrotem.

PUK

Wszystkie rozkazy twoje spełnię lotem¹⁰⁹.

Wychodzą.