Cogitanti michi sepenumero ac memoria vetera repetenti, Viri prestabiles ornatissimique, quod parens ille rerum mundique fabricator deus in terris[284] omnia gubernat, non ab re hac tempestate firmiter credere debemus, ex divina sua clemencia Serenissimum dominum nostrum regem Centipolitanum superioribus diebus per electionem regnum adeptum esse. Quo profecto jam dudum dignissimus fuerat ob sue prosapie decus et majorum decantata fastigia, in quibus religio, prudencia multimoda, clemencia, sobrietas, pacis componende profugium maxime vigebant. Quapropter, sapientissimi viri, Rex hic noster majores suos ante oculos suos ponere solet. Evestigio enim cum regnum suum ingressus esset, in soliumque regale magnifice collocatus, nonnullos viros fetore squaloreque obsitos claros nitidosque reddere curavit, ea potissimum de causa, ut deinceps aliis cum hominibus bene, honeste laudabiliterque vivere possent, et ut conversacione familiaritateque aliorum digni judicarentur. Quanta insuper nobilitate, clemencia ac cesarea quadam miseracione Rex hic noster polleat, neminem latet. Quis enim, excelentissimi viri, ignorat Francorum decus, nitorem, gloriam, annis jam millenis per totum terrarum orbem effloruisse, tantisque belli ac pacis artibus instructos emicuisse viros principes insignes, marchiones illustrissimos, ut si res eorum gestas enarrare voluerim, singuli volumen inmensum exposcerent. Ergo eos ob temporis angustiam Regisque nostri hic innumerabiles animi dotes silencio involvam, quia ut ad curiam me paucis convertam, tempus expostulat: in qua peritissimos sapientissimosque viros habet, in quos Allexandrinam munificenciam Cesareamque liberalitatem exercet, ut nullum genus hominum sub tam benigno principe tamque munifico donatore egere posse credatur. Nonne sicut in verbis pondus et ex lingua melle dulcior fluit oracio, sic in fronte, oculis, vultu, singularis hilaritas efflorescit? ut in facie rose, lilia, et postremo Gracie ipse inhabitare videantur, et humani generis delicie merito vocari posset: Ut de Tito Flavio cesare Romanorum scribitur, cujus celebrandum illud extat dictum „Non oportere quenquam a sermone principis tristem discedere.“ Adest hic consilio, benivolencia, fide, humanitate nobis rex, nobis pater, nobis dominus, nobis gubernator, majorum suorum representaturus excellenciam. Facit ergo, ut omni detersa tristicia pre gaudio clamare liceat. „Benedictus qui venit in nomine domini! Vivat rex Centipolitanus! Vive in eternum!“

Berlin.

W. Wattenbach.

Fußnoten:[248] fehlt in der Hs.[249] cum sepen. Hs.[250] ob perfecte cognita?[251] quousque Hs.[252] obnixius Hs.[253] Nunc Hs.[254] que Hs.

>

[255] Hier müssen einige Worte ausgefallen sein.[256] que fehlt.[257] Hier fehlt vermuthlich etwas.[258] Offenbar fehlerhaft.[259] am Rande eine Hand.[260] Patauiana Hs.[261] ad ist vielleicht ausgefallen.[262] Diese Stelle ist wieder am Rande ausgezeichnet.[263] nostris Hs.[264] q. michi in Hs.[265] ullo Hs.[266] quam cum Hs.[267] virtutum Hs.[268] radillorum Hs.[269] quid Hs.[270] voluit Hs.[271] perseq. Hs.[272] nobis Hs.[273] earum Hs.[274] vielleicht statt Hangenor, eine bekannte Augsburger Familie.[275] gigantem Hs. Bei Cicero de senect. c. 2 steht: Quid enim est aliud, gigantum modo bellare cum diis, nisi naturae repugnare?[276] quia Hs.[277] nutricem Hs.[278] existent Hs.[279] offerri Hs.[280] evehare Hs.[281] satis Hs.[282] dabantur Hs.[283] Hier scheint ein Wort zu fehlen.[284] interr. Hs.

Zur Geschichte der Hausmarken.

Durch Homeyer’s Forschungen über die Hausmarken ist die auch für die Kunstgeschichte interessante Frage gründlich und erschöpfend erörtert worden, und es wird jetzt wol keinem mehr einfallen, ohne besonderen Anlaß jene Monogramme für Steinmetzzeichen zu erklären. Für die Verbreitung des Gebrauches der Hausmarke zeugen auch folgende Notizen, die ich Breslauer Stadtbüchern entnehme: 1428, Montag nach Oculi wird ein Beutel gefunden und abgeliefert, der mit grünem Wachse und dem Gemerke Erstes Symbol  (das Zeichen Anzeiger 1871, Sp. 15 ist unrichtig) versiegelt ist; (Liber excessuum).

1527, Jan. 13. werden sechzehn Häringstonnen mit dem Gemerk Zweites Symbol  erwähnt; (Protoc.)

1527, Jan. 18. vier Tonnen Hechte mit dem Zeichen Drittes Symbol  ; zwei andere gezeichnet Viertes Symbol  ; ferner zwei mit der Signatur Fünftes Symbol  (ebendas.).