[128c] Caradawg Vreichvras, just mentioned.
[128d] These two were doubtless sons of Llywarch Hên, mentioned together in the following stanza;—
“Na Phyll, na Madawg, ni byddynt hiroedlawg,
Or ddevawd y gelwynt;
‘Rhoddyn!’—‘na roddyn!’—cyngrair byth nis erchynt!”Nor Pyll, nor Madawg, would be long lived,
If according to custom there was a calling—
“Surrender!” “They would not surrender!” quarters they ever scorned. (Elegy on Old Age, &c.)
[129a] Two persons named Gwgan and Gwion occur together in a Triad, as having been sentinels in the battle of Bangor, A.D. 603. As that event, however, happened subsequently to the battle of Cattraeth, where the heroes of the stanza were killed, the parties could not be the same. There was another Gwgawn, designated Llawgadarn, who is ranked with Gwrnerth and Eidiol in a Triad of the three strong men of Britain.
“Tri gyrddion ynys Prydain: Gwrnerth Ergydlym, a laddes yr arth mwyav ac a welwyd erioed a saeth wellten; a Gwgawn Llawgadarn, a dreiglis maen maenarch o’r glynn i benn y mynydd, ac nid oedd llai na thrugain ych ai tynnai; ac Eidiol Gadarn, a laddes o’r Saeson ym mrad Caersallawg chwechant a thrigain a chogail gerdin o fachlud haul hyd yn nhywyll.” (Triad lx. third series.)
Favourite expressions of both Gwgan and Gwiawn are recorded in Chwedlau’r Doethion. (Iolo MSS. pp. 251, 651.)
“A glywaist ti chwedl Gwgan,
Gwedi dianc o’r ffwdan?
Addaw mawr a rhodd fechan.”Hast thou heard the saying of Gwgan,
After escaping from the turmoil?
Great promise and a small gift.“A glywaist ti chwedl Gwiawn,
Dremynwr, golwg uniawn?
Duw cadarn a farn pob iawn.”Hast thou heard the saying of Gwiawn,
The observer of accurate sight?
The mighty God will determine every right.
[129b] See proceeding stanza. Gwion and Gwyn are mentioned together as the sons of Cyndrwyn by Llywarch Hên. See his Elegy on Cynddylan.
[129c] The son of Evrog, and one of the knights of the court of Arthur, who found the Greal.—
“Tri marchawg llys Arthur a gawsant y Greal. Galath vab Llawnselot dy Lak, a Pheredur mab Evrawc Iarll, a Bort mab brenin Bort. Y ddau gyntav oeddynt wery o gorph, a’r trydydd oedd ddiweir am na wnaeth pechawd cnawdol ond unwaith a hynny drwy brovedigaeth yn yr amser yr ennillawdd ev * * o verch Brangor yr hon a vu ymerodres yn Constinobl, or honn y doeth y genhedlaeth vwyav o’r byd, ac o genhedlaeth Joseph o Arimathea y hanoeddyn ell tri, ac o lin Davydd brophwyd mal y tystiolaetha Ystoria y Greal.”—(Triad lxi. first series.)