[378] Veniae sive indulgentiae autoritate Scripturae nobis non innotuere, sed autoritate ecclesiae Romanae Romanorumque Pontificum, quae major est.
[379] Ego, ut ingenue fatear, plus uni summo pontifici crederem, in his, quae fidei mysteria tangunt, quam mille Augustinis, Hieronymis, Gregoriis (Cornelius Mussus).
[380] The two views contradict each other; but they are equally characteristic of the endeavour to emancipate the Church from the obligation of proof. Fénelon says: "Oseroit-on soutenir que l'Église après avoir mal raisonné sur tous les textes, et les avoir pris à contre-sens, est tout à coup saisie par un enthousiasme aveugle, pour juger bien, en raisonnant mal?" And Möhler: "Die ältesten ökumenischen Synoden führten daher für ihre dogmatischen Beschlüsse nicht einmal bestimmte biblische Stellen an; und die katholischen Theologen lehren mit allegingr Uebereinstimmung und ganz aus dem Geiste der Kirche heraus, dass selbst die biblische Beweisführung eines für untrüglich gehaltenen Beschlusses nicht untrüglich sei, sondern eben nur das ausgesprochene Dogma selbst."
[381] Cujuscumque ergo scientiae, etiam historiae ecclesiasticae conclusiones, Romanorum Pontificum infallibiltati adversantes, quo manifestius haec ex revelationis fontibus infertur, eo certius veluti totidem errores habendas esse consequitur.
[382] Cum in professione fidei electi pontificis damnetur Honorius Papa, ideo quia pravis haereticorum assertionibus fomentum impendit, si verba delineata sint vere in autographo, nec ex notis apparere possit, quomodo huic vulneri medelam offerat, praestat non divulgari opus.
[383] That article condemns the following proposition: "Romani Pontifices et Concilia oecumenica a limitibus suae potestati recesserunt, jura Principum usurparunt, atque etiam in rebus fidei et morum definiendis errarunt."
[384] J'en suis convaincu: à peine aurai-je touché la terre sacrée, à peine aurai-je baisé le tombeau des Apôtres, que je me sentirai dans la paix, hors de la bataille, au sein d'une assemblée présidée par un Père et composée de Frères. Là, tous les bruits expireront, toutes les ingérences téméraires cesseront, toutes les imprudences disparaitront, les flots et les vents seront apaisés.
[385] Vous admirez sans doute beaucoup l'évêque d'Orléans, mais vous l'admireriez bien plus encore, si vous pouviez vous figurer l'abime d'idolatrie où est tombé le clergé français. Cela dépasse tout ce que l'on aurait jamais pu l'imaginer aux jours de ma jeunesse, au temps de Frayssinous et de La Mennais. Le pauvre Mgr. Maret, pour avoir exposé des idées tres modérées dans un langage plein d'urbanité et de charité, est traité publiquement dans les journaux soi-disant religieux d'hérésiarque et d'apostat, par les derniers de nos curés. De tous les mystères que présente en si grand nombre l'histoire de l'Église je n'en connais pas qui égale ou dépasse cette transformation si prompte et si complète de la France Catholique en une basse-cour de l'anticamera du Vatican. J'en serais encore plus désesperé qu'humilié, si là, comme partout dans les régions illuminées par la foi, la miséricorde et l'esperance ne se laissaient entrevoir à travers les ténèbres. "C'est du Rhin aujourd'hui que nous vient la lumière." L'Allemagne a été choisie pour opposer une digue à ce torrent de fanatisme servile que menaçait de tout englouter (Nov. 7, 1869).
[386] Non solum ea quae ad scholas theologicas pertinent scholis relinquantur, sed etiam doctrinae quae a fidelibus pie tenentur et coluntur, sine gravi causa in codicem dogmatum ne inferantur. In specie ne Concilium declaret vel definiat infallibilitatem Summi Pontificis, a doctissimis et prudentissimis fidelibus Sanctae sedi intime addictis, vehementer optatur. Gravia enim mala exinde oritura timent tum fidelibus tum infidelibus. Fideles enim, qui Primatum magisterii et jurisdictionis in Summo Pontifice ultro agnoscunt, quorum pietas et obedientia erga Sanctam Sedem nullo certe tempore major fuit, corde turbarentur magis quam erigerentur, ac si nunc demum fundamentum Ecclesiae et verae doctrinae stabiliendum sit; infideles vero novam calumniarum et derisionum materiam lucrarentur. Neque desunt, qui ejusmodi definitionem logice impossibilem vocant.... Nostris diebus defensio veritatis ac religionis tum praesertim efficax et fructuosa est, si sacerdotes a lege caeterorum civium minus recedunt, sed communibus omnium juribus utuntur, ita ut vis defensionis sit in veritate interna non per tutelam externae exemtionis.... Praesertim Ecclesia se scientiarum, quae hominem ornant perficiuntque, amicam et patronam exhibeat, probe noscens, omne verum a Deo esse, et profunda ac seria literarum studia opitulari fidei.
[387] Quid enim expedit damnare quae damnata jam sunt, quidve juvat errores proscribere quos novimus jam esse proscriptos?... Falsa sophistarum dogmata, veluti cineres a turbine venti evanuerunt, corrupuerunt, fateor, permultos, infecerunt genium saeculi hujus, sed numquid credendum est, corruptionis contaginem non contigisse, si ejusmodi errores decretorum anathemate prostrati fuissent?... Pro tuenda et tute servanda religione Catholica praeter gemitus et preces ad Deum aliud medium praesidiumque nobis datum non est nisi Catholica scientia, cum recta fide per omnia concors. Excolitur summopere apud heterodoxos fidei inimica scientia, excolatur ergo oportet et omni opere augeatur apud Catholicos vera scientia. Ecclesiae amica.... Obmutescere faciamus ora obtrectantium qui falso nobis imputare non desistunt, Catholicam Ecclesiam opprimere scientiam, et quemcumque liberum cogitandi modum ita cohibere, ut neque scientia, nec ulla alia animi libertas in ea subsistere vel florescere possit.... Propterea monstrandum hoc est, et scriptis et factis manifestandum, in Catholica Ecclesia veram pro populis esse libertatem, verum profectum, verum lumen, veramque prosperitatem.