Fratres in Domino plurimum colendi.

Quæ Anno superiore Ecclesiarum Zelandicarum nomine, missæ sunt ad nos Literæ, ut eas communis totius Ecclesiæ vestræ Religicæ voluntatis restes suisse interpretaremur, effecit benevolentia vestra tot tantisque officiis nobis spectata: Quam sententiam nobis confirmarunt ea quæ copiosè clarissimus Eques D. Archibadus Jonsto nus Varistonus in soro supremo Judex, à reliquis tum Ordinum cum Ecclesiæ hujus Regni Delegate Londine nonita pridem remissus, in hac ipsa Synodo Nationali de eximio vestro erga nos syudio commemoravit: Præfertim quanta fid, quam solicita diligentia nofsram, vel Domini potius nostri Jesu Christi causam, quæ nunc Londini agitur & promoveriitis, & promovers etiamnum fatagatis. Quo in negotio, ex iis, quorum ab eo resitata audivimus nomina, de propensa reliquorum voluntate & cura, ut conciliandæ Ecclesiarum Britannicarum unionis fæliciter suscepta consilia, vestra ope & opera prosperum mature fortiantur exitum, minime obscura fecimus indicia. Sunt hæc tam illuseria [pg 240] benevolentiæ vestræ testimonia, & in omnium bonorum oculis adeo perspicua ut eorum memoriam nulla unquam delere potuerint oblivia. Laboris autem & jam inpensi & porrò suscepti ad controversias in Synodo Londinensi suborientes fœliciter expediendas & decidendas nequando pœniteat ex eo quem per divinam jam benedictionem fructum cepistis, optima quæque in posterum sperare consentaneum est.

Huic tam honorifice beneficiorum vestrorum commemorationi à D. Varistonio factæ supervenerunt ex partibus Hiberniæ aquilonaribus Literæ multorum Chirographis subsignatæ; Qui singularis gratiæ in illam Ecelesiam divinitus effusæ, ex quo tempore in societatem fœderistrium unitorum sub Rege nostro Regnorum admissi sunt, “mentione facta, hujus inquiunt divinæ benedictionis amplissimum nuper habuimus testimonium. Sanctorum in Belgio liberalitatem eximiam; Qui nobis, ignotis licet & poregrinis, fratres se nostri amantissimos, & malorum nostrorum sensu tenerrima compunctos aperte demonstrârunt. Pauculos enim nos gladis superstites, & fame propediem interituros, omnibus extremis circumventos, in ipso articulo sublevarunt: Nec tantum oratione ad consolationum composita nobis animos confirmârunt, hortantes ut humiliter incedentes Deum liberatorem expectemus, qui non nisi ad breve tempus aciem suam à domo Jacob abscondere solet, sed subsidio insuper opulento cum annonæ tum aliarum rerum ad nostram intantis angustis relaxationem & solatium necessarium copiose nos refocillârunt. Tantum munificentiam cum supplices a Deo contendimus, ut septuplam ipsis in sinum rependat tum demisse vos etiam atque etiam rogamus ut in tanti beneficii agnitione Ecclesiis Belgicis, nobi eum gratias agatis. Hæc illi. In quo quidem officio si illis desimus, in nos pariter & illos graviter peccemus.”

Agnoscimus igitur illustrissimorum & potentissimorum Hollandiæ, Zelandiæ, aliorumque Ordinum Belgicorum tam eximiam beneficenciam: Quibus non conniventibus modo & permittentibus (quod ipsum non vulgare beneficium habendum esset) sed authoribus etiam modumque & rationem ræscribentibus, exemplo qnoque præunitibus in subsidium fratrum nostrorum Hiberne collecta per Ecclesias facta ad ipsos mature deportata sit: Agnoscimus piorum in iisdem Ecclesiis Belgicis tam expromptam: volantatem & liberalitatem; tantum beneficium non in [pg 241] ipsos magis fratres nostres, quam in illorum persona in nosinet ipsos esse collatum: Vosque (fratres Reverendi) obnixè rogatos volumus, ut quemadmodum nos ad omnem grati animi significationem prompti semper erimus, ita quâ potissimum ratione commodum videbitur, illustrissimis & potentissimis Ordinibus nostre nomine gratias agatis populo autem Christiano curæ vestræ commisso tum publice universo, tum privatim singulis, ut occasio tulerit, demonstretis quam honorifice de ipsis sentiamus, & quanti faciamus tam eximiam benevolentiam & charitatem, quâ in Ecclesiarum Hibernicarum consolatione viscera nostra refocillaverunt. Quæ autem vestræ fuerint partes, fratres charissimi, quam pio studio & labore, quam assidua diligentia tantæ charitatis semen in segetem & maturam tandem messem provexeritis, cum nos libentes agnoscimus, tum res ipsa loquitur, & fructus opimus abunde testatur. Inprimis autem (quod caput est) tantæ gratiæ authorem & largitorem nos una cum Ecclesiis Hibernicis laudamus & celebramus: comprecantes ut in vos universos, in Ecclesias a Domino vobis commissas, in illustrissimos Belgii vestri Ordines Spiritum suum copiose effundat, ut quemadmodum in Rep. vestra adversus hostem potentissimum defendenda, & inter tantas bellorum moles indies amplificanda, in Evangelii luce & veritate incontaminatâ contra inferorum portas in vestris Ecclesiis propugnandâ, atque inde latius propagandâ, immensa Dei vobis excubantis potentia, multiformis sapientia, & eximia beneficentia, per universum terrarum orbem hactenus celebrata est; ita bonis omnibus vos deinceps cumulare pergat idem fons omnis bonitatis, ut frementibus religionis & libertatis vestræ hostibus, sapientiæ & optimarum artium juxta ac armorum triumphorumque gloriâ inter nobilissimas gentes Resp. vestra fœderata quotidie magis emineat, Ecclesia sacrorum puritate, & cælestis veritatis splendore perspicua refulgeat; eoque prosperè vobis cedant vestra prudentissima & saluberrima consilia, quibus certissimum ad fælicitatem publicam compendium vos capessure demonstratis, nec vobis tantum consulitis, sed de vicinis etiam Ecclesiis soliciti, quâ operâ, quâ consilio opibusque vestris eas sublevatis & confirmatis omnes, & quasi de specula unversis prospicientes de periculis imminentibus commonefacitis, & ad ruinam ab hostibus dolosè machinatam maturè precavendam armatis.

Ergo quod anno superiori, veluti signo dato, Reformatas omnes Ecclesias, missis ex Zelandia literis commonuistis, ut cum impostores, Jesu nomen impudenter ementiti, cæterique Antichristi satellites, quo securius in populum erroribus Pontificiis fascinatum grassari, & puriores Christi Ecclesias funditus extirpare queant, arctissimâ conjuratione Sociati ad impia consilia patranda sese accinxerunt, Ita Ecclesiæ quoque Reformatæ sine mora consilia in medium alacriter conferant, & animos ac vires conjungant, ut perniciem sibi omnibus intentatam in hostium capita retorqueant: ni fecerint, tam pudendæ ignaviæ excusatione apud posteritatem carituri: consilium non minus prudens & fidum, quam fælix & salutare libenter & tum agnovimus & nunc ipso etiam eventu comprobamus.

Principio autem ad hoc consequendum necessarium videtur, ut sine morâ convolemus omnes ad Deum nostrum clementissimum, qui postquam Ecclesiarum Reformatarum mores minimè reformatos multis annis longanimitate suâ pertulisset, ferulam primum, mox etiam gladium vibratum interminata, tandem rubentem & madidum suorumque sanguine calentem & spumantem per regiones plurimas jam diu circumtulis; in nos denique reliquos nunc intentat, nisi mature resipuerimus, & de domo ipsius amplius purgandâ, de gratia Domini nostri Jesu Christi pluris facienda, de cultu Dei ipsiusque institutis religiosius habendis, de Sabbatho ejus sanctificando, a quo nimium oculos nostros avertimus, & de moribus ad pietatis normam componendis magis serio quam hactenus a nobis factum est, nobiscum statuentes cum populo Dei sub Nehemia, Josia, reliquisque piis Gubernatoribus, religioso fœdere percusso, tanquam firmissimo vinculo Deo obstricti, nos internes arctius adversus hostes univerimus, ut avertat Deus jam fumantem & capitibus nostris imminentem iram, quam peccata nostra plurima & maxima adversus nos prevocerunt & accenderunt.

Non tantum nobis deferimus, nondum eos renovato cum Deo fœdere, & votis nuncupatis dignos edidimus fructus, ut nostrum exemplum vobis proponere libeat: Quod tamen experti fumus, de Dei erga nos gratia, quod gratitudo erga Deum, quod gloria ipsius a nobis flagitat, celare non audemus. Quecunque nostra male merita sunt in conspectu Dei & hominum; certe ex quo die nos de religìoso fœdere cum Deo & inter nos ineundo cogitavimus, a portis inferorum revocari, & res nostræ omnes in Deum nostrum necessario [pg 243] conjectæ melius habere cæperunt, & fæliciore hactenus successu processerunt. Quod si de fœderis huiusmodi religiosa societate cocunda (quod rerum veltrarum & Religionis in Britannia nostra ex fœdere nuper inito perpurgandæ & stabilandæ commodo fieri possit) vestræ prudentiæ visum fuerit cogitare, & ex consilio eorum quorum interest statuere, ac eum aliis Reformatis Ecclesiis agere (proea qua apud omnes valetis gratia) ut eandem vobiscum ineant rationem, non dubium est, per Domini ac Dei nostri benignissimi Jesu Christi in Ecclesias suas gratiam, fore, ut non modo, quod certissimum adversus impendentia mala persugium anno superiore missis ex Zelandia literis denunciastis: Ecclesiæ Reformatæ arctioris Societatis vinculo inter se unita ad hostium conatus impetusque frangendos corroberentur & confirmantur; sed disiecti etiam lapides Domus Dei per Germaniam ex rudere & cineribus ridevivi recolligantur, ac gloriosum Domini nostri Templum ibidem instauretur: & purioris Religionis Professores in istis Ecclesiis, per resipiscentiam ad eum qui percussit eos, reversi, & quod nullis canescat sæculis fœdere, Domino nobiscum coadunati, malis, sub quorum pondere tot annos gemiscunt, tandem subleventur. Qui Dies longe optatissimus si per Dei gratiam semel illuxerit: de consiliorum communione inter Reformatarum Ecclesiarum Synodos per Legatos & Literas concilianda redivivi possit ratio, per quam Ecclesiæ hostes compescantur, hæreses opprimantur, & schismata retarciantur, pax cum Deo & inter Ecclesias firma conservetur, & gloriosum Dei opus in Evangelio per orbem terrarum propagando, & Antichristi regno abolendo promoveatur. Quod ut optandum, & sperandum, piis & prudentibus vestris meditationibus, ut bonnum semen fæcundissimo solo commendamus.

Edinburgi. 4 Junii 1644.

Vestræ Dignitati & Fraternitati addictissimi, Pastores & Seniores Nationalis Synodi Scoticanæ, &c. nostro omnium nomine ac mandato.

DIRECT.