quae diversa procul tuto trans aequora vires
exercere dabant: currus regumque catenae
inter abundantis fati ludibria ductae. 110
at vero Italiam quotiens circumstetit atrox
tempestas ipsumque caput laesura pependit,
non illis vani ratio ventosa furoris,
sed graviter spectata salus ductorque placebat,
non qui praecipiti traheret semel omnia casu, 115
sed qui maturo vel laeta vel aspera rerum
consilio momenta regens, nec tristibus impar