[43] Description de la Haute Normandie, I. p. 200.
[44] See Cotman's Architectural Antiquities of Normandy, t. 12.—There is also a general view of the church, and of some of the monastic buildings from the lithographic press of the Comte de Lasteyrie.
[45] "Sed priusquàm a Clotario discedo, illud non prætermittendum reor, quod, cùm maximè cognitu dignum est, mirari licet a nullo Franco Scriptore litteris fuisse commendatum. Fuit inter familiarissimos Clotarii aulicos, Galterus Yvetotus, Caletus agri Rothomagensis, apprimè nobilis et qui regii cubiculi primarius cultor esset. Huic pro suâ integritate, de Clotario cùm meliùs meliùsque in dies promereretur, reliqui aulici invident, depravantes quodlibet ab eo gestum, nec desistunt donec irritatum illi Clotarium pessimis susurris efficiunt; quamobrem jurat Rex se hominem necaturum. Perceptâ Clotarii indignatione, Galterus pugnator illustris cedere Regi irato constituit. Igitur derelictâ Franciâ in militiam adversus religionis catholicæ inimicos pergit, ubi decem annos multis prosperè gestis rebus, ratus Clotarium simul cum tempore mitiorem effectum, Romam in primis ad Agapitum Pontificem se contulit: a quo ad Clotarium impetratis litteris, ad eum Suessione agentem se protinùs confert, Veneris die, quæ parasceve dicitur, cogitans religiosam Christianis diem ad pietatem sibi profuturam. Verùm litteris Pontificis exceptis cùm Galterum Clotarius agnovit, vetere irâ tanquam recenti livore percitus, rapto a proximo sibi equite gladio, hominem statìm interemit. Tam indignam insignis atque innocentis hominis necem, religioso loco et die ad Christi passionem recolendam celebri, pontifex inæquanimitèr ferens, confestìm Clotarium reprehendit, monetque iniquissimi facinoris rationem habere, se alioquin excommunicationis sententiam subiturum. Agapiti monita reveritus Rex, capto cum prudentibus consilio, Galteri hæredes, et qui Yvetotum deinceps possiderent, ab omni Francorum Regum ditione atque fide liberavit, liberosque prorsùs fore suo syngrapho et regiis scriptis confirmat. Ex quo factum est ut ejus pagi et terræ possessor Regem se Yvetoti hactenus sine controversiâ nominaverit. Id autem anno christianæ gratiæ quingentesimo trigesimo sexto gestum esse indubiâ fide invenio. Nam dominantibus longo post tempore in Normanniâ. Anglis, ortâque inter Joannem Hollandum, Auglum, et Yvetoti dominum quæstione, quasi proventuum ejus terræ pars fisco Regis Anglorum quotannis obnoxia esset, Caleti Proprætor anno salutis 1428, de ratione litis judiciario ordine se instruens, id, sicut annotatum a me est, comperisse judicavit."—Robert Gaguin, lib. II. fol. 17.
[46] Mémoires de l'Académie des Inscriptions, IV. p. 728.—The question is also discussed in the Traité de la Noblesse, by M. de la Roque; in the Mercure de France, for January, 1726; and in a Latin treatise by Charles Malingre, entitled "De falsâ regni Yvetoti narratione, ex majoribus commentariis fragmentum."
[47] Précis Analytique des Travaux de l'Académie de Rouen, 1811, p. 181.