Footnotes:

[10] Immediately on the opposite side of the Seine, are extensive turf-bogs, which are of rare occurrence in this part of France; and in them grows the Andromeda polifolia, a plant that seems hitherto to have been discovered no where else in the kingdom.

[11] The following particulars relative to the territory of Jumieges, as well as the church, are curious: they are copied from an extract from the Life of St. Philibert, as given in the Neustria Pia, p. 262.--"Congruè sanè locus ille Gemmeticus est dictus, quippe qui instar gemmarum multivario sit decore conspicuus. Videas illic arborum comas sylvestrium, multigenos arborum fructus, solum fertile, prata virentia, hortorum flores suaveolentes, bortis gravidas vîtes, humum undique cinctam aquis, pascua pecorum uberrima, loca venationi apta, avium cantu circumsonantia. Sequana fluvius illic cernitur late ambiens: et deindè suo pergeus cursu, uno duntaxat commeantibus aditu relicto. Ibi mare increscens nunc eructat: nunc in sinum suum revolutum, navium fert compendia, commercia plurimorum. Nihil illic deest; quicquid vehiculis pedestribus, et equestribus plaustris, et ratibus subministratur, abunde suppetit. Illic castrum condidere antiqui; ibi stant, in acie, illustria castra Dei: ibi præ desiderio paradisi suspirantes gemunt, quibus postea opus non erit, in flammis ultricibus, nihil profuturos edere gemitus. Ibi denique almus sacerdos, Philibertus, multiplici est laude et prædicatione efferendus: qui instar Patriarchæ Jacob, in animabus septuaginta, demigravit in hanc eremum, addito grege septemplici, propter septiformem gratiam spiritus sancti. Ibi enim eius prudentia construxit mœnia quadrata, turrita mole surgentia; claustra excipiendis adventantibus mirè opportuna. In his domus alma fulget; habitatoribus digna. Ab Euro surgit Ecclesia, crucis effigie, cujus verticem obtinet Beatissima Virgo Maria; Altare est ante faciem lectuli, cum Dente sanctiss, patris Philiberti, pictum gemmarum luminibus, auro argentoque comptum: ab utroque latere, Joannis et Columbani Aræ dant gloriam Deo; adherent verò a Boreâ, Dyonisii Martyris, et Germani Confessoris, ædiculæ; in dextrâ domus parte, sacellum nobile extat S. Petri; a latere habens S. Martini oratorium. Ad Austrum est S. Viri cellula, et petris habens margines; saxis cinguntur claustra camerata: is decor cunctorum animos oblectans, eum inundantibus aquis, geminus vergit ad Austrum. Habet autem ipsa domus in longum pedes ducentos nonaginta, in latum quinquaginta: singulis legere volentibus lucem transmittunt fenestræ vitreæ: subtus habet geminas ædes, alteras condendis vinis, alteras cibis apparandis accommodatas."

[12] Allusions to the cultivation of the vine at Jumieges, as then commonly practised, may be found in many other public documents of the fifteenth century: but we may come yet nearer our own time; for we know that, in the year 1500, there was still a vineyard in the hamlet of Conihoult, a dependence upon Jumieges, and that the wine called vin de Conihoult, is expressly mentioned among the articles of which the charitable donations of the monastery consisted.--We are told, too, that at least eighteen or twenty acres, belonging to the grounds of the abbey itself, were used as a vineyard as late as 1561.--At present, I believe, vines are scarcely any where to be seen in Normandy, much north of Gaillon.

[13] In a charter belonging to the monastery, granted by Henry IInd, in 1159, (see Neustria Pia, p. 323) he gives the convent, "integritatem aquæ ex parte terræ Monachorum, et Graspais, si fortè capiatur."--The word Graspais is explained by Ducange to be a corruption of crassus piscis. Noel (in his Essais sur le Département de la Seine Inférieure, II, p. 168) supposes that it refers particularly to porpoises, which he says are still found in such abundance in the Seine, nearer its mouth, that the river sometimes appears quite black with them.

[14] The following account of the destruction of the monastery is extracted from William of Jumieges. (See Duchesne's Scriptores Normanni, p. 219)--"Dehinc Sequanica ora aggrediuntur, et apud Gemmeticum classica statione obsidionein componunt.... In quo quamplurima multitudo Episcoporum, seu Clericorum, vel nobilium laïcorum, spretis secularibus pompis, collecta, Christo Regi militatura, propria colla saluberrimo iugo subegit. Cuius loci Monachi, sive incolæ, Paganorum adventum comperientes, fugâ lapsi quædam suarum rerum sub terra occulentes, quædam secum asportantes, Deo juvante evaserunt. Pagani locum vacuum reperientes, Monasterium sanctæ Mariæ sanctíque Petri, et cuncta ædificia igne iniecto adurunt, in solitudinem omnia redigentes. Hac itaque patrata eversione, locus, qui tauto honoris splendore diu viguerat, exturbatis omnibus ac subuersis domibus, cœpit esse cubile ferarum et volucrum: maceriis in sua soliditate in sublime porrectis, arbustisque densissimis; et arborum virgultis per triginta fermè annorum curricula ubique a terra productis."

[15] The following are the proportions of the building, in French feet:--

Length of the church265
Ditto of the nave134
Width of ditto62
Length of choir43½
Width of ditto31
Length of Lady-Chapel63
Width of ditto27
Height of central tower124
Ditto of western towers150

[16] Mr. Cotman has figured this porch, (Architectural Antiquities of Normandy, t. 4) but has, by mistake, called it "An Arch on the West Front of the Abbey Church."

[17] See a paper by M. Le Prevost in the Précis Analitique des Travaux de l'Académie de Rouen, 1815, p. 131.