[635] See N. C. vol. iii. p. 121.
[636] Ord. Vit. 681 A. “Gornacum et Firmitatem et Goisleni fontem, aliasque munitiones suas regi tradidit, finitimosque suos regiæ parti subjicere studuit.”
[637] N. C. vol. iv. pp. 39, 737.
[638] See N. C. vol. ii. p. 201.
[640] Will. Gem. vii. 4. See N. C. vol. i. p. 465. The kindred is also implied in the fact that William of Breteuil was the nephew of both Ralph and William. See Ord. Vit. 688 B, D, and below, [p. 266].
[641] Ord. Vit. 687 D. “Perstrepentibus undique præliis in Neustria, securitate pacis perfrui non poterat Ebroicensis provincia. Illic nempe plus quam civile bellum inter opulentos fratres exortum est, et maligna superbarum æmulatione mulierum malitia nimis augmentata est. Heluisa namque comitissa contra Isabelem de Conchis pro quibusdam contumeliosis verbis irata est, comitemque Guillelmum cum baronibus suis in arma per iram commovere totis viribus conata est. Sic per suspiciones et litigia feminarum in furore succensa sunt fortium corda virorum, quorum manibus paulo post multus mutuo cruor effusus est mortalium, et per villas et vicos multarum incensa sunt tecta domorum.”
[642] She was the daughter of William the First, Count of Auxerre and Nevers, by his first wife Ermengarde, daughter of Reginald Count of Tonnerre. See Art de Vérifier les Dates, ii. 559.
[643] Orderic has two pictures of her. In the second (834 B), drawn a few years later than our present time, when Count William “natura senioque aliquantum hebescebat,” we read, “Uxor ejus totum consulatum regebat, quæ in sua sagacitate plus quam oporteret confidebat. Pulcra quidem et facunda erat, et magnitudine corporis pene omnes feminas in comitatu Ebroarum consistentes excellebat, et eximia nobilitate, utpote illustris Guillelmi Nivernensis comitis filia, satis pollebat. Hæc nimirum consilio baronum mariti sui relicto, æstimationem suam præferebat, et ardua nimis secularibus in rebus plerumque arripiebat atque immoderata temptare properabat.” Elsewhere (688 A), he says, “Ambæ mulieres quæ talia bella ciebant, loquaces et animosæ, ac forma elegantes erant, suisque maritis imperabant, subditos homines premebant, variisque modis terrebant.” When Orderic (576 C), recording Isabel’s widowhood and religious profession, speaks of her as “letalis lasciviæ cui nimis in juventute servierat pœnitens,” the word need not be taken in the worst sense. He uses (864 A) the same kind of language of Juliana daughter of Henry the First, who, whatever she was as a daughter, seems to have been a very good wife and mother.
[644] Ord. Vit. 834 B. “Pro feminea procacitate Rodberto comiti de Mellento aliisque Normannis invidiosa erat.”