“Cum in multis et magnis obsequendo regis familiaritatem obtineret, impetravit ab ipso sibi civitatem Bathoniæ.”
The confirmation by Henry is recorded by Florence (1122), and by William of Malmesbury, Gest. Pont. 194;
“Nec eo contentus, totam etiam civitatem in suos et successorum usus transtulit, ab Henrico rege quingentis libris argenti mercatus urbem, in qua balnearum calidarum latex emergens auctorem Julium Cæsarem habuisse creditur.”
(He goes on with more about the Bath waters and the history of the place.)
The Monasticon contains several charters bearing on this matter (ii. 267, 268). There is first the charter of Rufus, addressed “O[smundo] episcopo Saresbergensi et T[urstano] abbati, Glastoniensi et A[iulfo?] vicecomiti, omnibusque baronibus Francigenis et Anglis de Sumerseta et de Wiltunscire,” which grants “totam civitatem Bathoniæ in eleemosynam et ad augmentationem pontificalis sedis suæ … ut cum maximo honore pontificalem suam habeat sedem.” Then comes one of Henry’s grants at Windsor in 1101, when he says, “Renovavi donum quod fecerat frater meus Willelmus rex de civitate Bathoniæ, et eamdem civitatem donavi Deo et beato Petro apostolo et Johanni episcopo, cum omnibus consuetudinibus et appendiciis quæ ad ipsum pertinent, civitatem constitui et concessi, ut ibi deinceps sit caput et mater ecclesia totius episcopatus de Sumersete.”
Another charter of Henry, confirming various privileges, is granted at Bishop’s Waltham in 1111 “in transitu regis in Normanniam” (see the Chronicle, 1111, and N. C. vol. v. p. 182). It says, “Eam donationem quam donavi Deo et sancto Petro in Batha, ubi frater meus Willielmus et ego constituimus et confirmavimus sedem episcopatus totius Summersetæ, quæ olim erat apud villam quæ dicitur Wella, scilicet ipsam urbem et omnia pertinentia ad firmam ejusdem civitatis, dono et confirmo ipsi Domino nostro Jesu Christo et beato apostolo Petro et Johanni episcopo ejusque successoribus jure perpetuo et hæreditario.”
Another from Geddington in 1102 is addressed to a string of great men, “omnibusque baronibus Francigenis et Angligenis de Sumerset et de omni Anglia.”
The wording of these charters illustrates a crowd of points which we have come across at various times, as the name of the land of Somerset, the use of “jus hæreditarium,” and specially the “barones [þegnas] Angligenæ.” Among the signatures the charter of 1111 has the unsigned names of two Romans, “Johannes Tusculanus episcopus” and “Tyberius dapifer et legatus.” (This Tiberius is spoken of again in a letter of Anselm to Gundulf, Ep. iii. 85, and in a letter to King Henry, iii. 86, therefore before 1108, the date of Gundulf’s death, but after the promotion of Gerard to the archbishopric of York; he was in England on business about the Romescot.) The second has the name of “Johannes Baiocensis,” seemingly the son of Bishop Odo. Naturally neither King makes any mention of the five hundred pounds which, according to William of Malmesbury, the Bishop paid for the grant.
Lastly, there is Bishop John’s charter of 1106 (“regnante Henrico filio magni Willelmi Northmannorum ducis et Anglorum regis”), which records his own acts, and makes some restitution at least to the monks;
“Notum vobis facio quod ad honorem Dei et sancti Petri elaboravi et ad effectum perduxi, cum decenti auctoritate, ut caput et mater ecclesia totius episcopatus de Sumerseta sit in urbe Bathonia in ecclesia S. Petri. Cui beato apostolo et servitoribus ejus monachis reddidi terras eorum quas aliquamdiu injuste tenueram in manu mea, ita integre et libere sicut Alsius abbas ante me tenuit.”