[30] Dahn observes (Bausteine, ii. 57) that “der Kampf ursprünglich gar kein Gottesurtheil, sondern lediglich eine Verweisung der Parteien auf Selbsthülfe … war.” Cf. Patetta, Le ordalie, p. 178.

[31] Patetta, op. cit. p. 179.

[32] See Unger, ‘Der gerechtliche Zweikampf bei den germanischen Völkern,’ in Göttinger Studien, 1847, Zweite Abtheilung, p. 358 sq.

[33] Esmein, Cours élémentaire du droit français, p. 96 sq.

[34] Lex Baiuwariorum, ii. 1. Jourdan, Decrusy, and Isambert, Recueil général des anciennes lois françaises, ii. 840 sqq. Bracton, De Legibus et Consuetudinibus Angliæ, fol. 141 b sq., vol. ii. 438 sqq.: “Sic me Deus adjuvet & haec sancta.” Lea, Superstition and Force, p. 166 sq. Brunner, Deutsche Rechtsgeschichte, ii. 415. von Amira, ‘Recht,’ in Paul’s Grundriss der germanischen Philologie, iii. 218. Unger, loc. cit. p. 386. Tuchmann, in Mélusine, iv. 130.

[35] Leges Burgundionum, Leges Gundebati, 45.

[36] Lea, op. cit. p. 118.

[37] Lex Baiuwariorum, xvii. 2 (xvi. 2).

[38] Beaumanoir, Coutumes du Beauvoisis, lxi. 58, vol. ii. 398. Lea, op. cit. p. 120 sq. Unger, loc. cit. p. 379 sqq.

[39] Lea, op. cit. p. 120.