The reason is, as we have seen, partly because the monks, as such, played a very small part in public life—they were landlords and landlords only; and partly because the change of landlords was managed by the Government with consummate skill and infinite worldly wisdom. They made sure that everyone worth considering should profit by the transaction, and in Tudor times such a policy was sure to succeed.
For the age was one in which expediency had supplanted principle, and worldly prosperity was the one thing that mattered. The Dissolution of the Monasteries was to a very large extent prompted by cupidity. Their wealth was an irresistible attraction to the Government; to emphasise their shortcomings was a useful after-thought, and the question of justice was hardly raised by anyone. In all the correspondence connected with the fall of the Staffordshire houses there is no hint of immorality or even unworthiness. Indeed, the rights and wrongs of the business are never alluded to: the one and only topic is the personal gain for which the petitioners hoped, and the pecuniary inducements they tried to hold out to persons in authority in the hope of gaining their help. But, in the irony of fate, circumstances proved too strong for the Government, whose cupidity was largely disappointed. Begun as a source of new supplies for a prodigal king, as the work progressed it developed into a huge scheme for the wholesale bribery of the classes which had political power.
Thus, the Dissolution of the Monasteries served rather to illustrate the power of the monarchy than materially to increase its wealth. The confiscated possessions were dissipated in innumerable directions, and the royal treasury received but little permanent enrichment. Had anything like the greater proportion of the wealth of which the Church was deprived been retained by the Crown, the throne would have been rendered independent of Parliament and the constitutional victory over the Stuarts might not have been won.
APPENDIX I
EXAMPLE OF A LICENSE TO CONTINUE, GRANTED TO A “LESSER MONASTERY”
Patent Roll (Chancery), 29 Henry VIII, Part 3, Mem. 23 (18)
De renouacione Monasterii de Croxdon
Rex omnibus ad quos etc. salutem. Cum per quendam actum in parliamento nostro apud London tercio die Novembris anno regni nostri vicesimo primo inchoato et deinde usque Westmonasterium adiornato et per diversas prorogaciones usque ad et in quartum diem Februarii anno regni nostri vicesimo septimo continuato et tunc ibidem tento inter alia inactitatum existit quod nos haberemus et gauderemus nobis ac heredibus nostris imperpetuum omnia et singula monasteria Prioratus ac alias domos Religiosas Monachorum Canonicorum et Monialium quibuscumque generibus siue diversitatibus habituum Regularum siue ordinum vocarentur siue nominarentur que non habebant terras tenementa redditus decimas porciones et alia hereditamenta ultra clarum annuum valorem ducentarum librarum dicti annualis claris valoris dictorum Monasteriorum ac Prioratuum capiendi ac construendi secundum clarum valorem in Scaccario nostro certificatum. Et simili modo quod haberemus et gauderemus nobis ac heredibus nostris omnes et omnimodi sectas [sic (? scitos)] et circuitus eorundem Religiosarum domorum ac omnia et singula Maneria grangeas mesuagia terras tenementa reversiones redditus servicia decimas penciones porciones advocaciones patronatus ecclesiarum Capellarum annuitates iura intraciones condiciones et alia hereditamenta quecumque eisdem Monasterio Prioratibus siue domibus Religiosis non habentibus ut predicitur terras tenementa vel hereditamenta ultra predictum annuum valorem ducentarum librarum pertinentia siue spectantia adeo plene et integre prout Abbates Priores Abbatisse ac alii gubernatores huiusmodi Monasteriorum Prioratuum et aliarum Religiosarum domorum adtunc habuerunt illa aut habere debuerunt in iure domorum suarum habendum et tenendum omnia et singula premissa cum omnibus suis iuribus proficuis jurisdictionibus et commoditatibus nobis heredibus et successoribus notris imperpetuum ad inde faciendum et utendum nostras proprias voluntates Cumque eciam in actu predicto provideatur quod nos aliquo et quocumque tempore post confeccionem actus illius valeamus et potuissemus ad beneplacitum nostrum ordinare constituere et declarare per literas nostras patentes sub magno sigillo nostro conficiendas quod ille et tales huiusmodi predictarum domorum Religiosarum quas supprimendas et dissoluendas esse noluissemus essent perseurerarent starent continuarent et permanerent in eisdem suis corporibus corporatis ac in eisdem suis essencialibus statu qualitate condicione robore et effectu tam in possessionibus quam aliter prout essent et fuissent ante confeccionem actus predicti absque suppressione siue dissolucione earundem aut alicuius partis inde pretextu et auctoritate eiusdem actus Et quod quilibet talis huiusmodi ordinacio et declaracio per nos sic fienda et ordinanda esset bona secura et effectualis Capitalibus gubernatoribus huiusmodi Religiosarum domorum quas supprimendas et dissoluendas esse noluissemus et successoribus suis iuxta et secundum tenores et effectus literarum patencium inde conficiendarum aliqua re siue aliquibus rebus in actu predicto incontrarium inde facto non obstante prout in actu predicto inter alia plenius continetur. pretextu cuiusquidem actus Monasterium siue Abbacia beate Marie de Croxdon Covent’ et Lich diocesis in Comitatu nostro Staffordie pro eo quod non habet terras tenementa redditus decimas porciones aut hereditamenta ultra dictum clarum annuum valorem ducentarum librarum prout certificatur in dicto Scaccario nostro et ibidem plene liquet in manibus et disposicione nostris iam existit utrum dissolueretur secundum formam et effectus actus predicti an permaneret et continuaret in suo pristino et essentiali statu condicione et qualitate prout ante confeccionem actus predicti fuit. Nos volentes dictum Monasterium siue Abbaciam beate Marie de Croxdon predictam pro diuersis causis et consideracionibus nos ad presens specialiter mouentibus in suo pristino essenciali statu corpore condicione et qualitate permanere et continuare prout ante confeccionem actus predicti fuit ac prout esset si actus ille factus non fuisset. Sciatis igitur quod nos ob fauorem quem erga Monasterium siue Abbaciam beate Marie de Croxdon predictam quod non extenditur in terris tenementis et aliis hereditamentis suis ad annuum valorem ducentarum librarum in Comitatu predicto ordinis Cistriciensis Couen et [sic] diocesis gerimus et habemus. Et ut Abbas et Religiose persone eiusdem Monasterii siue Abbacie diuino cultu ibidem celebrando deuocius intendant hospitalitatem ac alia pietatis opera ibidem uberius excerceant de gratia nostra speciali ac ex certa sciencia et mero motu nostris ordinauimus constituimus et declarauimus erigimus et renouamus quod predictum Monasterium siue Abbacia beate Marie de Croxdon predicta imperpetuum continuabit stabit et permanebit in eodem suo corpore corporato ac in eodem suo essenciali statu gradu qualitate et condicione tam in possessionibus quam in omnibus aliis rebus tam spiritualibus quam temporalibus et mixtas [sic] prout fuit tempore confeccionis actus predicti aut aliquo tempore ante confeccionem actus predicti absque suppressione sine dissolucione aliquali eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta aut alicuius partis vel parcelle inde vigore et auctoritate actus predicti. Et ulterius de uberiori gratia nostra speciali concessimus et per presentes concedimus quod Thomas Chawner professor ordinis Cistriciensis sit deinceps Abbas dicti Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta ac pro Abbate et Capitali gubernatore eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta deinceps habeatur reputetur et acceptetur eisdem modo et forma qualitate gradu condicione dignitate et robore prout dictus Thomas quarto die Februarii anno regni nostri vicesimo septimo aut antea fuit. Et quod omnes alie Religiose persone eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta modo existentes aut que quarto die Februarii dicto Anno vicesimo septimo ibidem fuerunt et iam a dicto Conuentu non separantur sint decetero et deinceps Conuentus eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta ac pro Conventu eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta deinceps habeantur reputentur et acceptentur eisdem modo et forma qualitate condicione et statu prout dicto quarto die Februarii dicto anno regni nostri vicesimo septimo aut antea fuerunt. Et quod predictus Thomas et Religiose persone predicte et omnes successores sui imperpetuum habeant et habebunt huiusmodi et eandem successionem in omnibus et per omnia prout ante dictum quartum diem Februarii dicto anno vicesimo septimo habuerunt et habere debuerunt ac prout habuissent et habere debuissent valuissent et potuissent si actus predictus factus non fuisset. Et quod predictus Thomas per nomen Abbatis dicti Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta et successores sui Abbates dicti monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta sint deinceps persone habiles implacitare et implacitari in omnibus sectis placitis querelis accionibus petiticionibus tam realibus quam personalibus et mixtis et aliis quibuscumque in quibuscumque Curiis et locis ac coram quibuscumque Judicibus siue Justiciariis tam spiritualibus quam temporalibus licet tangat nos heredes aut successores nostros et ad faciendum excercendum et exequendum omnia et singula alia quecumque ut Abbates dicti Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta fecissent et facere potuissent ante confeccionem actus predicti. Ac prout fecissent et facere potuissent si idem actus minime factus et editus fuisset. Et quod predictus Abbas et Religiose persone predicte ut Abbas et Conuentus Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta et successores sui Abbates et Conuentus Monasterii siue Abbacie illius habeant gaudeant et teneant ac habere possint et valeant imperpetuum totum predictum Monasterium siue Abbaciam beate Marie de Croxdon predicta necnon ecclesiam Campanalia scitum Cimitorium fundum ambitum precinctum et circuitum ecclesie eiusdem ac omnia et singula Maneria terras tenementa redditus reversiones servicia possessiones penciones perpetuitates et hereditamenta nostra quecumque necnon commoditates ornamenta iocalia bona et catalla et alias res quascumque tam spirituales quam temporales eidem Monasterio siue Abbacie quouismodo spectantia siue pertinentia modo et forma prout haberent gauderent et tenerent aut habere gaudere et tenere potuissent et valerent si actus predictus factus et editus non fuisset. Et pro maiore securitate de et in premssiis prefatis Abbati et Conuentui Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta et successoribus suis adhibenda Sciatis insuper quod nos de uberiori gratia nostra speciali dedimus et concessimus ac per presentes damus et concedimus prefato Abbati dicti Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta et Conuentui eiusdem loci et successoribus suis totum dictum Monasteruim siue Abbaciam beate Marie de Croxdon predicta necnon totum situm fundum ambitum precinctum et circuitum ecclesiam Campanile et Cimitorium eiusdem Monasterii siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta ac omnia et singula domos Maneria mesuagia terras tenementa boscos subboscos redditus reversiones servicia feoda Militum Warda maritagia relevia escaeta parcos warrenas stagna vivaria piscarias communas Rectorias vicarias advocaciones et patronatus ecclesiarum Capellarum et Cantariarum terras glebas penciones porciones decimas oblaciones Curias letas visus franci plegii libertates jurisdictiones franchesias et alia iura possessiones et hereditamenta quecumque ac omnia bona et catalla Campanas iocalia ornamenta et alia quecumque eidem Monasterio siue Abbacie beate Marie de Croxdon predicta nuper spectantia siue pertinencia. Et que predictus Abbas et Conventus quarto die Februarii dicto anno vicesimo septimo aut antea vel postea in iure Monasterii siue Abbacie illius habuerunt tenuerunt vel gauisi fuerunt. Et que ad manus nostras racione et pretextu actus predicti devenerunt et devenire debuerunt adeo plene et integre et in tam amplis modo et forma prout dicti Abbas et Conuentus dicto quarto die Februarii dicto Anno vicesimo septimo et ante faccionem actus predicti in iure Monasterii siue Abbacie predicte illa habuerunt tenuerunt vel gauisi fuerunt et adeo plene et integre ac in tam amplis modo et forma prout illa racione pretextu vigore et auctoritate actus predicti ad manus nostras devenerunt et devenire debuerunt aut in manibus nostris iam existunt vel existere deberent. Habendum tenendum et gaudendum predictum Monasterium siue Abbaciam beate Marie de Croxdon predicta ac omnia et singula cetera premissa cum suis iuribus pertinenciis et commoditatibus uniuersis prefato Thome Abbati dicti Monasterii siue Abbacie illius et Conuentui eiusdem loci et successoribus suis in puram et perpetuam elemosinam imperpetuum de nobis et heredibus nostris de fundacione nostra et non aliter. Soluendo et faciendo Capitalibus dominis terrarum et tenementorum predictorum et ceterorum premissorum et cuiuslibet inde parcelle redditus et seruicia inde eis et eorum cuilibet debita et de iure consueta. Prouiso semper quod prefati. Abbas et Conuentus unanimi consensu pro se et successoribus suis per presentes concedant nobis et heredibus nostris quod predicti Abbas et Conuentus et successores sui imperpetuum soluant aut solui faciant nobis heredibus et successoribus nostris omnes decimas et primos fructus quocienscumque euenire contigerint eodem modo et forma atsi dictum Monasterium siue Abbacia suppressum dissolutum siue datum nobis per actum predictum non fuisset. Ac secundum vim formam et effectum cuiusdam actus parliamenti pro decimis et primis fructibus editi et prouisi Et predicti Abbas et Conuentus concedunt per presentes quod ipsi et successores sui imperpetuum bene et fideliter custodiant et obseruabunt omnes et omnimodi regulas ordinaciones et statuta per nos ut supremum caput Anglicane ecclesie siue Ministros nostros et successores nostros bonum regimen dicti Monasterii siue Abbacie et Religiosorum virorum eiusdem Monasterii siue Abbacie concernencia siue tangencia imposterum prouidenda assignanda et appunctuanda. Eo quod expressa mencio etc. In cuius etc. Teste Rege apud Westmonasterium secundo die Julii.
per ipsum Regem et de dato etc.
APPENDIX II
DEED OF SURRENDER OF CROXDEN
[Exchequer Augmentation Office; Deeds of Surrender, No. 66, Crokesden Abbey, Cistercians]