[804] The imitation of different dialects and of the manners of different districts spring from the same tendency. Comp. p. 155.

[805] Jo. Pici oratio de hominis dignitate. The passage is as follows: ‘Statuit tandem optimus opifex ut cui dari nihil proprium poterat commune esset quidquid privatum singulis fuerat. Igitur hominem accepit indiscretae opus imaginis atque in mundi posito meditullio sic est allocutus; Nec certam sedem, nec propriam faciem, nec munus ullum peculiare tibi dedimus, O Adam, ut quam sedem, quam faciem, quae munera tute optaveris, ea pro voto pro tua sententia habeas et possideas. Definita caeteris natura inter praescriptas a nobis leges coercetur, tu nullis augustiis coercitus pro tuo arbitrio, in cujus manus te posui, tibi illam praefinies. Medium te mundi posui ut circumspiceres inde commodius quidquid est in mundo. Nec te caelestem neque terrenum, neque mortalem neque immortalem fecimus, ut tui ipsius quasi arbitrarius honorariusque plastes et fictor in quam malueris tute formam effingas. Poteris in inferiora quae sunt bruta degenerare, poteris in superiora quae sunt divina ex tui animi sententia regenerari. O summam dei patris liberalitatem, summam et admirandam hominis felicitatem. Cui datum id habere quod optat, id esse quod velit. Bruta simulatque nascuntur id secum afferunt, ut ait Lucilius, e bulga matris quod possessura sunt; supremi spiritus aut ab initio aut paulo mox id fuerunt quod sunt futuri in perpetuas aeternitates. Nascenti homini omnifaria semina et omnigenae vitæ germina indidit pater; quæ quisque excoluerit illa adolescent et fructus suos ferent in illo. Si vegetalia, planta fiet, si sensualia, obbrutescet, si rationalia, coeleste evadet animal, si intellectualia, angelus erit et dei filius, et si nulla creaturarum sorte contentus in unitatis centrum suae se receperit, unus cum deo spiritus factus in solitaria patris caligine qui est super omnia constitutus omnibus antestabit.’

The speech first appears in the commentationes of Jo. Picus without any special title; the heading ‘de hominis dignitate’ was added later. It is not altogether suitable, since a great part of the discourse is devoted to the defence of the peculiar philosophy of Pico, and the praise of, the Jewish Cabbalah. On Pico, see above, p. 202 sqq.; and below; part. vi. chap. 4. More than two hundred years before, Brunetto Latini (Tesoro, lib. i. cap. 13, ed. Chabaille, p. 20) had said: ‘Toutes choses dou ciel en aval sont faites pour l’ome; mais li hom at faiz pour lui meisme.’ The words seemed to a contemporary to have too much human pride in them, and he added: ‘e por Dieu amer et servir et por avoir la joie pardurable.’

[806] An allusion to the fall of Lucifer and his followers.

[807] The habit among the Piedmontese nobility of living in their castles in the country struck the other Italians as exceptional. Bandello, parte ii. nov. 7 (?).

[808] This was the case long before printing. A large number of manuscripts, and among them the best, belonged to Florentine artisans. If it had not been for Savonarola’s great bonfire, many more of them would be left.

[809] Dante, De monarchia, l. ii. cap. 3.

[810] Paradiso, xvi. at the beginning.

[811] Dante, Convito, nearly the whole Trattato, iv., and elsewhere. Brunetto Latini says (Il tesoro, lib. i. p. ii. cap. 50, ed. Chabaille, p. 343): ‘De ce (la vertu) nasqui premierement la nobleté de gentil gent, non pas de ses ancêtres;’ and he warns men (lib. ii. p. ii. cap. 196, p. 440) that they may lose true nobility by bad actions. Similarly Petrarch, de rem. utr. fort. lib. i. dial. xvii.: ‘Verus nobilis non nascitur, sed fit.’

[812] Poggi Opera, Dial. de nobilitate. Aristotle’s view is expressly combatted by B. Platina, De vera nobilitate.