[833] See on this point the Venetian books of fashions, and Sansovino, Venezia, fol. 150 sqq. The bridal dress at the betrothal—white, with the hair falling freely on the shoulders—is that of Titian’s Flora. The ‘Proveditori alle pompe’ at Venice established 1514. Extracts from their decisions in Armand Baschet, Souvenirs d’une Mission, Paris, 1857. Prohibition of gold-embroidered garments in Venice, 1481, which had formerly been worn even by the bakers’ wives; they were now to be decorated ‘gemmis unionibus,’ so that ‘frugalissimus ornatus’ cost 4,000 gold florins. M. Ant. Sabellici, Epist. lib. iii. (to M. Anto. Barbavarus).

[834] Jovian. Pontan. De Principe: ‘Utinam autem non eo impudentiae perventum esset, ut inter mercatorem et patricium nullum sit in vestitu ceteroque ornatu discrimen. Sed haec tanta licentia reprehendi potest, coerceri non potest, quanquam mutari vestes sic quotidie videamus, ut quas quarto ante mense in deliciis habebamus, nunc repudiemus et tanquam veteramenta abjiciamus. Quodque tolerari vix potest, nullum fere vestimenti genus probatur, quod e Galliis non fuerit adductum, in quibus levia pleraque in pretio sunt, tametsi nostri persaepe homines modum illis et quasi formulam quandam praescribant.’

[835] See e.g. the Diario Ferrarese, in Murat. xxiv. col. 297, 320, 376, sqq., in which the last German fashions are spoken of; the chronicler says, ‘Che pareno buffoni tali portatori.’

[836] This interesting passage from a very rare work may be here quoted. See above, p. 83 note 1. The historical event referred to is the conquest of Milan by Antonio Leiva, the general of Charles V., in 1522. ‘Olim splendidissime vestiebant Mediolanenses. Sed postquam Carolus Cæsar in eam urbem tetram et monstruosam Bestiam immisit, it a consumpti et exhausti sunt, ut vestimentorum splendorem omnium maxime oderint, et quemadmodum ante illa durissima Antoniana tempora nihil aliud fere cogitabant quam de mutandis vestibus, nunc alia cogitant ac in mente versant. Non potuit tamen illa Leviana rabies tantum perdere, neque illa in exhausta depraedandi libidine tantum expilare, quin a re familiari adhuc belle parati fiant atque ita vestiant quemadmodum decere existimant. Et certe nisi illa Antonii Levae studia egregios quosdam imitatores invenisset, meo quidem judicio, nulli cederent. Neapolitani nimium exercent in vestitu sumptus. Genuensium vestitum perelegantem judico neque sagati sunt neque togati. Ferme oblitus eram Venetorum. Ii togati omnes. Decet quidem ille habitus adulta aetate homines, juvenes vero (si quid ego judico) minime utuntur panno quem ipsi vulgo Venetum appellant, ita probe confecto ut perpetuo durare existimes, saepissime vero eas vestes gestant nepotes, quas olim tritavi gestarunt. Noctu autem dum scortantur ac potant, Hispanicis palliolis utuntur. Ferrarienses ac Mantuani nihil tam diligenter curant, quam ut pileos habeant aureis quibusdam frustillis adornatos, atque nutanti capite incedunt seque quovis honore dignos existimant, Lucenses neque superbo, neque abjecto vestitu. Florentinorum habitus mihi quidem ridiculus videtur. Reliquos omitto, ne nimius sim.’ Ugolinus Verinus, ‘de illustratione urbis Florentiae’ says of the simplicity of the good old time:

‘Non externis advecta Britannis
Lana erat in pretio, non concha aut coccus in usu.’

[837] Comp. the passages on the same subject in Falke, Die deutsche Trachten- und Modenwelt, Leipzig, 1858.

[838] On the Florentine women, see the chief references in Giov. Villani, x. 10 and 150 (Regulations as to dress and their repeal); Matteo Villani, i. 4 (Extravagant living in consequence of the plague). In the celebrated edict on fashions of the year 1330, embroidered figures only were allowed on the dresses of women, to the exclusion of those which were painted (dipinto). What was the nature of these decorations appears doubtful. There is a list of the arts of the toilette practised by women in Boccaccio, De Cas. Vir. Ill. lib. i. cap. 18, ‘in mulieres.’

[839] Those of real hair were called ‘capelli morti.’ Wigs were also worn by men, as by Giannozzo Manetti, Vesp. Bist. Commentario, p. 103; so at least we explain this somewhat obscure passage. For an instance of false teeth made of ivory, and worn, though only for the sake of clear articulation, by an Italian prelate, see Anshelm, Berner Chronik, iv. p. 30 (1508). Ivory teeth in Boccaccio, l. c.: ‘Dentes casu sublatos reformare ebore fuscatos pigmentis gemmisque in albedinem revocare pristinam.’

[840] Infessura, in Eccard, Scriptores, ii. col. 1874: Allegretto, in Murat. xxiii. col. 823. For the writers on Savonarola, see below.

[841] Sansovino, Venezia, fol. 152: ‘Capelli biondissimi per forza di sole.’ Comp. p. 89, and the rare works quoted by Yriarte, ‘Vie d’un Patricien de Venise’ (1874), p. 56.