It is worth while to compare with this the coronation oath of king Eirek Magnusson, of Norway, which we learn from the following valuable document of July 25th, 1280.
“Pateat universis tam clericis quam laicis per regnum Norwegie constitutis presens scriptum visuris vel audituris quod anno domini mo. cco. lxxxo. in festo sancti Suithuni Bergio in ecclesia cathedrali magnificus princeps et nobilis dominus . Eiricus dei gracia rex Norwegie illustris filius domini Magni quondam regis coram reverendo patre et venerabili domino Johanne secundo divina miseracione . Nidrosiensi archiepiscopo qui eum coronando in regem coronam capiti eius inposuit . ipsiusque suffraganeis et multis clericis et laicis qui presentes fuerant . tactis ewangeliis iuramentum prestitit in hunc modum . Profiteor et promitto coram deo et sanctis eius a modo pacem et iusticiam ecclesie dei . populoque mihi subiecto observare . pontificibus et clero . prout teneor . condignum honorem exhibere . secundum discrecionem mihi a deo datam . atque ea que a regibus ecclesiis collata ac reddita sunt . sicut compositum est inter ecclesiam et regnum . inviolabiliter conservare . malasque leges et consuetudines perversas precipue contra ecclesiasticam libertatem facientes abolere et bonas condere prout de concilio fidelium nostrorum melius invenire poterimus . þæt jatta ek gudi ok hans helgum mannum . at ek skal vardvæita frid ok rettyndi hæilagre kirkiu ok þui folki sem ek er overðugr ivir skipaðr . Byscopum ok lærdom mannum skal ek væita vidrkvæmelega soemd efter þui sem ek er skyldugr . ok gud giæfr mer skynsemd til . ok þa luti halda obrigðilega . sem af konunggum ero kirkiunni gefner . ok aftr fegner sua sem samþykt er millum kirkiunnar ok rikissens . Rong log ok illar siðueniur einkanlega þær . sem mote ero hæilagrar kirkiu frælsi af taka ok betr skipa, eftir þui sem framazt faam ver raad til af varoni tryggastu mannum . Cum igitur ante coronacionem dicti regis dubitacio fuerit . de regis iuramento . volens predictus pater ne huiusmodi dubitacio rediviva foret in posterum precavere. utile quippe etenim est eam rem cognitam esse que ignorata vel dubia possit occasionem litigii ministrare . iuramentum seu professionem factam a domino rege . ad perpetuam memoriam . presentibus literis duxit inserendam . et ad pleniorem rei evidenciam sigillum suum apposuit una cum sigillis venerabilium partum . domini Andree Osloensis . Jorundi Holensis . Erlendi Ferensis . Arnonis Skalotensis . Arnonis Stawangrensis . Nerue Bergensis . Thorfinni Hamarensis suffraganeorum Nidrosiensis ecclesie . Actum viii. Kal. Augusti loco et anno supradictis.”—Diplomatarium Norwegicum, No. 69. p. 62.
It is very uncertain at what time the custom of coronation, and unction, by the hands of the clergy, commenced. The usurpation which Pipin ventured and Pope Zachary lent himself to, which Charlemagne repeated and Pope Leo confirmed, may have acted as a valuable precedent, especially as the power of the King was sufficient to justify the claim of the Pope. Thirty years later (A.D. 787), the English bishops put forward the somewhat bold claim to be, with the seniores populi, electors of the king: “Duodecimo sermone sanximus; Ut in ordinatione regum nullus permittat pravorum praevalere assensum; sed legitime reges a sacerdotibus et senioribus populi eligantur, et non de adulterio vel incoestu procreati; quia sicut nostris temporibus ad sacerdotium, secundum Canones, adulter pervenire non potest, sic nec Christus domini esse valet, et rex totius regni, et haeres patriae, qui ex legitimo non fuerit connubio generatus.” Conc. Calcuth. Legat. Spelm. p. 296. No doubt from their position in the Witena gemót, and the authority which they derived from their birth as well as station, they always played an important part in the elections of kings, but not quite so leading a part in the eighth century as they here attempt to claim. The Diplomatarium Norwegicum supplies an interesting illustration of the above-cited canon, in a dispensation issued by Pope Innocent IV. (A.D. 1246) to Haakon Haakonson, from the disqualification of illegitimate birth: “Cum itaque clare memorie Haquinus, Norwegie rex pater tuus, te, prout accepimus, solutus susceperit de soluta, nos tuam celsitudinem speciali benevolentia prosequentes, ut huiusmodi non obstante defectu ad regalis solii dignitatem et omnes actus legitimos admittaris, nec non quod heredes tui legitimi tibi in dominio et honore succedant, fratrum nostrorum communicato consilio, tecum auctoritate apostolica dispensamus.” No. 38, p. 30. This was not however considered a valid ground of objection among the Anglosaxons, if the personal qualities of the prince were such as to recommend him. From the words used by William of Malmesbury we might infer that as late as the time of Æðelstán, the functions of the bishops at the coronation were confined to anathematizing those who would not be obedient subjects, but that the nobles performed the actual coronation: he cites the following lines from an earlier author, and one apparently contemporaneous with Æðelstán himself:—
“Tunc iuvenis nomen regni clamatur in omen,
Ut fausto patrias titulo moderetur habenas:
Conveniunt proceres et componunt diadema,
Pontifices pariter dant infidis anathema.”
De Gest. ii. § 133.
That Harold crowned himself is an old story; but it is very certain that whatever he did, was done with the full consent of the Witena gemót.
[50]. See hereafter the several chapters [Ealdorman], [Geréfa] and [Witena gemót].