P. 4, line 6, “Saepenumero admirari soles, nepos, laboriosi itineris mei causam et aliquando acrius sub nomine levitatis et inconstantiae propositum accusare ...”; line 17, “Et ego, si tibi idem videtur, causam erroris mei—ita enim vocare soles—paucis edisseram et multiplicem labyrinthum ad unum honesti exitum vocabo ...”; line 22, “Ego rem, quam per biennium celavi, ut tibi morem geram aperiam....”
P. 34, line 3, “Hactenus, carissime nepos, tibi causam itineris mei per diversarum regionum doctores flexi satagens explicavi, ut et me injustae accusationis tuae onere alleviarem et tibi eorundem studiorum affectum applicarem....”
[109] P. 33, line 13, “... a Salerno veniens in Graecia maiore ...”; also p. 32, line 27, “Quod enim Gallica studia nesciunt, transalpina reserabunt; quod apud Latinos non addisces, Graecia facunda docebit.”
[110] P. 4, line 25, “Erat praeterito in anno vir quidam apud Turonium ... et te eius probitas non lateat, qui una ibi mecum adesses.”
[111] Quest. nat., cap. 51, “Cum semel in partibus Antiochenis pontem civitatis Manistre transires, ipsam pontem simul etiam totam ipsam regionem terre motu contremuisse.” It is true that this remark is put into the nephew’s mouth, but it is probably meant to refer to an incident of Adelard’s recent trip abroad and not to some previous one.
[112] Quest. nat., proemium, “Meministi, nepos, septennio iam transacto, cum te in gallicis studiis pene puerum iuxta laudisdunum una cum ceteris auditoribus meis dimiserim, id inter nos convenisse ut arabum studia pro posse meo scrutarer, te vero gallicarum sententiarum in constantiam non minus acquireres?
(Nepos) Memini eo quoque magis quod tu discedens philosophie attentum futurum me fidei promissione astringeres.”
[113] De eodem, p. 4, line 10, “cum in pueritia adhuc detinearis.” In this treatise, too, Adelard himself is regularly spoken of as iuvenis, which is, however, an exceedingly vague word.
[114] “pene puerum.”
[115] Latin MS 2389, a twelfth century parchment, of the Bibliothèque Nationale, Paris. The Questiones naturales end at fol. 82v, whence the De eodem et diverso continues to fol. 91v. The manuscript is described by Willner at p. 37 of his edition of the De eodem et diverso.