U Manik Raitong bad ka Sharati jong u.

La don uwei u bríw shaphang shatei ha ka ri Khasi ha khap ri Bhoi uba kyrteng U Manik. Ki bríw ki la sin ia u U Manik Raitong namar ba u long u khun swet uba la iap baroh ki kymi, ki kypa, ki hynmen, ki para bad ki kur ki jaid. U long ruh uba duk shibun. Une U Manik Raitong u dap da ki jingsngowsih synia sngi, u iam ud jilliw ha la ka mynsim namar la ka jinglong khun swet long pukir. Um jiw kwah ban iaid kai leh kai kum ki para samla; u sum da ka dypei da ka khyndew ia lade, u pynleit la ki sngi ki por tang ha ki jingud ki jingiam ba u sngowisynei ia ka pyrthei sngi ba shem shitom haduh katne. Te u la thaw kawei ka sharati ban put ka jingiam bríw bad jingriwai sngowisynei. Mynsngi mynsngi u jiw leit bylla pynlur masi haba la don ba wer, haba ym don u shong khop-khop ha la iing, u iam u ud, u sum dypei sum khyndew halor la ki jain syrdep jot. Mynmiet mynmiet u sum u sleh, u kup bha kup khuid; bad ynda u la lah bam lah dih u shim ka sharati u put hadúh ban da shai. Barobor u jiw leh kumta. Ha kaba put ruh u long uba nang shibún, u don khadar jaid ki jingput kiba kongsan tam ha ka jingput jong u. Te la don ka mahadei ha kata ka shnong kaba u tynga jong ka u long u Siem Rangbah ha ka Hima. Une u Siem u leit sha Dykhar ban pyndep bun jaid ki kam Siem jong u, bad u dei ban jah slem na la iing. Kane ka mahadei ha kawei ka miet haba ka la ioh sngow ba'riew ka sharati U Raitong ka la sngowbha shibun eh ban sngap, bad haba ka la sngap ka la sngow ieit sngowisynei ia U Raitong haduh ba ka la khie joit shiteng synia ban leit kai sha U Raitong. Te haba ka la poi tiap ha khymat ka iing jong u ka la phah plie ban wan kai. U Raitong u ong ym lah ban plie namar kam long ka por ba dei ban wan kai. Kumta u put la ka jingput bad la ka jingshad nohlyngngeb pynjem ryndang jaw ummat. Te ke mahadei, haba ka la khymih na kawei ka thliew kaba pei, ka la iohih ia u; hangta lei-lei kam don pyrthei shuh haduh ba ka la kyddiah ia ki jingkhang bad ka la rung shapoh iing. Kumta U Raitong u la wai noh la ka jingput bad u sngowsib, halor ba shem kat kane ka pyrthei sngi, sa kane ruh nang wan leh ih-bein kumne. Haba ka la lam pynsboi ia u, U Raitong u la sneng ia ka bad u la phah nob ia ka, te ka la leit noh haba ka sydang ban shai pher. U Raitong u la law la ki jain bha, u la shim la ki syrdep bad, u dypei ban leh kumta u jiw leh bad u la leit pynlur masi. Hinrei kane ka mahadei ka la riam ia u da kawei pat ka buit. Te katba u Siem u nangsah ha Dykhar ka la nang kha i wei i khun shinrang, bad haba u la wan u la sngow phylla shibun eh ba ka la ioh khun haba um don. La u kylli byniah katno-katno ruh kam phla satia. Kumta U Siem u la lum ia u tymmen u san, u khynraw khyndein, baroh ban bishar, te haba ym shem sabud ei ei shaphang kane ka kam, kumta u buh ha kawei ka sngi ba yn wan u shinrang briw baroh katha don, kin wallam bad lakait kawei-kawei man u bríw. Ynda la poi kata ka sngi, baroh ki la wan na ka hima, bad U Siem u ong, phin shonq tawiar baroh, pynih la ka kait, ngin buh ia une u khunlung ha pyddeng, jar haba une a khunlung un leit uta dei u kypa bad uba klim, ia uta yn shoh tangon ha bynda iap kum ka ain ka jiw long. Kumta te haba la shong tawiar u paitbah byllin, la bah ia uta u khunlung ha pyddeng. Uta u khunlung um leit hano-hano ruh, la khot la khroh. U Siem katno katno ruh um treh. "To ia ia kynmaw sa man u bym don hangne" ong U Siem. Baroh ki ong, "ym don shuh, sa tang U Raitong." "Khot te ia U Raitong," ong U Siem. Don katto katne na pyddeng uta a paitbah kiba ong. "Ym khot makna ia uba pli, uba kum u ksew, u miaw, yn nai Siem." "Em shu khot wei u kynja shinrang briw dei ban wan." Te la khot is u, bad haba u la poi tiap uta u khunlung u khymih u sam rykhie bad u leit bud ia U Raitong. Kumta risa shar u paitbah baroh ba U Raitong u la klim ia ka mahadei. Te U Siem bad la ki Myntri ki la ai hukum ban leit pyniap noh ia U Raitong sharud nong. Te u ong "phi da sngowbha shu thaw da la ka jingthang ngan thang hi ia lade wei nga u riwnar ruser. Kumta ki la shah ia kata ka jingpan jong u. Te U Raitong u la ong ha kita kiba thaw jingthang. "Ynda nga poi sha jan jingthang sa nang ai ding lypa ngan sa nang thang hi, phi kynriah noh sha jingngai. Kumta U Raitong u wan sum wan sleh, u kup bha sem bha, u shim ka sharati u put, u leit da kaba iaid dadin shaduh jingthang. Te ynda u la poi ha jan ki la buh ding kumta u la ong; ynda poi ha jingthang u iaid tawiar lai sin ia ka, u sih ka sharati ha khyndew, bad u thang ia lade. Ka Mahadei ruh da kaba kyrkieh ka la mareh sha kata ka jingthang bad ka ruh ka la thang lem hangta ia lade. Kumta ynda la ing U Raitong bad kata Ka Mahadei, long da ka um ha kata ka nongrim jingthang, bad mih u shken uba long ka mat sha khongpong. Naduh U Raitong sa long ka sharati haduh mynta ban put iam briw ban pynih la ki jingsngowsih na ka bynta kiba la iap.

CHAPTER VI

Miscellaneous

Teknonomy.

The Khasis, like the Alfoors of Poso in Celebes, seem to be somewhat reluctant to utter the names of their own immediate relations, and of other people's also. Parents are very frequently called the mother of so and so (the child's name being mentioned), or the father of so and so, cf. Ka kmi ka Weri, U kpa u Philip. The actual names of the parents, after falling into desuetude, are often entirely forgotten. The origin of the practice may be that the Khasis, like the Alfoors, were reluctant to mention their parents by name for fear of attracting the notice of evil spirits. The practice of teknonomy, however, is not confined to the Khasis or the Alfoors of Celebes (see footnote to page 412 of the "Golden Bough"). The custom is also believed to have been prevalent to some extent not long ago in some parts of Ireland.

The advent of the Welsh Missionaries and the partial dissemination of English education has in some cases produced rather peculiar names. I quote some instances:—

U Water Kingdom, Ka Mediterranean Sea, Ka Red Sea; U Shakewell Bones,
U Overland, Ka Brindisi, Ka Medina, Ka Mary Jones, U Mission, and
Ka India.

Khasi Method of Calculating Time.

The Khasis adopt the lunar month, u bynai, twelve of which go to the year ka snem. They have no system of reckoning cycles, as is the custom with some of the Shan tribes. The following are the names of the months:—