Lo, while we gaze, an ample state
Adorns thee; what a lustrous sheen
Plays on thy lips! with what a weight
Thy reverent Genius toils within!
For him on whom thy calm glance flows
His star sheds down a fuller ray;
The light that o'er thine aspect glows
Is brighter than the shafts of Day.
And there is cause. The Lord of heaven,
Whose altar thou hast made so fair,
Pours back the light that thou hast given,
With glory meets His worshipper.
Lo, on the threshold of thy God
While thou dost stoop on bended knee,
The altar from on high doth nod,
Its plausive wings are bent to thee.
And, glowing with his duty's worth,
Each starry-tressèd chorister
With look that savours not of earth
Tends like a rosy cherub there.
And rightly. For, when ruin-wreck'd,
With prayers and outstretch'd hands the fane
Bemoan'd itself in all neglect,
And sought elsewhere for help in vain,—
To thee by its own vows 'tis bound,
And now repays thee. At the shrine
Whose cry so well thy ears hath found
Long, long may prayer and praise be thine!
LECTORI.
Salve. Jamque vale. Quid enim quis pergeret ultra?
Qua jocus et lusus non vocat, ire voles?
Scilicet hic, Lector, cur noster habebere, non est;
Deliciis folio non faciente tuis.
Nam nec Acidalios halat mihi pagina rores;
Nostra Cupidineae nec favet aura faci.
Frustra hinc ille suis quicquam promiserit alis:
Frustra hinc illa novo speret abire sinu.
Ille e materna melius sibi talia myrto;
Illa jugis melius poscat ab Idaliis.
Quaerat ibi suus in quo cespite surgat Adonis,
Quae melior teneris patria sit violis.
Illinc totius Florae, verisque, suique
Consilio, ille alas impleat, illa sinus.
Me mea, casta tamen, si sit rudis, herba coronet:
Me mea, si rudis est, sit rudis, herba juvat.
Nulla meo Circaea tument tibi pocula versu:
Dulcia, et in furias officiosa tuas.
Nulla latet Lethe, quam fraus tibi florea libat,
Quam rosa sub falsis dat malefida genis.
Nulla verecundum mentitur mella venenum:
Captat ab insidiis linea nulla suis.
Et spleni, et jecori foliis bene parcitur istis.
Ah, male cum rebus staret utrumque meis!
Rara est quae ridet, nulla est quae pagina prurit,
Nulla salax, si quid norit habere salis.
Non nudae Veneres, nec, si jocus, udus habetur:
Non nimium Bacchus noster Apollo fuit.
Nil cui quis putri sit detorquendus ocello;
Est nihil obliquo quod velit ore legi.
Haec coram atque oculis legeret Lucretia justis;
Iret et illaesis hinc pudor ipse genis.
Nam neque candidior voti venit aura pudici
De matutina virgine thura ferens:
Cum vestis nive vincta sinus, nive tempora fulgens,
Dans nive flammeolis frigida jura comis,
Religiosa pedum sensim vestigia librans,
Ante aras tandem constitit, et tremuit.
Nec gravis ipsa suo sub numine castior halat
Quae pia non puras summovet ara manus.
Tam Venus in nostro non est nimis aurea versu:
Tam non sunt pueri tela timenda dei.
Saepe puer dubias circum me moverat alas,
Jecit et incertas nostra sub ora faces;
Saepe vel ipse sua calamum mihi blandus ab ala,
Vel matris cygno de meliore dedit;
Saepe Dionaeae pactus mihi serta coronae;
Saepe: Meus vates tu, mihi dixit, eris.
I procul, i cum matre tua, puer improbe, dixi:
Non tibi cum numeris res erit ulla meis.
Tu Veronensi cum passere pulchrior ibis:
Bilbilicisve queas comptius esse modis.
Ille tuos finget quocunque sub agmine crines:
Undique nequitiis par erit ille tuis.
Ille nimis, dixi, patet in tua proelia campus:
Heu, nimis est vates et nimis ille tuus!
Gleba illa, ah, tua quam tamen urit adultera messis!
Esset Idumaeo germine quanta parens!
Quantus ibi et quantae premeret puer ubera matris!
Nec coelos vultu dissimulante suos.
Ejus in isto oculi satis essent sidera versu;
Sidereo matris quam bene tuta sinu!
Matris ut hic similes in collum mitteret ulnas,
Inque sinus niveos pergeret, ore pari;
Utque genis pueri haec aequis daret oscula labris,
Et bene cognatis iret in ora rosis;
Quae Mariae tam larga meat, quam disceret illic
Uvida sub pretio gemma tumere suo!
Staret ibi ante suum lacrymatrix Diva Magistrum:
Seu levis aura volet, seu gravis unda cadat;
Luminis haec soboles, et proles pyxidis illa,
Pulchrius unda cadat, suavius aura volet.
Quicquid in his sordet demum, luceret in illis.
Improbe, nec satis est hunc tamen esse tuum?
Improbe, cede, puer: quid enim mea carmina mulces?
Carmina de jaculis muta futura tuis.
Cede, puer, qua te petulantis fraena puellae;
Turpia quae revocant pensa procacis herae;
Qua miseri male pulchra nitent mendacia limi;
Qua cerussatae, furta decora, genae;
Qua mirere rosas, alieni sidera veris;
Quas nivis haud propriae bruma redempta domat.
Cede, puer, dixi et dico; cede, improba mater:
Altera Cypris habet nos; habet alter Amor.
Scilicet hic Amor est; hic est quoque mater Amoris.
Sed Mater virgo; sed neque caecus Amor.
O Puer! ô Domine! ô magnae reverentia Matris,
Alme tui stupor et relligio gremii!
O Amor, innocuae cui sunt pia jura pharetrae,
Nec nisi de casto corde sagitta calens!
Me, Puer, ô certa, quem figis, fige sagitta;
O tua de me sit facta pharetra levis!
Quodque illinc sitit et bibit, et bibit et sitit usque;
Usque meum sitiat pectus, et usque bibat.
Fige, Puer, corda haec. Seu spinis exiguus quis,
Seu clavi aut hastae cuspide magnus ades;
Seu major cruce cum tota; seu maximus ipso
Te corda haec figis denique; fige, Puer.
O metam hanc tuus aeternum inclamaverit arcus:
Stridat in hanc teli densior aura tui.
O tibi si jaculum ferat ala ferocior ullum,
Hanc habeat triti vulneris ire viam.
Quique tuae populus cunque est, quae turba, pharetrae;
Hic bene vulnificas nidus habebit aves.
O mihi sis bello semper tam saevus in isto!
Pectus in hoc nunquam mitior hostis eas.
Quippe ego quam jaceam pugna bene sparsus in illa!
Quam bene sic lacero pectore sanus ero!
Haec mea vota. Mei sunt haec quoque vota libelli.
Haec tua sint, Lector, si meus esse voles.
Si meus esse voles, meus ut sis, lumina, Lector,
Casta, sed ô nimium non tibi sicca, precor.
Nam tibi fac madidis meus ille occurrerit alis,
Sanguine, seu lacryma diffluat ille sua:
Stipite totus hians, clavisque reclusus, et hasta:
Fons tuus in fluvios desidiosus erit?
Si tibi sanguineo meus hic tener iverit amne,
Tune tuas illi, dure, negabis aquas?
Ah durus! quicunque meos, nisi siccus, amores
Nolit, et hic lacrymae rem neget esse suae.
Saepe hic Magdalinas vel aquas vel amaverit undas;
Credo nec Assyrias mens tua malit opes.
Scilicet ille tuos ignis recalescet ad ignes;
Forsan et illa tuis unda natabit aquis.
Hic eris ad cunas, et odoros funere manes:
Hinc ignes nasci testis, et inde meos.
Hic mecum, et cum matre sua, mea gaudia quaeres:
Maturus Procerum seu stupor esse velit;
Sive per antra sui lateat, tunc templa, sepulchri:
Tertia lux reducem, lenta sed illa, dabit.
Sint fidae precor, ah, dices, facilesque tenebrae;
Lux mea dum noctis, res nova! poscit opem.
Denique charta meo quicquid mea dicat amori,
Illi quo metuat cunque, fleatve, modo,
Laeta parum, dices, haec, sed neque dulcia non sunt:
Certe et amor, dices, hujus amandus erat.