[Sidenote: Triadum Liber.] Britannos autem cum Cimbris et Gallis permistos fuisse in expeditionibus illis in Italiam et Græciam videtur. Nam præter nomen commune in Britannico Triadum libro vetustissimo, vbi tres maximi exercitus, qui è Britannis conscripti erant, memorantur, proditum est, exterum quendam ducem longè maximum exercitum hinc contraxisse, qui, populata magna Europæ parte tandem ad Græcum mare (forsitan Galatiam innuit) consederit.

Britomarum item ducem inter illos militarem, cuius meminit Florus et
Appianus, Britonem fuisse nomem euincit, quod Britonem magnum significat.
Nec torquebo illud Strabonis, qui Brennum natione Prausum fuisse scribit vt
natione Britonem faciam.

The same in English.

It is not vnlike that the Britons accompanied the Cimbrians and Gaules in those expeditions to Italy and Greece. For besides the common name, it is recorded in that most ancient British booke called Liber Triadum, (wherein also mention is made of three huge armies that were leuied out of Britaine) that a certaine outlandish captaine gathered from hence a mightie armie; who hauing wasted a great part of Europe, at length tooke vp his abode (perhaps the Author meaneth in Gallatia) neere vnto the sea of Greece.

Likewise that the warrelike captaine Britomarus (of whom Floras and Appian doe make report) was himselfe a Briton, his very name doeth testifie, which signifieth A great Briton. Neither will I wrest that testimony of Strabo (who reporteth Brennus to haue bene a Prause by birth) that I may prooue him also to haue bene a Briton borne.

* * * * *

The trauaile of Helena.

Helena Flauia Augusta serenissimi Coeli Britannici Regis Hæres, et vnica filia, Magni Constantini Cæsaris mater, incomparabili decore, fide, religione, bonitate, ac magnificentiâ piâ, Eusebio etiam teste, per totum resplenduit orbem: Inter omnes ætatis suæ foeminas, nulla inueniebatur eâ in liberalibus artibus doctior, nulla in instrumentis musicis peritior, aut in linguis nationum copiosior. Innatam habebat ingenij claritudinem, oris facundiam, ac morum ornatissimam compositionem: Hebraicè, Græcè et Latinè erudita. Caruerat pater alia sobole (inquit Virumnius) quæ Regni solio potiretur. Illam proprerea his instrui fecit per optimos præceptores, vt eò commodius Regni tractaret negotia. Vnde ob incredibilem eius pulchritudinem, atque alias eximias animi et corporis dotes, Constantius Chlorus Cæsar illam duxit in vxorem, atque ex eâ filium in Britanniâ genuit Constantinum Magnum. Sed eo tandem Eboraci defuncto, cum Annâ illâ Euangelicâ, in sanctâ viduitate perdurauit ad vltimum vitæ diem, tota Christianæ religione dedita. Sunt enim authores, qui narrent per instam, cessante persecutione, pacem Ecclesijs datam: Ad tantam coelestis Philosophiæ; cognitionem cam ferunt post agnitum Euangelium peruenisse, vt olim multos ediderit libros, et carmina quaædam Græca, quæ hucúsque à Pontico superesse perhibentur. Visionibus admonita Hierosolymam petijt, et onmia saluatoris loca perlustrauit. Romæ tandem octogenaria foeliciter in Christo quieuit 15. Kalendas Septembris, filio adhuc superstite, anno salutis humanæ 337. Regnante apud Britannos Octauio. Huius corpus non minimâ nunc curâ Venetijs seruatur.

The same in English.

Helena. Flauia Augusta, the heire and onely daughter of Coelus sometime the most excellent King of Britaine, the mother of the Emperour Constantine the great, by reason of her singular beautie, faith, religion, goodnesse and godly Maiestie (according to the testimonie of Eusebius) was famous in all the world. Amongst all the women of her time, there was none either in the liberall arts more learned, or in instruments of musike more skilfull, or in the diuers languages of nations more abundant than herselfe. She had a naturall quicknesse or excellency of wit, eloquence of speech, and a most notable grace in all her behauiour. She was seene in the Hebrew, Greeke and Latine tongues.