* * * * *
The voyage of William Mandeuile to Ierusalem.
[Sidenote: 1177.] William Mandeuile earle of Essex, with diuers English lords and knights, went to the Holy land in the 24 yere of Henry the second. Holinshed pag. 101.
* * * * *
A great supply of money to the Holy land by Henry the 2.
The same yeere King Henry the second being at Waltham, assigned an aide to the maintenance of the Christian souldiers in the Holy lande, That is to wit, two and fortie thousand marks of siluer, and fiue hundred marks of golde. Matth. Paris and Holins. pag. 105.
* * * * *
A letter written from Manuel the Emperour of Constantinople, vnto Henrie the second King of England, Anno Dom. 1177. wherein mention is made that certaine of King Henries Noble men and subjects were present with the sayd Emperour in a battell of his against the Soldan of Iconium. Recorded by Roger Houeden, in Annalium parte posteriore, in regno Hen. 2. fol. 316, et 317.
Eodem anno Manuel Constantinopolitanus imperator, habito prælio campestri cum Soltano Iconij et illo devicto, in hac forma scripsit Domino regi Angliæ.
Manuel in Christo deo Porphyrogenitus, diuinitus coronatus, sublimis, potens, excelsus, semper Augustus, et moderator Romanorum, Comnenus, Henrico nobilissimo regi Angliæ, charissimo amico suo, salutem et omne bonum. Cum imperium nostrum necessarium reputet notificare tibi, vt dilecto amico suo, de omnibus quæ sibi obueniunt; ideò et de his quæ nunc acciderunt ei, opportunum iudicauit declarare tuæ voluntati. Igitur a principio coronationis nostræ imperium nostrum aduersus dei inimicos Persas nostrum odium in corde nutriuit, dum cerneret illos in Christianos gloriari, eleuatique in nomen dei, et Christianorum dominari regionibus. Quo circa et alio quidem tempore indifferentèr inuasit eos, et prout deus ei concessit, sic et fecit. Et quæ ab ipso frequenter patrata sunt ad contritionem ipsorum et perditionem, imperium nostrum credit nobilitatem tuam non latere. Quoniam autem et nunc maximum exercitum contra eos ducere proposuit, et bellum contra omnem Persidem mouere, quia res cogebat. Et non vt voluit multum aliquem apparatum fecit, sicut ei visum est. Veruntamen prout tempus dabat et rerum status, potentèr eos inuasit. Collegit ergo circa se imperium nostrum potentias suas: sed quia carpenta ducebat armorum, et machinarum, et aliorum instrumentorum conferentium ciuitatem expugnationibus, pondera portantia: idcircò nequaquam cum festinatione iter suum agere poterat. Ampliùs autem dum adhuc propriam regionem peragraret, antequam barbarorum aliquis aduersus nos militaret in bellis aduersarius, ægritudo difficillima fluxus ventris invasit nos, qui diffusus per agmina imperij nostri pertransibat, depopulando et interimendo multos, omni pugnatore grauior. Et hoc malum inualescens maximè nos contriuit. Ex quo verò fines Turcorum inuasimus, bella quidem primum frequentia concrepabant, et agmina Turcorum cum exercitibus imperij nostri vndique dimicabant. Sed Dei gratia ex toto à nostris in fugam vertebantur barbari. Post verò vbi ei qui illic adjacet angustiæ loci, quæ à Persis nominatur Cibrilcimam, propinquauimus, tot Persarum turmæ peditum et equitum, quorum pleræque ab interioribus partibus Persidis occurrerant in adiutorium contribulium suorum, exercitui nostro superuenerunt, quot penè nostrorum excederent numerum. Exercitu itaque imperii nostri propter viæ omnino angustiam et difficultatem, vsque ad decem milliaria extenso; et cum neque qui præibant possent postremos defendere, neque versa vice rursus postremi possent præeuntes inuare, non mediocritèr ab inuicem hos distare accidit. Sanè primæ cohortes permultùm ab acie imperij nostri diuidebantur, postremarum oblitæ, illas non præstolantes. Quoniam igitur Turcorum agmina ex iam factis prælijs cognouerant, non conforre sibi à fronte nobis repugnare, loci angustiam bonum subuentorem cum inuenissent, posteriora statuerunt inuadere agmina, quod et fecerunt. Arctissimo igitur vbique loco existente, instabant barbari vndique, à dextris et a sinistris, et aliundè dimicantes, et tela super nos quasi imbres descendentia interimebant viros et equos complures. Ad hæc itaque imperium nostrum vbi malum superabundabat, reputans secum oportunum iudicabat retrò expectare, atque illos qui illic erant adiuuare, expectando vtiquè contra infinita illa Persarum agmina bellum sustinuit. Quanta quidem, dum ab his circundaretur, patrauerit, non opus est ad tempus sermonibus pertexere, ab illis autem qui interfuerunt, forsitan discet de his tua nobilitas. Inter hæc autem existente imperio nostro, et omne belli grauamen in tantum sustinente, postremæ cohortes vniuersæ Gnecorum et Latinorum, et reliquorum omnium generum conglobatæ, quæ iaciebantur ab inimicis tela non sustinentes, impactione vtuntur, et ita violentèr ferebantur, dùm ad adiacentem ibi collem quasi ad propugnaculum festinarent: sed precedentes impellunt nolentes. Multo autem eleuato paluere, ac perturbante oculos, et neminem permittente videre quæ circa pedes erant, in præcipitium quod aderat profundissimæ vallis alius super alium homines et equi sic incontinentè portati corruerunt, quòd alij alios conculcantes ab inuicem interemerunt non ex gregarijs tantum, sed ex clarissimis et intimis nostris consanguineis. Quis enim inhibere poterat tantæ multitudinis importabilem impulsum? At verò imperium nostrum tot et tantis confertum barbáris saucians, sauciatúmque, adeò vt non modicam in eos moueret perturbationem, obstupentes perseuerant iam ipsius, et non remittebatur, benè iuuante deo, campum obtinuit. Neque locum illum scandere aduersarios permisit, in quo dimicauit cum barbaris. Nec quidem equum suum illorum timore incitauit, celerius aliquando ponere vestigia. Sed congregando omnia agmina sua, et de morte eripiendo ea, collocauit circa se: et sic primes attigit, et ordinatim proficiscens ad exercitus suos accessit. Ex tunc igitur videns Soltanus, quòd post tanta quæ acciderant exercitibus nostris, imperium nostrum, sicut oportunum erat, rem huiusmodi dispensauit, vt ipsum rursùm inuaderet: mittens supplicauit imperio nostro, et deprecatorijs vsus est sermonibus, et requisiuit pacem illius, promittens omnem imperij nostri adimplere voluntatem, et seruitium suum contra omnem hominem dare, et omnes qui in regno suo tenebantur captiuos absoluere, et esse ex toto voluntatis nostræ. Ibidem ergo per duos dies integros, in omni potestate morati sumtis, et cognito quòd nihil poterat fieri contra ciuitatem Iconij, perditis testudinibus et machins bellicis, eo quòd boues cecidissent a telis in modo pluuiæ iactis, qui eas trahebant: Simul autem eo quòd et vniuersa animalia nostra irruente in illa difficillima ægritudine laborabant, suscepit Soltani depræcationem et foedera et iuramenta peracta sub vexillis nostris, et pacem suam ei dedit. Inde ingressum imperium nostrum in regionem suam regreditur, tribulationem habens non mediocrem super his quos perdidit corisanguineis, maximas tamen Deo gratias agens, qui per suam bonitaiem et nunc Ipsum honorauit: Gratum autem habuimus, quòd quosdam nobilitatis tuæ principes accidit interesse nobiscum, qui narrabunt de omnibus quæ acciderant, tuæ voluntati seriem. Cæterum autem, licèt contristati simus propter illos qui ceciderunt: oportunum tamen duximus, de omnibus quæ; acciderant, declarare tibi, vt dilecto amico nostro, et vt permultùm coniuncto imperio nostro, per puerorum nostrorum intimam consanguinitatem. Vale. Data mense Nouembris, indictione tertia.