significant initum, perculsae corda tua vi.
([4674]Coelestis aestheris, ponti, terrae claves habet Venus,
Solaque istorum omnium imperium obtinet.)
SUBSECT. II.—How Love tyranniseth over men. Love, or Heroical Melancholy, his definition, part affected.
You have heard how this tyrant Love rageth with brute beasts and spirits; now let us consider what passions it causeth amongst men. [4690]Improbe amor quid non mortalia pectora cogis? How it tickles the hearts of mortal men, Horresco referens,—I am almost afraid to relate, amazed, [4691]and ashamed, it hath wrought such stupendous and prodigious effects, such foul offences. Love indeed (I may not deny) first united provinces, built cities, and by a perpetual generation makes and preserves mankind, propagates the church; but if it rage it is no more love, but burning lust, a disease, frenzy, madness, hell. [4692]Est orcus ille, vis est immedicabilis, est rabies insana; 'tis no virtuous habit this, but a vehement perturbation of the mind, a monster of nature, wit, and art, as Alexis in [4693]Athenaeus sets it out, viriliter audax, muliebriter timidium, furore praeceps, labore infractum, mel felleum, blanda percussio, &c. It subverts kingdoms, overthrows cities, towns, families, mars, corrupts, and makes a massacre of men; thunder and lightning, wars, fires, plagues, have not done that mischief to mankind, as this burning lust, this brutish passion. Let Sodom and Gomorrah, Troy, (which Dares Phrygius, and Dictis Cretensis will make good) and I know not how many cities bear record,—et fuit ante Helenam, &c., all succeeding ages will subscribe: Joanna of Naples in Italy, Fredegunde and Brunhalt in France, all histories are full of these basilisks. Besides those daily monomachies, murders, effusion of blood, rapes, riot, and immoderate expense, to satisfy their lusts, beggary, shame, loss, torture, punishment, disgrace, loathsome diseases that proceed from thence, worse than calentures and pestilent fevers, those often gouts, pox, arthritis, palsies, cramps, sciatica, convulsions, aches, combustions, &c., which torment the body, that feral melancholy which crucifies the soul in this life, and everlastingly torments in the world to come.
Notwithstanding they know these and many such miseries, threats, tortures, will surely come upon them, rewards, exhortations, e contra; yet either out of their own weakness, a depraved nature, or love's tyranny, which so furiously rageth, they suffer themselves to be led like an ox to the slaughter: (Facilis descensus Averni) they go down headlong to their own perdition, they will commit folly with beasts, men “leaving the natural use of women,” as [4694]Paul saith, “burned in lust one towards another, and man with man wrought filthiness.”
Semiramis equo, Pasiphae tauro, Aristo Ephesius asinae se commiscuit, Fulvius equae, alii canibus, capris, &c., unde monstra nascuntur aliquando, Centauri, Sylvani, et ad terrorem hominum prodigiosa spectra: Nec cum brutis, sed ipsis hominibus rem habent, quod peccatum Sodomiae vulgo dicitur; et frequens olim vitium apud Orientalis illos fuit, Graecos nimirum, Italos, Afros, Asianos: [4695]Hercules Hylam habuit, Polycletum, Dionem, Perithoonta, Abderum et Phryga; alii et Euristium ab Hercule amatum tradunt. Socrates pulchrorum Adolescentum causa frequens Gymnasium adibat, flagitiosque spectaculo pascebat oculos, quod et Philebus et Phaedon, Rivales, Charmides et [4696]reliqui Platonis Dialogi, satis superque testatum faciunt: quod vero Alcibiades de eodem Socrate loquatur, lubens conticesco, sed et abhorreo; tantum incitamentum praebet libidini. At hunc perstrinxit Theodoretus lib. de curat. graec. affect. cap. ultimo. Quin et ipse Plato suum demiratur Agathonem, Xenophon, Cliniam, Virgilius Alexin, Anacreon Bathyllum: Quod autem de Nerone, Claudio, caeterorumque portentosa libidine memoriae proditum, mallem a Petronio, Suetonio, caeterisque petatis, quando omnem fidem excedat, quam a me expectetis; sed vetera querimur. [4697]Apud Asianos, Turcas, Italos, nunquam frequentius hoc quam hodierno die vitium; Diana Romanorum Sodomia; officinae horum alicubi apud Turcas,—“qui saxis semina mandant”—arenas arantes; et frequentes querelae, etiam inter ipsos conjuges hac de re, “quae virorum concubitum illicitum calceo in oppositam partem verso magistratui indicant”; nullum apud Italos familiare magis peccatum, qui et post [4698]Lucianum et [4699]Tatium, scriptis voluminibis defendunt. Johannes de la Casa, Beventinus Episcopus, divinum opus vocat, suave scelus, adeoque jactat, se non alia, usum Venere. Nihil usitatius apud monachos, Cardinales, sacrificulos, etiam [4700]furor hic ad mortem, ad insaniam. [4701]Angelus Politianus, ob pueri amorem, violentas sibi inanus injecit. Et horrendum sane dictu, quantum apud nos patrum memoria, scelus detestandum hoc saevierit! Quum enim Anno 1538. “prudentissimus Rex Henricus Octavus cucullatorum coenobia, et sacrificorum collegia, votariorum, per venerabiles legum Doctores Thomam Leum, Richardum Laytonum visitari fecerat, &c., tanto numero reperti sunt apud eos scortatores, cinaedi, ganeones, paedicones, puerarii, paederastae, Sodomitae”, ([4702]Balei verbis utor) “Ganimedes, &c. ut in unoquoque eorum novam credideris Gomorrham”. Sed vide si lubet eorundem Catalogum apud eundem Balcum; “Puellae” (inquit) “in lectis dormire non poterant ob fratres necromanticos”. Haec si apud votarios, monachos, sanctos scilicet homunciones, quid in foro, quid in aula factum suspiceris? quid apud nobiles, quid inter fornices, quam non foeditatem, quam non spurcitiem? Sileo interim turpes illas, et ne nominandas quidem monachorum [4703] mastrupationes, masturbatores. [4704]Rodericus a Castro vocat, tum et eos qui se invicem ad Venerem excitandam flagris caedunt, Spintrias, Succubas, Ambubeias, et lasciviente lumbo Tribades illas mulierculas, quae se invicem fricant, et praeter Eunuchos etiam ad Venerem explendam, artificiosa illa veretra habent. Immo quod magis mirere, faemina foeminam Constantinopoli non ita pridem deperiit, ausa rem plane incredibilem, mutato cultu mentita virum de nuptiis sermonem init, et brevi nupta est: sed authorem ipsum consule, Busbequium. Omitto [4705]Salanarios illos Egyptiacos, qui cum formosarum cadaveribus concumbunt; et eorum vesanam libidinem, qui etiam idola et imagines depereunt. Nota est fabula Pigmalionis apud [4706]Ovidium; Mundi et Paulini apud Aegesippum belli Jud. lib. 2. cap. 4. Pontius C. Caesaris legatus, referente Plinio, lib. 35. cap. 3. quem suspicor eum esse qui Christum crucifixit, picturis Atalantae et Helenae adeo libidine incensus, ut tollere eas vellet si natura tectorii permisisset, alius statuam bonae Fortunae deperiit (Aelianus, lib. 9. cap. 37.) alius bonae deae, et ne qua pars probro vacet. [4707]“Raptus ad stupra” (quod ait ille) “et ne [4708]os quidem a libidine exceptum.” Heliogabalus, per omnia cava corporis libidinem recepit, Lamprid. vita ejus. [4709]Hostius quidam specula fecit, et ita disposuit, ut quum virum ipse pateretur, aversus omnes admissarii motus in speculo videret, ac deinde falsa magnitudine ipsius membri tanquam vera gauderet, simul virum et foeminam passus, quod dictu foedum et abominandum. Ut veram plane sit, quod apud [4710]Plutarchum Gryllus Ulyssi objecit. “Ad hunc usque diem apud nos neque mas marem, neque foemina foeminam amavit, qualia multa apud vos memorabiles et praeclari viri fecerunt: ut viles missos faciam, Hercules imberbem sectans socium, amicos deseruit, &c. Vestrae libidines intra suos naturae fines coerceri non possunt, quin instar fluvii exundantis atrocem foeditatum, tumultum, confusionemque naturae gignant in re Venerea: nam et capras, porcos, equos inierunt viri et foeminae, insano bestiarum amore exarserunt, imde Minotauri, Centauri, Sylvani, Sphinges”, &c. Sed ne confutando doceam, aut ea foras efferam, quae, non omnes scire convenit (haec enim doctis solummodo, quod causa non absimili [4711]Rodericus, scripta velim) ne levissomis ingentis et depravatis mentibus focdissimi sceleris notitiam, &c., nolo quem diutius hisce sordibus inquinare.
I come at last to that heroical love which is proper to men and women, is a frequent cause of melancholy, and deserves much rather to be called burning lust, than by such an honourable title. There is an honest love, I confess, which is natural, laqueus occultus captivans corda hominum, ut a mulieribus non possint separari, “a secret snare to captivate the hearts of men,” as [4712]Christopher Fonseca proves, a strong allurement, of a most attractive, occult, adamantine property, and powerful virtue, and no man living can avoid it. [4713]Et qui vim non sensit amoris, aut lapis est, aut bellua. He is not a man but a block, a very stone, aut [4714]Numen, aut Nebuchadnezzar, he hath a gourd for his head, a pepon for his heart, that hath not felt the power of it, and a rare creature to be found, one in an age, Qui nunquam visae flagravit amore puellae; [4715]for semel insanivimus omnes, dote we either young or old, as [4716]he said, and none are excepted but Minerva and the Muses: so Cupid in [4717]Lucian complains to his mother Venus, that amongst all the rest his arrows could not pierce them. But this nuptial love is a common passion, an honest, for men to love in the way of marriage; ut materia appetit formam, sic mulier virum. [4718]You know marriage is honourable, a blessed calling, appointed by God himself in Paradise; it breeds true peace, tranquillity, content, and happiness, qua nulla est aut fuit unquam sanctior conjunctio, as Daphnaeus in [4719]Plutarch could well prove, et quae generi humano immortalitatem parat, when they live without jarring, scolding, lovingly as they should do.
[4720]Felices ter et amplius
Quos irrupta tenet copula, nec ullis