MODERN.

Is e ùghdair so Ossian.

La dhe ’n deachaidh Fionn mo ghràidh, do shealg air Sliabh nam ban fionn, Tri mile de mhaithibh na Feinn, na deagh sgiathan os an cionn. Ossian is binn leam do ghlòir, beannachd fòs air anam Fhinn, Agus innis cia meud fiadh, thuit air Sliabh nam ban fionn. Cia mòr luath chratham ar sleidh, oir ni deachaidh uait a luaidh Do thuit air Sliabh nam ban fionn, do rheidh le Fionn nam fleadh. Innis doibh romhad gach sgeul, beannachd air a bheul gun ghò. Am bitheadh éideadh no airm, a dol leibh a shealg gach lò? Do bhitheadh éideadh agus airm, ’dol leinn a shealg mar sin, Ni bhitheadh Fian dhiubh a ’m ghuth, gun léine sroil is min, Gun chotan ’us i seimh, gun luireach ’us barr geur glan, Gun cheannbheart cloch de chorr, ’s a dha shleagh ’an dorn gach fir, Gun sgiath nimhneach bheireadh buaidh, gun lann chruaidh a sgoltadh cheann, An iarraidh an domhain fa seach, ni robh neach bu gheir no Fionn, Is e a b’fhearr fhineadh ’us agh, ni dheachaidh lamh os a chionn, Dol an tasdail a choin ghil, cia againn fear bhàrr mar Fionn? Gu h-eagar chaidhmir siar, a shealg air Sliabh nam ban fionn. A Phadruig oide chinn na cleir, do b’aluinn grian os ar cionn, ’An uair a shuidh Fionn m’ar coinnimh, do binn sear agus siar, Guth gadhar o chnoc gu cnoc, a mosgladh thorc agus rhiadh. Do bhi Fionn agus Bran, ’nan suidh seal air an t-sliabh, Gach fear dhiubh ’an eud seilg, no gur eireadh colg am feirg, Do leigeamar tri mile cù, a b’fhearr lùth ’s a bha garg. Mharbh gach cu dhiubh sin da fhiadh, scal fa’n deachaidh iall ’an aird. Do thuit se mile feidh barr, air a ghleann do bhi fo ’n t-sliabh. Na th’ agaibhse fhiadh agus earb, ni dheanadh sealg mar sin riamh. Gur b ’e deireadh ar sealg shear, a chleirich oide nan cleir ’s nan clog, Deich ceud cu fo shlabhraidh òir, thuit fo leòn deich ceud torc, Do thuit leinn na tuirc, a rinn na h-uilc air an leirg. Mar bhitheadh ar lann ’us ar lamh, do bheirdeas àr air an t-seilg. A Phadruig nam bachull fior, am faca tu shear no shoir, Sealg an la ri d’ linn, o Fhianaibh Fhinn bu mho na sin? Ach sin sealg a rinn Fionn, mhic Alpainn nam mionn blath, Thar na gòlan anns a chill, gum bu bhinue leams’ an la. La dh’ an deachaidh.

ANCIENT.

Actor hujus Ossin.

Lay za deach say zai keill, Patrk zrynn ni bachal . . . Rug e in tossin less er wurn, gow was aa gi . . . sl . . . Is di bail awzail uoid, Ossan nan roak nach teym Coo in tein neaach gin a loyith, smow chur groym er feanow fynn A cleryth ni bachill brek, bi wor ym beacht zut reid lin A churri a wrayr a znaath, ne wai zaw er fanaw fynn Onyth harly zut gin noine, a Ossin gin doll nane dey Bee say er chathris gi braa, how gathris di znaa nyn fane Kegit blyin di bein boa, a geyskych reid choel syth heill Ne hynossit zut gow maik, a luit eacht a rin feanow fynn Fa ranew in doyn traane, wa agginn fene er gyth . . . Keiss ga hokwail gow fane fin, na noe in tegwail . . . Ne reive ansyth si doythin vor, nach da bi chor bea na . . . Ne reive in nalwe nin lann brek, a darveith . . . Da nynnosit zeive in ness, a Ossin nin gress noch mein. Coo yn tein neach bi zar lave, wa sreyith . . . Mor in feine, a churris orm, a cleyrrith oyd nyth f . . . Ni hynossit gow lay looin, ne way loye . . . Onyth harlyth how nane dey, a Ossin da dane . . . Coo nyth leich bar lat mait skay, ri dol din ane ansyth gath Oskir is keilt is gowle, is m’lowith nyn lanni maath Fa hymchill v’kowle ayl boyin di bi raa si chath Farzone fullych m’ynreith is kerrill ri sneive zaath Dermin daath alin gyn nawle, re hor skaath chin bi waath Collyth m’cheilt er wley mynni, kyrkeith curri nyn genk maath Agus rynnith m’ynreith, myrychin nar wenyth in gaath Felane foltinn bi wakith ind, agus garryth in deim narv Derring m’doyrin gyn none aygh m’garryth bi waath law Me fene is g. m’smail is dyryth darrith m’ronane Tre mek nyth kerd gyn chalk, re oyr hentyth di barm yark Mir a zana ma zut goo, a cleryth wor furt nyth mynni Cha noch banit dossyth din nane ach gith fer fane a braath a zille Soo id chaithir is gawe di fenni is wayassi in narm gi ler Gi ein neach ga bi zar laiwe, hanyth o chaaith guss in nane Hanyth reith lochlin er ler, daor done skaa by wor gnaa Di wraa keiss errin er koyne, fane deyryth r sloyg gyth ler Hanyth ith chawr zar wane, twoa dey hug ass gi knok Carbryth loaechr bi waath lawe, iiij chayth slane gow port Vii caythin hanik in nane huggar in near o lea cuynni Ne . . . sa nyth deacha rir gerrow, oo roe zein slane o zaryth dwnni Is sai waa na chawlyth long, daryth deown syth hylych fene xxx caath feit di loyith nath dea woyin dar der feine Waa ga weeow er in trae, cown krer bi lawe gin locht Ruk sloyg nyn hynea zeive, is di hog ea kenni reith er knok Cown m’reith wllith nin eacht, agus dollir nan greath trom Di zagamir er in traa er ym bayth fo zar tonni iij mec doytith ga bi rane, yth toythit o lar yn long Fer tenni is kerkil a flwk, a zaik sinni a gorp gi lommi Oor armyth neyn reith grekga, agus forni nyn beyme trome Di zagamir fa zaar byve, is ner aig synn in vyve fa bron iiij mec reith lochlin bi a chasgr sein de neive arm Ne tre balwe one vorrin or, neyn deacha sayd voyn ach marg Re in doythin ga bi wor, Dare done skayth bi zall gnaa Di zaig sinn sin a chorp er trae, er ni lot fo wail nyn nane Di loyew in doythin trane neyn deacha woyn fene sin nar Ach reith ni franki mir hea an lyn say brea er in nail Er eggill in oskir wll, cha di leggi ay voyeni er lar Gow glen baltan mir ta hest, is and di zawe ay foss is tawe Er traye fintrath ni goyn fer in churri ni sloye in tar Er reow in doythin trane, di zoil sein fene er sar Di bimmi o reith r narm, leich a waa marve er in lar Di bimmi clawe agus skayth na blaya har er in traye Er traye fintraithin nyn port, di bimmi ann corp ferrane Di bimmi leich fa zar byve, is di bimmi ann fyve ar Phatrik V’Alpin ail, neyn danith zar wane wo rae Ach da cath eggr gyn locht is ny roif in gorp slane Cath di clanni bisskyni zeive, boein noch char vennyth in law Cath di clanni mornyth nyn grath is in darne lay clannow smail Er fr lawsyth ath halgin trane, say zaik sin dar wane sin nar Coyk cathin eggr zar sloyig a legga woyn er in tra xxxth ca feizit gin rath, deechcayd feithyit gith cath zeive Zarremay loyg zar zoynn, nach dranik er toynn a reiss A halgin da wreggrin clar, o baillait deym pen gych skail Gow dukgai caa zawryth nyth glann, noch cha danik ken r lay Di rynni sin a gawli long, agus argit trome in reith In noor sin eydda sin neycht, in neirrin er gi lea dee A Phatrik matha ny mynn an id keilli a waym bass Cur feyn talla her mo knees oss aggit hay fiss mo skail Ossin o taa tow skeith, dane a noss di heith gou bass Gau turnigin is ear tlws, is gew Dea mowch gi lay Ar sleyve Seyane la luain, agus ni sloye er a lar Meichall is mur is mac Dey, dy hoyrt fene er an law In da espil deyk si wlay gi clerych may is gi faye Edrwme agis effrin or di wi gi croy er my lay. Lay.

MODERN.

Is e ùghdair so Ossian.

La de ’n deachaidh se do ’n chill, Padruig grinn a bhachuill . . . Rug e an t-Ossian leis air mhuirn, gu bhitheas e . . . ’Us do b’aill leam fhaghail uait, Ossian nan ruaig nach tioma, Co an t-aon neach gun a luaidh, ’s mo chuir de ghruaim air Fiannaibh Fhinn? A chléirich a bhachuill bhric, bu mhòr am beachd dhuit ri d’ linn, A chur ann am briathraibh gnàthaichte, na bha a dh’agh air Fiannaibh Fhinn. O na tharladh dhuit gun on, Ossian gun dol ’n an deidh, Bith-sa air chaithris gu bràth, thu’g aithris mu ghnàth nam Feinn. Caogad bliadhna na ’m bithinn beo, ag éisdeachd ri d’ cheòl ’s a chill, Ni h-innisinn dhuit gu m’ eug, a liuthad euchd ’rinn Fianna Fhinn. Fearainne an domhain trein, bha againn féin air gach . . . Cìs ’g a thogail gu Feinn Fhinn, air neo an teugbhail . . . Ni robh anns an domhan mhòr, neach da ’m bu chòir Ni robh anu an Almha nan lann breac, a gharbh . . . Da ’n innisid dhoibh a nis, Ossian nan greas nach . . . Co an t-aon neach bu gheire lamh, bha . . . Mòr a phéin a chuireas orm, a chléirich oide . . . Ni h-innisinn gu la luain, na bha a luaidh . . . O na tharladh thu ’n an déidh, Ossian da deanadh . . . Co na laoich b’ fhearr leat mu ’d sgéith, ri dol do ’n Fheinn anns a chath? Osgar ’us Caoilt ’us Gall, us Mac Lughaidh nan lann maith, Fa thimchioll Mhic Cumhail aille, buidheann do bu réidh ’s a chath, Fearghon fuileach mac an rìgh, ’us Caruill r’a ’s nimhe gath, Diarman dathta aluinn gun umhal, do fhuair sgiath chinn bu mhaith, Collaidh mac Chaoilt air fleadh mìne, Corca curaidh nan geang maith, Agus Roinn mac an rìgh, muirichinn nach mìn ’an cath, Faolan folt-fhionn bu mhac Fhinn, agus Garaidh an dion nàmh, Dearuinn mac Dobharain gun on, Aodh mac Garaidh bu mhaith làmh, Mi fein ’us Garaidh mac Smail, ’us Daoire darrach mac Ronain, Tri mic a Cheaird gun cheilg, ri ’r thionndadh do ’m b’arm dhearg. Mar a dheanadh mi dhuit guth, a chléirich mhòr Phuirt na mionna, Cha b’ aithne dhomhsa de ’n Fheinn, ach gach fear dhiu bh’ a breth a gheill Suidh ’n ad chaithir ’us gabh do pheann, ’us gu faigheas an arm gu léir. Gach aon neach do ’m bu gheir làmh, thainig o chathaibh gus an Fheinn. Thainig righ Lochlainn air lear, Daire donn sgiath bu mhor gné, Do bhreith cìs Eirinn air Chonn, fa ’n deurach ar sluagh gu léir. Thainig de chobhar do ’r Feinn, sluagh do thug as gach cnoc, Cairbar leobhar bu mhaith lamh, ceithir cathan slan gu port, Seachd cathan thainig de ’n Fhéinn, thugar tri an ear o leth Chuinn, Ni mor nach deachaidh ghearradh na robh dhinn slàn o Dhaire donn. Is e bha ’n a chabhlach long, Daire donn ’s a theaghlach féin, Deich cath fichead de shluagh, nach deachaidh uainn do ’n tìre féin, Bha ga ’m feitheamh air an tràigh, Conn crithear bu làmh gun lochd, Rug sluagh na h-Innia dhoibh, ’us do thog e ceann rìgh air cnoc, Conn mac rìgh Ullaidh nan euchd, agus Dollar nan gniomh tròm, Do dh’ fhàgamair air an tràigh, air am bàthadh fo ghàir tonn. Trì mic Dubhtaich dha ’m bu threun, a teachd o lar an long, Feartan is Cearcul a phluic, do dh’ fhàg sinn an cuirp gu lom. Omhar armaicht nighean rìgh Greige, agus Forna nam beuman tròm, Do dh’ fhàgamar fo ghàire baoibh, is nior fhàg sin an aoibh fa bròn, Ceithir mic rìgh Lochlainn, a chosgair sinn de nimh arm, Na tri Balaidh o ’n Bhorruinn shoir, ni ’n deachaidh iad uainn ach mairg, Righ an Domhain ge bu mhòr, Daire donn sgiath bu gheal gné, Do dh’ fhàg sinn a chorp air tràigh, air a lot fo bhuille na Feinn, De shluaghaibh an domhain tréin, ni ’n deachaidh uainn féin ’s an àir Ach rìgh na Fraince mar e, ainlinn ’s e breith air an àil; Air eagal an Osgair oill, cha do leig e a bhuinn air làr, Gu Gleannabaltan mar tha ’theisd, is ann do ghabh e fois ’us tàmh. Air tràigh Fionntraigh a chuain, far na chuir na sloigh an t-àir, Air righribh an domhain tréin, do dh’ òl sinn féin ar sàr, Do b’ iomadh o fhraoich ar n’ arm, laoich a bha marbh air an làr, Do b’ iomadh claidheamh ’us sgiath, ’n am bloighibh shear air an tràigh, Air traigh Fionntraigh nam port, do b’ iomadh ann corp fhearàn, Do b’ iomadh laoich fo ghàire baoibh, ’us do b’ iomadh ann faoibh àir. A Phadruig mhic Alpain àil, ni ’n d’ thainig de ’r Feinn o thràigh, Ach da chath eagar gun lochd, agus ni ’n robh an corp slàn. Cath de chlannaibh Baoisgne dhiubh, buidheann noch char mhean an làmh, Cath de chlannaibh Moirne nan grath, agus an darna le clannaibh Smàil. Air bhur làmhsa a thailginn thréine, ’s e dh’ fhàg sinn de ’r Féinn ’s an àir, Coig cathan eagar de ’r sluagh, a leigeadh uainn air an tràigh, Deich cath fichead gun rath, deich ceud fichead gach cath dhiubh, De dh’ àireimh sluaigh Dhaire dhuinn, nach d’ rainig air tonn a rìs. A thailginn da freagrann cléir, o b’ aill leat uam féin gach sgeul, Gu tugadh cath Ghabhra nan gleann, noch cha tainig ceann ar la. Do rinneadh sinn a gabhail long, agus airgiod trom an rìgh, An t-òr, ’s an eideadh, ’s an ni, ’an Eirinn air gach leth di. A Phadruig mhaith nam mionna, ann ad chill am faigheam bàs? Cuir féin talamh air mo chneas, o ’s agad tha fios mo sgeul. Ossiain, o tha tu sgìth, dean a nis do shìth gu bàs, Gabh d’ ùrnuighean ’us iarr tlus, ’us guidh Dia moch gach la, Air sliabh Sion la luain, agus na sluaigh air an làr, Michal ’us Muire ’us mac Dhé’ do thoirt féin air an laimh. An da abstol deug ’s a bhlaith, gach cleireach maith ’s gach faidh, Edaram agus Ifrionn, oir do bhi gu cruaidh air mo la. La.

ANCIENT.