MODERN.

Is e ùghdair so Mac Gilliondaig am Fear dàn.

Buaidh thighearn air thoisichibh, a ta o thùs an cinne, Airidheach de na h-oig fhearaibh, gach aon fhear a breith fios, Ceud tighearn na tir-sa, Dunchadh beag fa mòr aigne, Do dh’ fhàg mar a chuid dilib, aig clann Ghrigoir an gaisge. Dunchadh mòr de mhileadhaibh, athair beannaichte Mhaolcholuim, Seanair Eoin aonfhlaith nior gheill, cunradh ’n uair a chunbhail. Grigoir deagh-mhac Dhunchaidh, mac o Eoin do b’e oighre, Fear aibheasach o’n chontath, o Loch thaobh sholuis Tulaich. Eoin dubh an goil geillte, mac aireadhach Eoin mhic Grigoir, Sealgair dhamh dhreachach, tùs gach cogadh do fhrìtheal. Maolcholum go dheagh chunbhal, aithnichte Eoin d’éis a athar, Deisceart glinne geal Urchaidh, maiseach do chaidh m ’a ceachta, A ta toiseach an uibhireachd, do chloinne Ghrigoir o Ghallaibh, ’Ga bheil tri tighearn beò, gràdh sealga, ’us beò ghaisge. An aimsir Chuinn cheud chatha, do chuala mi a mhac samhail, Fionn ni ghabh o gheur lannaibh, Mac Cumhail nan grath calm. Sealg Eirinn ’s a thighearnas aig Mac Cumhail ’n a coillibh Aoibh dha no tighearnas, air criochaibh clanna Ghuill. D’fhiodh r’a linn da ’n leigeadh, o Charaidh gu Carn Bhalair, Roimhe ghabh na seisir, bha aig ’n a fhiodha. O shamhainn gu bealltainn, bhuineadh gach tì d’a Fhianaibh, An t-sealga fa soimheamh samhadh, aig an inbhe an fhiodha. Iomadh cìs nach airmhear, aig Fionn no aig fear a àirmhidh, Fiacha Eirinn da roinn, air Mhac Cumhail ’n a fhiodh. Fiodh mhoir ridir dh’ Fhiantaibh, air bruachaibh gach buinne, Aig sin ni bheil diongairean, Mhaoilcholuim aig Mac Muirne. Ni dheanadh Fionn féin sealg, gun sireadh a cheada, Sealg Albainn gun fharraid aig Maolcholum ’s a chreacha. Cunbhalach ’n an coshealg Mac Grigoir is garg daoine, Nior mhince coin cro-dhearg, gu longphort cloinne Bhaoisgne. Linn trodach de thoisichibh, éiridh leis an la catha, Fir iad air oirleachaibh, ’g a luchd tì ’san tàchair. Ceannas fion ’us fiùdhantais, coitchinn is cliù dh’a chinneadh, Air barn ghaisge ghlé dhearbhas, Mac Grigoir gràdh ni bheil. Iomadh ’n a chuirt coluath, saolaim cuideachd a ’s colg teann, Or dearg air an dornairibh, airm leoghain Loch Abh. Co sheirm eadar clàrsaichibh, na daoine an léich ’n an lamhaibh, A luchd tì o thaibhlisibh a dol far gheibhear gadhar. Mac Grigoir bos bàrr chorcuir, Mac Diarbhuil buaidh a Ghallaibh, Aon chara na calmachd a lamh, le’r ràinig gach rath buaidh. Buaidh feile ri filidhibh, a ni Mac Laomuinn a chosnadh, Do mhadaidh a chliù ceann-aigh, air thiolacadh a lamh luath. Mairidh muime ollamhan, mingheal is maith com, Na cliar ’g a comoladh, corcra a gruaidh no sùgh. Buaidh thighearn.

ANCIENT.

A houdir so ym bard roygh finlay.

Hest ein doyll ni geyll skaile is coyr a chomeith Way ra der lot chaalle is crossimeil tork maale gin waas A hewrin hanik er dwss ussit a skayle ymbuss Mir haa wea reiss er ball in gae zreiss in deoyll Di naskiddir er fa rinn nor a zaig say teach eyffrin Toycht din downe chadni er assi is cowle ra readli farris Nayr hanik in tork dow bimmy dayvin ga chwnryth Gerwe moeyr gi bestyth gir hein gow hanwe oyl eddyth Er eggill a weith gin nee rinnith zi v’royre A ckuycht gi honnarych ann an rycht chonna in neiffrin Is coyr in nagryth hay in deewe ag allane er in deolew Gar bee faa reit orrith er leym no heim etrycht Is meith skurri ryth warwne hennwythick weicharne Vek royre on wour a mach foyr nee gin low gin lawych Fa chathram a chur in sinne dlewm conyth re collwm O see cathram ter ulle allane weil wyonurre Di rinn tussi is ne he wanenych creach y is rellig ooran Is tow zochin gi borbe ann coychill nyn nord is nyn neiffrin Is tow woyr olk inchezawle is tow vok a keiss si termyn Is tow is geltee noss a mach la lentir foss di hossych Ach ein wille er a law clee di wrayr a v’royree Ne closs di zlo o sin machi si cross wee zid wallichyth Math in deiss faa in will di lane dowsen foyss is dalwyth Woo cheyd tossych di chogge a wrane clossich in abbe Creach ellyth nach royth sin lygh er fenane in glen gar Wallich di neive fertyth feyne di weill zalytth a allane Id taa mir gith neiwe elli a deilt a orwrrych Chur dowich la chwiss feyn in cowych in guwss allane Di her zowich is di loyg di wonit deit a chraw hoygh Leggit derri di wurn eddir selli is sowyrnni Ne henyth a wee a banenych faddyth o bin chroich allane Na looyewe er layr in ir quhoy ga wayr is ga fwyr Meith in ness skurri zid ter a v’royre anmein Ellein nach gress in gress cathrame tesgin is orchess. Hest. Hoaris mak mir in taayr mach er flathew ir neolyes A areoll a eyg si agna is me ga chaddrew in looyss Fess is agna flaa oyra raath la in deantir Der lat in mak soo foyr mee gir a bea in royree cadna Is innyn in dy chooyll is monor za olt faymyth Is innin woltyr in gaew torkild is ayir ayrrewich Da deggew ra linn torkild ni hay lokgi din tromm zawe Di ne za bert is boyn aythris zor v’colman Immi carde er a moltyr torkill in awra chreive Er low is er lawyth curre a tacht gow dull in c . . . Is der me za halle dess ane si eolyss Nach danik fer a eiss is farre no re so looyss Da bi less a charga worwe schayd is sorve hor sal Di wronna ni v’corkill da rochin ter a inna Ag m’royere ne mercholl da ym beit in sann cholg sneith No schayd elli a ber foynow di wronna so re ennycht Skea chenzaik no schayd orryk far aiss formit ni wulle Wssless ym brwnnych no elli ollew in sirri Da ym bea in lea mor mathi zaithew no in dark drwtych Ner wunyth farda clachlin gin weith fa eachree dwltych Da bi less in dow seillin m’leoda da in nythrin clarri Less ni haksow in teachsin ga ba a racha da harre Ta ag torkill ogeanych nach myghich namm choltke Cosga gych terri zi hylych di loyg menych gow cokgi Ne warri no eiss cachullin na torkill dwlling tentaa Lawe is callma si is clista fer wreisse gi a bernna Gar zinvin m’vc corkill ne wollin ay er ansicht Far is tress in noyr awza ewthir zraw zin wratycht Ne elle ni re no flaa di wadda rath za goalla Ne v’callen katreine boss weilli arla doilch . . . Inynn earla erzeill in neywen is farri hoaris Horrimyr ben ir neille di zayk wor zreive zast Ne v’callen crowich oykwla cowle mir in cornan cass. Hoaris.

MODERN.

Is e ùghdair so am bard ruadh Fionnladh.

Theasd aon diabhul nan Gaidheal, sgeul is coir a chuimhneach, Bha ri daor lot chille is chroise, maol torc mall gun mheas; A ifrionn thainig air tùs, usaide an sgeul iombus, Mar tha bhi ris air ball, an gathaibh ghreas an diabhuil. Do nasgaidear air faraon ’n uair a dh’ fhàg se teach ifrinn, Teachd do ’n dùn cheudna air ais, ’us cùl ri reulta Pharrais. ’N uair a thainig an torc dubh, b’iomadh deamhain ’ga chur, Garbh meoghar gach béisd, gur h-aon guth sheanmh uile iad; Air eagail a bhi gun ni, roinneadh do Mhac Ruaraidh, A chuid gu h-onoireach ann, an riochd chon ann an ifrionn. Is coir an agradh tha an diugh, aig Allan air na diabhlaibh, Ge ’r bith fa ruig orra, ar leam ni thiom eadrochd, Is mithich sgur ri foirionn, sheanmhadhach mhiochaireanach, Mhic Ruaraidh o’n mhuir a mach, fhuair ni gun lùth gun lamhach. Fa chaithream a chur an suim, dligheam coinnidh ri Calum, O ’s e caithream an tìr uile, Allan mhaoil a mhionoir, Do rinn tusa ’us ni h-e mhàin, creach I ’us reilig Orain, Is tu dhochainn gu borb ann, cochull nan ord ’us nan aifrionn; Is tu mhòr olc Innse Ghall, is tu bhochd a cìs ’s a tearmunn, Is tu is geilte nòs a mach, le leantar fòs do thoiseach, Ach aon bheil air a laimh chlì, do bhrathair a Mhic Ruaraidh, Ni clos do ghleò o sin a mach, ’s a chrois bhi ’g ad mhallachadh, Maith an dithis fa an bheil do lan, dubh sin fòs is dealbh, O cheud thoiseach do chogaidh, a bhreun chlosaich an Aba, Creach eile nach robh ’s an lagh, air Finan an Gleann Garaidh. Mhallaich do nimh fhearta féin, do mhaol dhealbh, a Allan, A ta mar gach nimh eile, a diolt a oirbhireach; Chuir dùthaich le chuis féin, an cuthach an gnuis Allain. Do shaor dhuthaich ’us do shluagh, do bhuineadh duit a chràdh thuath, Leigeadh deireadh do mhuirn, eadar Seile, agus Subhairn. Ni h-ioghnadh a bhi buininn, fada o binn chroiche, Allan, Na luaidhe air lathair an fhir, chaidh ’g a mhathair ’us ga phiuthair, Mithich a nis sguir dhe d’aoire, a Mhic Ruaraidh ainmhìne, Oilean nach greasann greas, caithream d’éisgein is oircheas. Theasd. Fhuaireas mac mar an t-athair, mach thar flathaibh ar n-eòlais, A airill ’aghaidh ’us aigne, ’us mi ’g a chaidrimh an Leodhas; Fios agus aigne flath, uair rathach le an deantar, Deirim leat am mac so fhuair mi, gur a b’e an Ruaraidh ceudna. Is ionann an da chùl, is onoir athar dh’ a ’fholt fainneach, Is ionann a mholtar an cathaibh, Torcuil ’us ’athair airidheach. De’n tigeadh ri linn Thorcuil, ni e lochda do’n trom dhaimh, Do ni dha beart ’us buaidhean, aithris a fhuair Mac Colmain. Iomadh ceaird air a mholtar, Torcuil an amhra chraoibh, Air lùth ’us air làmhach, cuiridh a thaic gu dol an cathaibh. A deir mi dh’ a thaobh, d’éis aithne ’s a eòlas, Nach tainig fear d’a aois is fearr, no rìgh so Leodhais. Do bu leis a chairge mhordha, seud a’s soirbhe a fhuair sàil, De bhronnadh Mac Mhic Thorcuil, da rochdainn tir a fhineadh, Aig Mac Ruaraidh nam mircheol, do’m bitheadh an seann cholg snaigheach, ’N a seud eile a b’fhior fuanadh, do bhronnadh se rìgh Eanaich. Sgiath cheannghaig ’n a seud oirdheirc, fear is farumaich nimheil, Usa leis am bronnadh, no a bheil ullamh an sireadh. Da am bith an leth mòr maith, dh’ eachaibh ’n an dearg druidhteach, Nior bhuineadh fear a chleachdainn, gun bhith fo eachraidh diultach. Do bu leis an Dubh Seibhlin, Mac Leoid do ’n iarrann cliara, Leis na th’ aigse an t-each sin, ge b’e a rachadh d’ a iarraidh. Tha aig Torcuil òganaich, nach meathaich an àm chogaidh, Casgadh gach tir dh’ a theaghlach, de shluagh miannach gu cogadh. Ni b’fhearr ’n a aois Cuchullain, na Torcuil d’fhulang teanntachd, Lamh is calma ’s is clisde, fear a bhriseas gach a bearna. Ge ’r ionmhuinn Mac Mhic Thorcuil, nior mholainn e air annsachd, Fear is treise an uair agha, iuchar ghràidh do ’n bhantrachd. Ni bheil mac rìgh no flath, do b’fhaide rath do chualas, Ge minic leinn an rochdainn, is fearr no Torcuil a fhuaireas. Ni Mhic Chailein, Caitriona, bos mhil earlamh dualchas, Inghin Iarla Earaghaidheal, an aon bhean is fearr a fhuaireas. Fhuaireamar bean ar n-ìle, de gheug mhor dhream ghasda, Ni Mhic Chailein chraobhach ògail, cùl mar an coirnean cas. Fhuaireas.

ANCIENT.