PŌCŬLUM, i, n. Vase à boire, coupe. Syn. Scyphus. Epith. Exhaustum, mortiferum, aureum, frequens, immane, magnum, minutum, rorans, non pauca. Usus: Poculorum magnitudine bibendoque cunctos Græci superant. Poscunt majoribus poculis (scil. bibere), demandent à boire dans des coupes plus grandes.
PŎDĂGRA, æ, f. Goutte aux pieds. Syn. Dolor artuum, dolores pedum. Phras. Podagra laborat, il a la goutte. Podagræ doloribus ardet maximis; ex pedibus laborat; articulorum dolores habet maximos; podagræ doloribus cruciatur maximis; pedum doloribus afficitur maximis, qui nihil omnino remittunt. Usus: Cum podagræ doloribus arderet.
PŎĒMA, ătis, n. Poëme, pièce de vers. Epith. Electum, recens. Usus: Poema facere, componere, condere.
PŒNA, æ, f. Peine, châtiment; souffrance, incommodité. Syn. Supplicium, animadversio, mulcta; damnum, incommodum. )( Prœmium, beneficium, commodum. Epith. Acerbissima, certa edicti, communis, crudelis, digna scelere alicujus, divina, humana, dulcior, gravis, iniqua, injusta, insignis, justa, legitima, maxima, levior, nimis magna, minor, nova, par, præsens, recens, sempiterna, singularis, tanta, tardior, tristis. Pœnæ certissimæ, dispares, justæ et graves, patriæ, præpetes, seræ sed justæ tamen ac debitæ. Phras. 1. DEUS graves pœnas de perjuris sumet, DIEU punira cruellement les parjures. Graves de perjuris pœnas expetet, petet, repetet; perjuris graves pœnas irrogabit; gravibus pœnis perjuros afficiet, perjuros gravibus suppliciis addicet; perjurium gravi supplicio vindicabit; de perjuris grave supplicium sumet; perjuros gravi pœna mulctabit. Cf. [Punio], [Supplicium]. 2. Perjuri graves pœnas subibunt, les parjures seront sévèrement châtiés. Pœnas dabunt, luent, ferent, sustinebunt gravissimas; pœnas DEO solvent, pendent, dependent gravissimas; gravissimas ad pœnas et supplicia trahentur, rapientur; pœnas dabunt, capient, suscipient gravissimas. 3. In transfugas gravis pœna constituta est, on a édicte un grave châtiment contre les transfuges. Pœna statuta, comparata est; supplicium grave constitutum, inventum, excogitatum, exquisitum est. 4. Non eris liber a pœna, vous n’éviterez pas la peine. In pœna eris; in pœnis hærebis; pœnam non effugies; e pœna non elaberis; pœna non liberaberis; pœnam persolves integram; supplicium non condonabitur, non remittetur. Cf. [Impunitus]. Usus: Pœnas persequi judicio ab aliquo. Pœna teneri. Judiciorum pœnis obligari. Pœnas alicui expendere. Judicio et legibus dare pœnas. Maximas pœnas pendo temeritatis meæ, je suis cruellement puni de ma témérité. Repetere pœnas ab aliquo, tirer vengeance de qqn. Afficere aliquem pœna, punir, châtier qqn.
PŒNĬTENS, entis, omn. gen. Qui se repent, repentant. Usus: Optimus est portus pœnitenti mutatio consilii, le meilleur port pour celui qui se repent, c’est le changement de conduite. Cf. [Pœnitentia].
PŒNĬTENTĬA, æ, f. * Repentir, regret. Syn. Dolor ob admissa peccata. Phras. 1. Pœnitentiam agit, il fait pénitence. Serio de admissis a se criminibus dolet; ex flagitiorum suorum recordatione dolore afficitur gravissimo; seria illum erratorum pœnitentia subit; pœnitens consilii impii factione serio resipiscit; pœnitet nunc hominem impii consilii, stultitiæ piget pudetque; semet nunc ille acriter dolenterque incusat; magnum ex flagitiorum suorum recordatione dolorem capit, suscipit; ex scelerum suorum memoria dolorem habet acerbissimum. 2. (Pœnitentiam facit de peccatis suis, Vulg.), il fait pénitence de ses péchés. Voluntaria castigatione corporis propitiando numini dat operam; præteritæ vitæ labem piaculo aliquo diluit; præteritæ vitæ peccata quam acerrime vindicat; vitæ licentius actæ supplicia a semetipso exigit; voluntariis suppliciis scelera sua expiat. Pœnas nunc a semetipso repetit vitæ liberius actæ; dignas nunc peccatis suis pœnas suscipit; voluntariis corporis afflictationibus susceptisque sponte cruciatibus DEO, quas debet, pœnas dependit; corpus crebris et voluntariis afflictatum suppliciis et nocturnis ægrum pervigilationibus pœnas nunc sustinet vitæ libere intemperanterque actæ; durissimo vitæ genere, inedia, nuditate, frigoris æstusque tolerantia semetipsum discruciat; omnia vitæ incommoda, famem, sitim, æstum, frigus, vigilias laboresque admirabili patientia tolerat et ab omni se corporis voluptate abstinet. Cf. [Mortificatio]. 3. (Pœnitentiam in confessione peregi, Vulg.), j’ai accompli la pénitence que mon confesseur m’avait imposée. Illo, quod a Sacerdote mihi impositum est, piaculo peccata dilui; pœnas a conscientiæ arbitro statutas persolvi; pœnas in sacro tribunali mihi irrogatas dependi; id quod in mulctæ irrogatione præscriptum est, exegi; preces pœnæ nomine, loco, causa indictas, vel mulctæ, piaculi nomine indictas persolvi. Usus: Sera pœnitentia regem subiit.
PŒNĬTET, ŭit, ere, imp. Se repentir de, regretter. Syn. Tædet, piget me, dolore afficior. Adv. Vehementer intemperantiæ, vitæ valde. Usus: Suæ quemque fortunæ pœnitet. Sapientis est proprium, nihil, quod pœnitere possit facere, il appartient au sage de ne rien faire dont il puisse avoir à se repentir. Si liceret, ut iis, qui in itinere deerrarunt, sic vitam deviam secutos, corrigere errorem pœnitendo, felicior esset emendatio temeritatis, réparer une faute par le repentir. Non me consilii mei pœnitet. Cf. [Pœnitentia].
PŎĒSIS, is, f. La poésie; poëme, poésie. Syn. Poetica; poema. Epith. Amatoria, tanta. Usus: Claris coloribus picta vel poesis est vel oratio.
PŎĒTA, æ, m. Poëte. Syn. Poeticæ peritus; auctor, conditor carminum; fabularum conditor. Epith. Adstrictior versu orator, bonus, non inutilis, clarissimus, disertissimus, divinus, durissimus, egregius. Epicus, summus, facetissimus, familiaris, gravis et ingeniosus, iners, ineptus, liber, magnus, malus, obscurus, rudis, prudens, sapiens, suavis, tragicus. Poetæ veterrimi, æquales, comici, frequentiores, liberiores in re aliqua, nobiles, novi, sancti, veteres, veri. Finitimus oratori, numeris adstrictior paulo, verborum tamen licentia liberior. Multis generibus ornandi socius, ac pene par. Usus: Poetam aiunt neminem bonum esse posse, sine inflammatione animorum et sine quodam afflatu velut furoris, nul ne saurait être bon poëte sans enthousiasme et sans une sorte de fureur divine. Poeta virtutes oratoris persequitur, cum sit numeris adstrictior, verborum autem licentia uberior. Poeta natura ipsa valet et mentis viribus excitatur et quasi divino quodam spiritu afflatur; quare sancti appellantur Ennio, quasi deorum aliquo dono et munere commendati nobis esse videantur. Plurimarum fabularum poetria, femme poëte.
PŎĒTĬCA, æ, f. La poésie, l’art poétique. Syn. Ars et ratio faciendorum carminum. Usus: O præclaram emendatricem vitæ Poeticam!