Fr. Celestino da Bergamo (Colleoni). Storia di Bergamo. in-4. 1617, p. 512.
Donato Calvi, Campidoglio dei guerrieri ed altri illustri personaggi di Bergamo, in-4. Milano, 1668, p. 160.
Promis, II, 76. — Gabriele nato a Martinengo nel 1480, morto in Roma, 1544.
[255.] Bosio cit., II, 657; III, 19, D; 148, B.
Fontanus cit., 467.
[256.] Fontanus 470: «Quinto calendas septembris hora postmeridiana Tyramnus in castra venit.... Vocavit ad concionem inermes.... circumdedit eos armato peditatu quindecim millium chirioboardericorum.... et suggestum ascendit, omnia offendens, quæcumque dici aut fingi queunt ignaviæ et pavoris exempla in illo exercitu, nihil instituto disciplinaque militum, nihil imperio ducum.»
[257.] Fontanus cit., 469: «Tormenta per turres et muros præparata in medias hostium phalanges cuneosque confertissimos.... tumultus, secessionem, conjurationem et fugam meditati.... bombardæ rhodienses penetrabant omnia.» 470, 3.
[258.] Fontanus, 479, 38: «Bombardæ locatæ per transversa opera in summitate murorum latus hostium discerpebant.» 486, 6: «Minutorum tormentorum utroque latere positorum, conglobatis ictibus, muri faciem tuerentur.» 476, 14: «Jussu et consilio Martinenghi, tormentis levibus oppositis in fronte, læevo latere propugnaculi novi, item dextero ex opere militari.» 486, 40: «Utilissimum fuit quod.... tormenta dextera levaque muri recenter extructi barbarorum latera confringebant.»
[259.] Fontanus, 475, 33: «Bombardarii.... stragem ediderunt, latus oppugnantium petendo.»
[260.] Fontanus, 478, 37: «Ignes, sulphur, oleum incendiarium, imber ignium.... ubi fervens materia artus hostium apprehenderat, nulla vi excuti poterat, et quidquid attigerat pervadebat.».... 483, 41: «Pice, oleo, materia incendiaria.»