[722]. Jurisprudentiae antehadrianae quae supersunt ed. P. Bremer. Lipsiae, 1896, pp. 185, 208; D. 40, 7, 14; D. 13, 6, 5, 7.
[723]. Plut., Crass, 2; Pöhlmann, Die Uerberbevölkerung, p. 89: So kaufte Crassus allein ein halbes Tausend unfreier Bautechniker und Bauhandwerker auf um sie wieder an Bauunternehmen zu vermiethen, die sich durch derartegewiss nich vereinzelt dastehende Speculationen nicht selten genöthigt sehen mochten, neben Monopolpreise der Baustellen auch noch solche der Arbeitskrafte in den Kauf zu nehmen (Annuar, k. 3). Plutarch bemerkt ausdrücklich a. a. O.: τουσούτους δὲ κεκτηυένος τεχνίτας οὐδὲν ῷκοδόμνησεν αὐτὸς ἢ τὴν ἰδίαν οἰκίαν, ἀλλ’ἔλεγε τοὺς φιλοικοδόμους αὐτοὺς ὑφ’ ἑαυτῶv καταλύεσθαι χωρὶς ἀνταγωνιστῶν. Diese Worte haben Drumann (R. G. IV, 111), Rodbertus (Untersuchungen auf dem Gebiete der Nationalökonomie des class Alterthums, Jahrb. f. Nationalök. und Statist., 1865, S. 300), Marquardt (Privatleben, I, 159), übersehen und lassen daher Crassus selbst die abgebrannten und eingestürzten Häuser wiederaufbauen und vermiethen, so dass das so bedeutungsvoll Moment des Baustellenwuchers ganz verschwindet.
[724]. Karlowa, R. R. G. II, 1, pp. 111 sgg.; Jhering, Geist. d. r. R. II, 1, pp. 185 sgg.
[725]. Karlowa, op. cit., II, 1, p. 112.
[726]. Mandry G., Das gemeine Familiengüterrecht, Tübingen, 1876, II, p. 29; Pernice A., M. Antistius Labeo. Halle, 1873, I, 149.
[727]. Bremer, Jurisprudentia antehadriana, p. 170; D. 33, 7, 12, 3-6.
[728]. Bremer, op. cit., p. 201 (D. XV, 3 e 16). Alfenus libro secundo Digestorum. Quidam fundum colendum servo suo locavit et boves ei dederat. Cum hi boves non essent idonei, iusserat eos venire et his nummeis quoi recepti essent alios reparari. Servus boves vendiderat nummos venditori non solverat, postea conturbaverat. Qui boves vendiderat, nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini versum esset etc.
[729]. Per gli schiavi ne darebbe una prova il fr. 14, pr. de statal. 40, 7; per i liberti lo attesta Dositeo, Hadr. sent. et ep., § 8, p. 9 Böcking.
[730]. Pernice, op. cit., p. 136.
[731]. Scheel v. H., Die wirthschaftliche Grundbegriffe im Corpus juris civilis (Jahrbücher f. Nationalökon. und Statistik herausg. von Br. Hildebrand IV, Jahrg. I, Bd. (1866), p. 337).