[809]. Hirschfeld, op. cit., pp. 248 sgg.; Friedlaender, op. cit., I6, pp. 82-3 sgg., 185 sgg.

[810]. Paneg., c. 88.

[811]. Friedlaender, Darstellungen, I6, p. 88 sgg., con i testi ivi citati.

[812]. Hist. Aug. Anton. Heliog., c. 11: Fecit libertos praesides, legatos, consules, duces, omnesque dignitates polluit ignobili late hominum perditorum; — c. 6: Vendidit et honores et dignitates et potestatem, tam per se quam per omnes servos et libidinis ministros.

[813]. Hist. Aug. Hadr., c. 9, 16.

[814]. Paneg., 88.

[815]. Friedlaender, Darstellungen, I6, p. 101.

[816]. Friedlaender, Darstellungen, I6, p. 96.

[817]. Friedlaender, Darstellungen, I6, pp. 126 sgg. — Erman H., Servus vicarius, l’esclave de l’esclave romain. Lausanne, 1896, pp. 391 sgg.; pp. 436 sgg. e passim.

[818]. Allard P., Les esclaves chrétiens. Paris, 1876, pp. 286 sgg.