Et vedendo el Pontifice, come per altre vie etiam intese, che Fiorentini erano acordati et confederati con esso Re de Franza, et fo divulgato li promettevano di dar ducati 70 millia al Re, et il Re li rendeva Pietra Santa, Serzana et Serzanello; i qual danari promettevano di mandar in Reame a pagar le zente contra re Ferando, etiam loro esserli contra; la qual nuova a Venetia zonse a dì 20 Avosto. Or el Pontifice, non vedendo altro remedio a far che Fiorentini non concludesse ditto accordo, et havendolo concluso non lo observasse, li mandò a Fiorenza uno breve, quasi excomunicatorio, si davano favor al Re de Franza. Però el qual, a ciò el tutto si veda, è qui posto.
Exemplum brevis Sanctissimi Domini nostri ad Florentinos.
Alexander Papa Sextus, Florentinis etc.
Dilecti filii salutem et apostolicam benedictionem.
Praevidentes quam variae calamitates infinitaque secutura essent mala ex adventu carissimi in Christo filii nostri Caroli Francorum regis christianissimi cum copiis in Italiam, pro nostro pastoralis officii debito tantis futuris aerumnis occurrere cupientes, sepe majestatem suam, nunciis ac litteris nostris omni paterno officio et charitate refertis, ut ab hujusmodi in Italiam adventu abstinere pacemque christiano populo dare vellet monuimus, et per viscera pietatis Redemptoris nostri fuimus adhortati. Verumtamen haec nostra imo apostolica salubriaque monita serenitas sua aure surda obaudiens, totam usque ad nostrum Siciliae regnum citra Farum, spirituale beati Petri patrimonium, cum exercitu Italiam penetravit. Ob cujus adventum, quantum subversionis atque destructionis tota Italia in eius libertate, hominum caede fortunarumque direptione passa fuerit, quantumve vos in vestrae Reipublicae oppressione sustuleritis, non modo intellexistis, sed etiam in vestris interioribus estis experti, ita ut existimavissemus vos, sicuti non minus iniuriae atque jacturae quam caeteri a Gallis perpessi estis, ita non minori quidem animo atque fortitudine quam alii adversus ipsos Gallos libertatem tranquillitatemque Italiae infestantes et status Reipublicae vestrae mutilatores insurgere et cum reliquis Italiae potentatibus, ut par est, convenire debere, sicut naturali quodam instinctu singula corporis membra invicem atque ipsius defensione corporis famulantur. Postquam ea, quae de ipsius Regis adventu, mala Italiae praesagiveramus, successere, et Majestatem suam in finibus Italiae cum copiis consistere, nec in regnum Franciae, prout praedicaverat, progredi velle, sed faciem versus Italiam cum armis iterum vertisse percepimus, ex praeteritorum manifesta ratione turbationem libertatis Italiae excidiumque verentes, perhorrescentesque christianorum caedes et sanguinis effusionem, ex parte omnipotentis Dei ipsiusque ac beatorum apostolorum Petri et Pauli ac nostra auctoritate, sub excommunicationis latae sententiae poena, Majestati Suae omnibusque suis adhaerentibus, seu auxilium vel favorem...., per nostras litteras sub plumbo.... proximis superioribus diebus, de venerabilium fratrum nostrorum Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalium consilio, mandavimus ut ab omni offensione atque invasione contra Italiae potentatus aliosque christianos infra novem dies a die litterarum earumdem intimationis penitus abstineret, alioquin infra alios viginti, post ipsos novem, dies, propter dictam causam, et ob Regni nostri Neapolitani occupationem in dictam excommunicationis aliarumque censurarum poenam incurrisse. Quibus censuris sicut quoscumque alios, ita vos, contraveniendo et ipsum regem juvando, procul dubio comprehendi manifestum est; et licet a plerisque, inter vos praefatumque Francorum regem foedus conventionemque tractari adversus Italiae potentatus et praefatum nostrum Siciliae regnum nobis relatum fuisset, nil tamen tamquam perhorrendum damnandumque facinus de vobis nedum credere sed ne suspicari quidem potuimus; utpote cum in perniciem Italiae libertatis christianaeque religionis vergeret et jacula ad vos ipsos feriendum interimendumque fabricaretis, censuras ipsas damnabiliter incurrendo. Sed cum multis variisque testimoniis didicerimus, vos praefato regi adhaesisse, vel potius subjecisse quaedam capitula inter vos et ipsum conventa ad disturbandam subvertendamque Italiam et dictum nostrum regnum perspeximus, certe non solum valde admirati fuimus, verum etiam errorem ac coecitatem vestram graviter improbare atque clamare compulsi sumus, quippe cum Galli nil aliud cogitent, ad nil aliud intentius inhient, quam ad occupationem subversionemque Italiae libertatis. Vos profecto obliti esse videmini eorum, quae a Gallis tum venientibus tum redeuntibus, gravi jactura atque scissura status vestri, perpassi estis; de quo plurimum, ob paternum affectum nostrum erga rempublicam vestram dolemus. Certe, sicut coeteris in rebus sapientia vestra ubique digna laude persistit, ita hoc casu apud omnes cum praefato rege conventio et adhaesio contra servitium omnipotentis Dei eiusque sanctam catholicam religionem et fidem, ad subversionem quoque exterminiumque Italiae, unionis et pacis ac publici et universalis boni, ob turcarum in christianos invasionis periculum, evidenter apparet, et tandem status vestrae Reipublicae subversionem est paritura. Hortamur vos, et per viscera benignitatis Salvatoris nostri Jesu Christi rogamus, quod ad iter rectum reverti et cum toto tam excellentis Italiae provinciae corpore conformare atque convenire velitis; quamcumque conjunctionem aut adhaesionem cum Rege Francorum per vos forsitan factam, utpote perniciosam et contra jus fasque atque justitiam penitus retractetis. Et ne nostri pastoralis officio debito deficiamus, quamvis si quid favoris vel auxilii genus praefato Regi contra christianos et potentatus Italiae praestiteritis censuras ecclesiasticas in eum, ut praemittitur, per nos promulgatas vos incurrisse non dubium existat, tamen, ut vobiscum etiam eodem paterno ac pastorali officio praecipue specialiterque utamur, vobis omnibus et singulis, sub excommunicationis ac ecclesiastici interdicti in toto dominio vestro latae sententiae poenis, quas eo ipso, si non obediretis, incurratis, et dictum dominium vestrum ecclesiastico suppositum sit interdicto, monemus, et mandamus quatenus contra christianos et praesertim aliquos Italiae potentatus et dictum nostrum regnum ab omni offensione et invasione abstineatis, nullumque prorsus auxilium vel favorem praefato Regi contra christianos, dictum Regnum, et potentatus praedictos vel eorum status directe vel indirecte exhibeatis. Alioquin si, quod absit, contra facere vel venire praesumpseritis, veniemus contra vos ad executionem ac publicationem. Omnia si graviter atque sapienter considerabitis, et vobiscum mente libera reputabitis, quam acerrime omnes potentatus Italiae adversus vos provocaretis, vires suas in vestris visceribus undique..., expectare profecto non dubitamus, juxta hujusmodi nostra paterna monita et mandata, non patiemini hanc perpetuam infamiam, ut soli vos inter omnes ad desolationem ruinamque Italiae et vestram intendatis, ubi, cum caeteris conveniendo, et vestra et Italiae salus faciles servari poterit.
Datum Romae, sub annulo piscatoris, die octavo Septembris 1495.
Floridus
Et questo breve etiam per Zorzi Summa Ripa patricio veronese, nominato di sopra, fu posto et vulgarizato in terza rima et butado a stampa, et ancora ad 9 fiorentini per il re Ferando una lettera, la qual qui avanti è posta.
Exemplum litterarum Regis Ferdinandi ad Florentinos.
Rex Siciliae etc.