Assunta
(coi gomiti sulla tavola, il mento nelle mani)
Giesù!...
Donn'Emilia
Èh!... E mo mme so' rummase sulamente ll'uocchie pe chiagnere, 'onn'Assù!... Ve ricurdate comm'era allera, che?... Quanno se diceva 'onn'Emilia 'a vammana veneva a rirere a tuttuquante! (ride, convulsa) E mo pure rireno tuttuquante!... (con gli occhi nel vuoto e come interrogandosi, a bassa voce) Eggià... Ll'ha vuluto dà n'educazione? Ll'ha mparata a leggere e scrivere?... Ll'ha vuluta fa sciantosa?... E tècchete chesto!.. (dopo un po') Che curaggio, Giesù! Ma comme s'è cagnata tutta na vota io nun 'o saccio! Era accussí bona guagliona, 'onn'Assù! E mme vuleva tanto bbene! E io 'a vulevo tanto bene! (piange) Tenite mente ccà... (fruga nel manicotto; ne cava una corona da rosario e se la mette in saccoccia, ne cava il fazzoletto e se lo mette in saccoccia, ne cava, infine una lettera. La va a leggere al lume che sta sul comò) Ll'atriere mm'ha scritto 'a Livorno: «Mia cara mammà, perdonatemi!... Io sono più infelice di quello che credete!»... (piangendo) E allora pecché te ne si' fuiuta?! E allora pecché mm' 'è lassata?!... E pecché nun te ne tuorne?... (singhiozzando) 'Onn'Assù, vuie nun v' 'o putite mmagginà, quann'io mme sceto 'a matina, mm'avoto, e nun mm 'a veco cchiù vicina!... Già, chi dorme cchiù? Chi se cucina cchiù?... Chi fa cchiù niente? Sto ghienno mangianno p' 'e tratturie... sola... cumm 'a nu sturente... (pausa) Che dicite? Turnarrà?...
Assunta
(sordamente)
Turnarrà, turnarrà. Tutto fenesce. Ll'uommene se seccano (si leva).
Emilia
Vuie pure site sfurtunata, 'onn'Assù! Io 'o ssaccio.